അഹമ്മദാബാദ്, 2026 ഒക്ടോബർ 24 –

കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണാവകാശം ആവശ്യപ്പെട്ട് രക്ഷാകർതൃത്വ നിയമപ്രകാരം നൽകുന്ന ഹർജികൾ പരിഗണിക്കേണ്ടത് കുട്ടികൾ താമസിക്കുന്ന പ്രദേശത്തെ അധികാരപരിധിയുള്ള കുടുംബകോടതിയിലാണെന്ന് ഗുജറാത്ത് ഹൈക്കോടതി. കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണാവകാശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസും ഭർത്താവ് നൽകിയ വിവാഹമോചനക്കേസും ഹിമ്മത്‌നഗർ കുടുംബകോടതിയിൽനിന്ന് രാജ്കോട്ട് കുടുംബകോടതിയിലേക്ക് മാറ്റണമെന്ന ഭാര്യയുടെ ഹർജികൾ തള്ളിക്കൊണ്ടാണ് വിധി. 2026 ഒക്ടോബർ 16ന് ജസ്റ്റിസ് മൗലിക് ജെ. ഷേലത്താണ് വിധി പ്രസ്താവിച്ചത്. ഭാര്യ ഹർജിക്കാരിയും ഭർത്താവ് എതിർകക്ഷിയുമായ കേസിൽ ഹർജിക്കാരിക്കുവേണ്ടി അഭിഭാഷക ദീപ്മാല എസ്. ദേശായിയും എതിർകക്ഷിക്കുവേണ്ടി അഭിഭാഷകൻ മനീഷ് എസ്. ഷായും ഹാജരായി. കുട്ടികളുടെ ക്ഷേമത്തിനാണ് ഇത്തരം കേസുകളിൽ പരമപ്രധാന പരിഗണന നൽകേണ്ടതെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

കുട്ടികൾ ഹിമ്മത്‌നഗറിൽ; മാതാപിതാക്കൾക്കൊപ്പം രാജ്കോട്ടിൽ താമസിക്കുന്ന അമ്മയ്ക്ക് യാത്ര ബുദ്ധിമുട്ടായി

ഭർത്താവുമായി വേർപിരിഞ്ഞ് രാജ്കോട്ടിൽ മാതാപിതാക്കൾക്കൊപ്പം താമസിക്കുന്ന സ്ത്രീയാണ് കേസ് മാറ്റണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്. കുട്ടികൾ ഭർത്താവിന്റെ സംരക്ഷണത്തിലാണ്. കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണാവകാശം തിരികെ ലഭിക്കുന്നതിനായി 1890ലെ ഗാർഡിയൻസ് ആൻഡ് വാർഡ്സ് നിയമത്തിലെ ഏഴ്, 25 വകുപ്പുകൾ പ്രകാരം ഹിമ്മത്‌നഗർ കുടുംബകോടതിയിൽ ഭാര്യ നേരത്തെ ഹർജി നൽകിയിരുന്നു. ഇതിനിടെ 1955ലെ ഹിന്ദു വിവാഹനിയമത്തിലെ പതിമൂന്നാം വകുപ്പ് പ്രകാരം ഭർത്താവ് ഇതേ കുടുംബകോടതിയിൽ വിവാഹമോചനക്കേസും ഫയൽ ചെയ്തു.

രാജ്കോട്ടിൽനിന്ന് ഹിമ്മത്‌നഗറിലേക്ക് ഏകദേശം 300 കിലോമീറ്റർ ദൂരമുണ്ടെന്നും കോടതിയിൽ നേരിട്ട് ഹാജരാകുന്നത് വലിയ ബുദ്ധിമുട്ടാണെന്നും ഭാര്യ വാദിച്ചു. തനിക്ക് ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസമില്ലെന്നും കുട്ടികളിൽനിന്ന് അകന്നാണ് താമസിക്കുന്നതെന്നും അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. കൂടാതെ, ജീവനാംശം ആവശ്യപ്പെട്ടുള്ള നടപടികളും ഗാർഹിക പീഡന പരാതിയും രാജ്കോട്ടിലെ കോടതിയിൽ നിലവിലുണ്ടെന്നും ഭർത്താവിനെതിരെ ഇന്ത്യൻ ശിക്ഷാനിയമത്തിലെ 498 എ വകുപ്പ് പ്രകാരമുള്ള കേസും അവിടെ തുടരുകയാണെന്നും അറിയിച്ചു.

ഭാര്യ തന്നെ ഹിമ്മത്‌നഗറിൽ കേസ് നൽകിയതിനാൽ സ്ഥലംമാറ്റം അനാവശ്യമെന്ന് ഭർത്താവ്

കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണാവകാശം ആവശ്യപ്പെട്ട് ഭാര്യ തന്നെയാണ് ഹിമ്മത്‌നഗർ കുടുംബകോടതിയെ സമീപിച്ചതെന്ന് ഭർത്താവ് വാദിച്ചു. അതിനാൽ ആ കേസിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭാര്യ ഹിമ്മത്‌നഗറിൽ എത്തേണ്ടിവരും. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ഭർത്താവ് നൽകിയ വിവാഹമോചനക്കേസ് മാത്രം രാജ്കോട്ടിലേക്ക് മാറ്റുന്നതുകൊണ്ട് പ്രത്യേക പ്രയോജനമില്ലെന്നായിരുന്നു എതിർകക്ഷിയുടെ നിലപാട്.

രണ്ട് കേസുകളിലെയും നടപടികളിൽ ഭാര്യയ്ക്ക് വീഡിയോ കോൺഫറൻസിലൂടെ പങ്കെടുക്കാൻ സൗകര്യമുണ്ടെന്നും ഭർത്താവിന്റെ അഭിഭാഷകൻ അറിയിച്ചു. കോടതിയിൽ നേരിട്ട് ഹാജരാകേണ്ടിവരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ യാത്രാച്ചെലവ് നൽകാനും ഭർത്താവ് തയ്യാറാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. ഭാര്യ നേരിട്ട് ഹിമ്മത്‌നഗറിൽ എത്തുന്ന ഓരോ അവസരത്തിലും 1,500 രൂപ യാത്രാച്ചെലവായി നൽകാമെന്ന ഉറപ്പും കോടതിയെ അറിയിച്ചു.

കുട്ടികൾ താമസിക്കുന്ന സ്ഥലത്തെ കുടുംബകോടതിക്കാണ് സംരക്ഷണാവകാശ ഹർജി പരിഗണിക്കാൻ അധികാരം

1890ലെ ഗാർഡിയൻസ് ആൻഡ് വാർഡ്സ് നിയമപ്രകാരം കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണാവകാശം ആവശ്യപ്പെടുന്ന ഹർജി കുട്ടികൾ താമസിക്കുന്ന പ്രദേശത്തെ അധികാരപരിധിയുള്ള കോടതിയിലാണ് നൽകേണ്ടതെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. നിലവിൽ കുട്ടികൾ ഹിമ്മത്‌നഗറിലാണ് താമസിക്കുന്നത്. അതിനാൽ സംരക്ഷണാവകാശ ഹർജി പരിഗണിക്കാനുള്ള അധികാരം ഹിമ്മത്‌നഗർ കുടുംബകോടതിക്കാണ്. ഇക്കാര്യം ഹർജിക്കാരിയുടെ അഭിഭാഷകയും തർക്കിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

കുട്ടികളുടെ താമസസ്ഥലം പരിഗണിക്കാതെ സംരക്ഷണാവകാശക്കേസ് രാജ്കോട്ടിലേക്ക് മാറ്റാനാവില്ലെന്ന് ജസ്റ്റിസ് മൗലിക് ജെ. ഷേലത്ത് വ്യക്തമാക്കി. രാജ്കോട്ട് കുടുംബകോടതിക്ക് ഈ തർക്കം പരിഗണിക്കാനുള്ള അധികാരമില്ല. സിവിൽ നടപടിക്രമ നിയമത്തിലെ 24(5) വകുപ്പും കോടതി പരിശോധിച്ചു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ഭാര്യ നൽകിയ സംരക്ഷണാവകാശ ഹർജി ഹിമ്മത്‌നഗറിൽനിന്ന് രാജ്കോട്ടിലേക്ക് മാറ്റാൻ കഴിയില്ലെന്നാണ് കോടതിയുടെ തീരുമാനം.

കുട്ടികളുടെ ക്ഷേമമാണ് പ്രധാനം; തീരുമാനമെടുക്കുന്നതിനുമുമ്പ് കോടതിക്ക് കുട്ടികളുമായി സംസാരിക്കണം

കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണാവകാശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കങ്ങളിൽ കുട്ടികളുടെ ക്ഷേമത്തിനാണ് ഏറ്റവും ഉയർന്ന പരിഗണന നൽകേണ്ടതെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. മാതാപിതാക്കൾ തമ്മിലുള്ള തർക്കമോ യാത്രാസൗകര്യമോ മാത്രമല്ല തീരുമാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം. കുട്ടികളുടെ താൽപര്യങ്ങൾ വിലയിരുത്തേണ്ടത് കോടതിയുടെ ഉത്തരവാദിത്തമാണെന്നും ജസ്റ്റിസ് മൗലിക് ജെ. ഷേലത്ത് നിരീക്ഷിച്ചു.

സംരക്ഷണാവകാശ ഹർജിയിൽ തീരുമാനമെടുക്കുന്നതിനുമുമ്പ് ബന്ധപ്പെട്ട കോടതിക്ക് കുട്ടികളുമായി നേരിട്ട് ആശയവിനിമയം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. അതിനാൽ കുട്ടികൾ താമസിക്കുന്ന പ്രദേശത്തെ കുടുംബകോടതി കേസ് പരിഗണിക്കുന്നതാണ് കൂടുതൽ ഉചിതമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. കുട്ടികളുടെ സാന്നിധ്യവും സാഹചര്യങ്ങളും പരിശോധിക്കേണ്ട കേസിൽ മറ്റൊരു സ്ഥലത്തെ കോടതിയിലേക്ക് നടപടികൾ മാറ്റുന്നത് ശരിയായ സമീപനമല്ലെന്ന നിലപാടാണ് കോടതി സ്വീകരിച്ചത്.

രണ്ട് കേസുകളും ഒരേ കുടുംബകോടതി പരിഗണിക്കണം; ഒരേ ദിവസം വാദം കേൾക്കാൻ നിർദേശം

ഭാര്യയുടെ സംരക്ഷണാവകാശ ഹർജി ഹിമ്മത്‌നഗറിൽ തുടരേണ്ടതിനാൽ ഭർത്താവ് നൽകിയ വിവാഹമോചനക്കേസ് മാത്രം രാജ്കോട്ടിലേക്ക് മാറ്റുന്നതിൽ പ്രയോജനമില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വിലയിരുത്തി. പകരം രണ്ട് കേസുകളും ഹിമ്മത്‌നഗറിലെ ഒരേ കുടുംബകോടതി പരിഗണിക്കുന്നതാണ് ഉചിതമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഭാര്യ നൽകിയ 2024ലെ ഏഴാം നമ്പർ സംരക്ഷണാവകാശ ഹർജിയും ഭർത്താവ് നൽകിയ 2024ലെ 102ാം നമ്പർ കുടുംബക്കേസുമാണ് ഒരേ കോടതിയിൽ പരിഗണിക്കേണ്ടത്.

രണ്ട് കേസുകൾക്കും ഒരേ ദിവസം വാദം കേൾക്കുന്നതിനുള്ള തീയതി നിശ്ചയിക്കണമെന്ന് ഹിമ്മത്‌നഗർ കുടുംബകോടതിയോട് ഹൈക്കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇതിലൂടെ ഭാര്യയ്ക്ക് വ്യത്യസ്ത ദിവസങ്ങളിൽ യാത്ര ചെയ്യേണ്ട ബുദ്ധിമുട്ട് ഒഴിവാക്കാനാകും. രണ്ട് കേസുകളും ഒരേ കുടുംബകോടതിയിൽ വേഗത്തിൽ പരിഗണിച്ച് തീർപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള ക്രമീകരണമാണ് കോടതി നിർദേശിച്ചത്.

വീഡിയോ കോൺഫറൻസിലൂടെ ഹാജരാകാം; നേരിട്ട് എത്തിയാൽ 1,500 രൂപ യാത്രാച്ചെലവ്

രണ്ട് കേസുകളിലെയും നടപടികളിൽ വീഡിയോ കോൺഫറൻസിലൂടെ പങ്കെടുക്കാൻ ഭാര്യയ്ക്ക് അപേക്ഷിക്കാമെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഇത്തരമൊരു അപേക്ഷ ലഭിച്ചാൽ കുടുംബകോടതി അത് അനുവദിക്കണം. എന്നാൽ എതിർവിസ്താരത്തിനോ മറ്റ് ആവശ്യങ്ങൾക്കോ നേരിട്ടുള്ള സാന്നിധ്യം അനിവാര്യമായ സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഈ സൗകര്യം ബാധകമാകില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഭാര്യ നേരിട്ട് ഹിമ്മത്‌നഗർ കുടുംബകോടതിയിൽ എത്തേണ്ടിവരുന്ന അവസരങ്ങളിൽ 1,500 രൂപ യാത്രാച്ചെലവായി നൽകാമെന്ന ഭർത്താവിന്റെ ഉറപ്പും കോടതി പരിഗണിച്ചു. യാത്രാച്ചെലവ് വഹിക്കുന്നതിന് ഈ തുക ന്യായമാണെന്ന് കോടതി വിലയിരുത്തി. കേസ് മാറ്റാതെതന്നെ ഭാര്യയ്ക്ക് കോടതിയിലെ നടപടികളിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള ബുദ്ധിമുട്ട് കുറയ്ക്കുന്നതിനാണ് ഈ ക്രമീകരണങ്ങൾ.

കേസ് മാറ്റണമെന്ന രണ്ട് ഹർജികളും തള്ളി; ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ തീർപ്പാക്കാൻ നിർദേശം

ഭാര്യ നൽകിയ രണ്ട് സ്ഥലംമാറ്റ ഹർജികളും ഗുജറാത്ത് ഹൈക്കോടതി 2026 ഒക്ടോബർ 16ന് തള്ളി. ഹിമ്മത്‌നഗറിൽ നടക്കുന്ന സംരക്ഷണാവകാശക്കേസും വിവാഹമോചനക്കേസും രാജ്കോട്ടിലേക്ക് മാറ്റണമെന്ന ആവശ്യമാണ് നിരസിച്ചത്. രണ്ട് കേസുകളും ഹിമ്മത്‌നഗർ കുടുംബകോടതിയിൽ തുടരണമെന്നും ഒരേ കുടുംബകോടതി പരിഗണിക്കണമെന്നും നിർദേശിച്ചു.

കക്ഷികൾ സഹകരിക്കുന്നതിന് വിധേയമായി കേസുകളുടെ വിചാരണ വേഗത്തിലാക്കാനും നിയമപ്രകാരം എത്രയും വേഗം തീർപ്പാക്കാനും കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവിന്റെ പകർപ്പ് ലഭിക്കുന്ന തീയതിമുതൽ കഴിയുമെങ്കിൽ ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ രണ്ട് കേസുകളിലും തീരുമാനമെടുക്കണമെന്നാണ് നിർദേശം. കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണാവകാശം ആർക്ക് നൽകണമെന്ന വിഷയത്തിൽ ഹൈക്കോടതി അന്തിമ തീരുമാനമെടുത്തിട്ടില്ല.

കുട്ടികളുടെ താമസസ്ഥലത്തിന് നിയമപരമായ പ്രാധാന്യം; ഗുജറാത്തിലെ സമാന തർക്കങ്ങളിൽ വിധി പ്രസക്തം

ഗാർഡിയൻസ് ആൻഡ് വാർഡ്സ് നിയമപ്രകാരമുള്ള സംരക്ഷണാവകാശ ഹർജികളിൽ കുട്ടികളുടെ താമസസ്ഥലമാണ് കോടതിയുടെ അധികാരപരിധി നിർണയിക്കുന്നതെന്ന് ഗുജറാത്ത് ഹൈക്കോടതിയുടെ വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നു. മാതാപിതാക്കളിൽ ഒരാൾക്ക് യാത്രാബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടെന്ന കാരണം മാത്രം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി അധികാരപരിധിയില്ലാത്ത കുടുംബകോടതിയിലേക്ക് സംരക്ഷണാവകാശ കേസ് മാറ്റാനാവില്ലെന്നതാണ് വിധിയിൽനിന്ന് വ്യക്തമാകുന്ന നിയമപരമായ നിലപാട്.

കുട്ടികളുടെ ക്ഷേമത്തിന് മുൻഗണന നൽകുന്നതിനൊപ്പം മാതാപിതാക്കൾക്ക് കോടതിയിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള സൗകര്യവും ഉറപ്പാക്കണമെന്ന സമീപനമാണ് വിധിയിൽ സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. വീഡിയോ കോൺഫറൻസ്, ഒരേ ദിവസത്തെ വാദംകേൾക്കൽ, യാത്രാച്ചെലവ് എന്നിവ ഇതിനുള്ള പ്രായോഗിക സംവിധാനങ്ങളായി കോടതി പരിഗണിച്ചു. ഗുജറാത്തിലെ സമാന കുടുംബകോടതി തർക്കങ്ങളിൽ അധികാരപരിധിയും കുട്ടികളുടെ ക്ഷേമവും വിലയിരുത്തുമ്പോൾ ഈ വിധിയിലെ നിരീക്ഷണങ്ങൾ പ്രസക്തമാകും.