കൊച്ചി, 2026 ഒക്ടോബർ 23 –

അറസ്റ്റിലായവരെ വൈകിട്ട് അഞ്ചുമണിക്കുശേഷം മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കാൻ അസാധാരണ സാഹചര്യം വേണമെന്ന കേരള സർക്കാരിന്റെ മാർഗനിർദേശം ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി. 2026 ഒക്ടോബർ 23ന് ജസ്റ്റിസ് രാജ വിജയരാഘവൻ വി., ജസ്റ്റിസ് കെ.വി. ജയകുമാർ എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് വിധി പ്രസ്താവിച്ചത്. അഭിഭാഷകനായ പി.എസ്. സുബീഷ് നൽകിയ പൊതുതാൽപര്യ ഹർജിയിലാണ് ഉത്തരവ്. കേരള സർക്കാരും മറ്റുള്ളവരുമാണ് എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാരനുവേണ്ടി അഭിഭാഷകരായ ടി.കെ. സന്ദീപ്, രേഷ്മ വിശ്വനാഥൻ എന്നിവർ ഹാജരായി. സർക്കാരിനുവേണ്ടി സീനിയർ ഗവൺമെന്റ് പ്ലീഡർ ലാലിസ ടി.വൈ., ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പ്രോസിക്യൂഷൻ ആസഫ് അലി, സ്പെഷ്യൽ ഗവൺമെന്റ് പ്ലീഡർ റഷീദ് സി. നൂറനാട് എന്നിവർ ഹാജരായി. അതേസമയം, വൈകിട്ട് അഞ്ചുമണിക്കുശേഷം പ്രതിയെ ഹാജരാക്കുമ്പോൾ ബന്ധപ്പെട്ട മജിസ്ട്രേറ്റിനെ മുൻകൂട്ടി അറിയിക്കണമെന്ന വ്യവസ്ഥ കോടതി ശരിവച്ചു.

രാവിലെ പത്തുമുതൽ വൈകിട്ട് അഞ്ചുവരെ പ്രതികളെ ഹാജരാക്കണമെന്നായിരുന്നു സർക്കാർ നിർദേശം

2023 സെപ്റ്റംബർ 21ന് കേരള സർക്കാർ പുറപ്പെടുവിച്ച ഉത്തരവിലെ മാർഗനിർദേശങ്ങളാണ് നിയമതർക്കത്തിന് കാരണമായത്. അറസ്റ്റിലായവരെ വൈദ്യപരിശോധനയ്ക്കും മറ്റ് നടപടികൾക്കുമായി ആശുപത്രികളിലെ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത മെഡിക്കൽ പ്രാക്ടീഷണർമാർക്കോ ജുഡീഷ്യൽ ഓഫീസർമാർക്കോ മുന്നിൽ ഹാജരാക്കുന്നതിനുള്ള നടപടിക്രമങ്ങളാണ് സർക്കാർ നിശ്ചയിച്ചത്.

മാർഗനിർദേശത്തിലെ പതിനെട്ടാം വ്യവസ്ഥ പ്രകാരം, സാധ്യമായിടത്തോളം രാവിലെ പത്തുമണിക്കും വൈകിട്ട് അഞ്ചുമണിക്കും ഇടയിൽ പ്രതികളെ ജുഡീഷ്യൽ ഓഫീസർമാർക്ക് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കണമെന്നായിരുന്നു നിർദേശം. പത്തൊൻപതാം വ്യവസ്ഥ പ്രകാരം, വൈകിട്ട് അഞ്ചുമണിക്കുശേഷം പ്രതിയെ ഹാജരാക്കേണ്ടത് അസാധാരണ സാഹചര്യങ്ങളിൽ മാത്രമായിരുന്നു. അത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ മേലുദ്യോഗസ്ഥൻ ജുഡീഷ്യൽ ഓഫീസറെ മുൻകൂട്ടി അറിയിക്കണമെന്നും പ്രതിയെ ഹാജരാക്കുന്ന സമയത്ത് അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ നേരിട്ട് ഹാജരായി സാഹചര്യം വിശദീകരിക്കണമെന്നും നിർദേശിച്ചിരുന്നു.

2026 സെപ്റ്റംബർ 24ന് മാർഗനിർദേശങ്ങൾ പരിഷ്കരിച്ചെങ്കിലും സമയനിയന്ത്രണം തുടർന്നു

പൊതുതാൽപര്യ ഹർജി കോടതിയുടെ പരിഗണനയിലിരിക്കെ 2026 സെപ്റ്റംബർ 24ന് സർക്കാർ മാർഗനിർദേശങ്ങളിൽ മാറ്റം വരുത്തി. പരിഷ്കരിച്ച പതിനെട്ടാം വ്യവസ്ഥയിൽ പ്രതികളെ സാധ്യമായിടത്തോളം രാവിലെ പത്തുമുതൽ വൈകിട്ട് അഞ്ചുവരെ ഹാജരാക്കണമെന്ന നിർദേശം നിലനിർത്തി. എന്നാൽ അറസ്റ്റിലായ വ്യക്തിയെ 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കണമെന്ന ഭരണഘടനാപരവും നിയമപരവുമായ നിബന്ധന കർശനമായി പാലിക്കണമെന്ന് വ്യക്തമാക്കി.

പത്തൊൻപതാം വ്യവസ്ഥയിലും മാറ്റം വരുത്തി. പ്രതിയെ ഹാജരാക്കുമ്പോൾ അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ നേരിട്ട് ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്ന നിർബന്ധം ഒഴിവാക്കി. എന്നാൽ ഈ മാറ്റങ്ങൾക്കുശേഷവും വൈകിട്ട് അഞ്ചുമണിക്കുശേഷം പ്രതികളെ ഹാജരാക്കുന്നതിലുള്ള നിയന്ത്രണം തുടരുകയാണെന്ന് ഹർജിക്കാരൻ വാദിച്ചു.

അറസ്റ്റിലായവരെ വൈകിപ്പിക്കാതെ ഹാജരാക്കേണ്ടത് പൊലീസിന്റെ നിയമപരമായ ബാധ്യത

ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 22(2), ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിതയിലെ 57, 58 വകുപ്പുകൾ എന്നിവയാണ് ഹർജിക്കാരൻ പ്രധാനമായും ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയത്. അറസ്റ്റിലായ വ്യക്തിയെ അനാവശ്യ കാലതാമസമില്ലാതെ മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കണം. യാത്രയ്ക്ക് ആവശ്യമായ സമയം ഒഴിവാക്കിയാൽ 24 മണിക്കൂറിനപ്പുറം മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ അനുമതിയില്ലാതെ കസ്റ്റഡിയിൽ സൂക്ഷിക്കാനാവില്ല. എന്നാൽ ഈ നിയമവ്യവസ്ഥകളിലൊന്നും പ്രതിയെ ഹാജരാക്കുന്നതിന് കോടതി പ്രവർത്തനസമയത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ലെന്ന് ഹർജിക്കാരൻ വാദിച്ചു.

സർക്കാർ മാർഗനിർദേശങ്ങൾ പൊലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് നിയമപരമായ ബാധ്യത നിറവേറ്റുന്നതിൽ തടസ്സമുണ്ടാക്കുമെന്നായിരുന്നു ഹർജിയിലെ പ്രധാന ആരോപണം. അതേസമയം, ജുഡീഷ്യൽ ഓഫീസർമാരുടെയും നടപടികളിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന മറ്റുള്ളവരുടെയും സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാനും പ്രതികളെ ഹാജരാക്കുന്ന നടപടികൾ ക്രമീകരിക്കാനുമാണ് നിർദേശങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നതെന്ന് സർക്കാർ വാദിച്ചു. പ്രതികളുടെ ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുന്നതല്ല മാർഗനിർദേശങ്ങളെന്നും സർക്കാർ വ്യക്തമാക്കി.

24 മണിക്കൂർ സമയപരിധി കാത്തിരിക്കാനുള്ള അനുമതിയല്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി

അറസ്റ്റിലായ വ്യക്തിയെ 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കിയാൽ മാത്രം നിയമപരമായ ബാധ്യത പൂർണമായി നിറവേറ്റിയെന്ന് കരുതാനാവില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. 24 മണിക്കൂർ എന്നത് പരമാവധി സമയപരിധിയാണ്. അറസ്റ്റിലായ വ്യക്തിയെ അനാവശ്യ കാലതാമസമില്ലാതെ ഹാജരാക്കണമെന്ന ബാധ്യത അതിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്.

അഞ്ചുമണിക്കുശേഷം പ്രതിയെ ഹാജരാക്കണമെങ്കിൽ അസാധാരണ സാഹചര്യമുണ്ടെന്ന് വിശദീകരിക്കേണ്ടിവരുമെന്ന വ്യവസ്ഥ അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ പിന്തിരിപ്പിക്കാൻ ഇടയാക്കുമെന്ന് കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. ഇത്തരം നിയന്ത്രണങ്ങൾ കാരണം പ്രതിയെ ഉടൻ ഹാജരാക്കുന്നതിനു പകരം അടുത്ത ദിവസം രാവിലെവരെ കാത്തിരിക്കാൻ പൊലീസ് തീരുമാനിച്ചേക്കാം. അങ്ങനെ സംഭവിച്ചാൽ അഭിഭാഷകന്റെ സഹായം ലഭിക്കുന്നതിനും അറസ്റ്റിന്റെ നിയമസാധുത ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതിനും പൊലീസ് കസ്റ്റഡി ആവശ്യത്തെ എതിർക്കുന്നതിനും പ്രതിക്ക് അവസരം ലഭിക്കുന്നത് വൈകുമെന്നും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

സമയനിയന്ത്രണം തെളിവ് ശേഖരണത്തെയും ബാധിക്കാമെന്ന് കോടതി

സർക്കാർ മാർഗനിർദേശങ്ങൾ അന്വേഷണ നടപടികളെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കാനുള്ള സാധ്യതയും ഹൈക്കോടതി പരിശോധിച്ചു. വൈകിട്ട് നാലരയോടെ അറസ്റ്റിലായ പ്രതി ആയുധമോ മോഷണവസ്തുക്കളോ മറ്റ് തെളിവുകളോ കണ്ടെത്താൻ സഹായിക്കുന്ന വിവരം വെളിപ്പെടുത്തുന്ന സാഹചര്യം കോടതി ഉദാഹരണമായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

അഞ്ചുമണിക്കുശേഷം പ്രതിയെ ഹാജരാക്കുന്നതിലെ നിയന്ത്രണങ്ങൾ കാരണം അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ അഞ്ചുമണിക്കുമുമ്പ് പ്രതിയെ ഹാജരാക്കി പൊലീസ് കസ്റ്റഡിക്കുള്ള അപേക്ഷ അടുത്ത ദിവസത്തേക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചേക്കാം. ഇത് അടിയന്തരമായി നടത്തേണ്ട അന്വേഷണ നടപടികളെ ബാധിക്കാനും നിർണായക തെളിവുകൾ കണ്ടെത്താനുള്ള അവസരം നഷ്ടപ്പെടുത്താനും ഇടയാക്കുമെന്ന് കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. സർക്കാർ മാർഗനിർദേശങ്ങളുടെ നിയമസാധുത പരിശോധിക്കുമ്പോൾ അവയുടെ വാക്കുകൾ മാത്രം പരിഗണിച്ചാൽ പോരെന്നും പ്രായോഗികമായി അവ എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുമെന്നതും പരിശോധിക്കണമെന്നും ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

ജുഡീഷ്യൽ ഓഫീസർമാരുടെ സുരക്ഷയുടെ പേരിൽ പ്രതികളുടെ അവകാശങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കാനാവില്ല

ജുഡീഷ്യൽ ഓഫീസർമാരുടെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാൻ സർക്കാരിന് ന്യായമായ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാമെന്ന് ഹൈക്കോടതി അംഗീകരിച്ചു. എന്നാൽ അത്തരം നടപടികൾ അറസ്റ്റിലായ വ്യക്തിയുടെ ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശങ്ങൾക്കും നിയമപരമായ സംരക്ഷണങ്ങൾക്കും വിരുദ്ധമാകരുത്.

പ്രതിയെ ഉടൻ മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കുന്നത് തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതോ നിയമാനുസൃതമായ അന്വേഷണം അനാവശ്യമായി വൈകിപ്പിക്കുന്നതോ ആയ നടപടിക്രമങ്ങൾ അംഗീകരിക്കാനാവില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഭരണഘടനയും നിയമവും ഉറപ്പുനൽകുന്ന അവകാശങ്ങൾ സർക്കാർ പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന ഭരണപരമായ മാർഗനിർദേശങ്ങളിലൂടെ ദുർബലപ്പെടുത്താൻ കഴിയില്ലെന്ന നിലപാടാണ് ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് സ്വീകരിച്ചത്.

അഞ്ചുമണിക്കുശേഷമുള്ള നിയന്ത്രണം റദ്ദാക്കി; മുൻകൂർ അറിയിപ്പ് തുടരും

2026 സെപ്റ്റംബർ 24ലെ സർക്കാർ ഉത്തരവിലൂടെ പരിഷ്കരിച്ച മാർഗനിർദേശങ്ങളിലെ സമയനിയന്ത്രണ വ്യവസ്ഥകളാണ് ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കിയത്. പ്രതികളെ സാധ്യമായിടത്തോളം രാവിലെ പത്തുമുതൽ വൈകിട്ട് അഞ്ചുവരെ മാത്രം ഹാജരാക്കണമെന്ന നിർദേശവും അഞ്ചുമണിക്കുശേഷം ഹാജരാക്കുന്നത് അസാധാരണ സാഹചര്യങ്ങളിൽ മാത്രമാകണമെന്ന നിബന്ധനയും നിലനിൽക്കില്ല.

അതേസമയം, വൈകിട്ട് അഞ്ചുമണിക്കുശേഷം പ്രതിയെ ഹാജരാക്കുന്ന വിവരം ബന്ധപ്പെട്ട മജിസ്ട്രേറ്റിനെ മുൻകൂട്ടി അറിയിക്കണമെന്ന വ്യവസ്ഥ കോടതി വ്യക്തമായി ശരിവച്ചു. ഇതോടെ പി.എസ്. സുബീഷ് നൽകിയ പൊതുതാൽപര്യ ഹർജി അനുവദിച്ചു. സർക്കാരിന്റെ മാർഗനിർദേശങ്ങൾ പൂർണമായി റദ്ദാക്കിയിട്ടില്ല. പ്രതികളെ ഹാജരാക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സമയനിയന്ത്രണ വ്യവസ്ഥകൾ മാത്രമാണ് റദ്ദാക്കിയത്.

അറസ്റ്റിലായവരുടെ അവകാശസംരക്ഷണത്തിന് മുൻഗണന; കേരളത്തിലെ പൊലീസ് നടപടികൾക്ക് വിധി നിർണായകം

കേരളത്തിലെ അറസ്റ്റ്, റിമാൻഡ് നടപടികളിൽ ഭരണഘടനാപരമായ സംരക്ഷണങ്ങൾ കർശനമായി പാലിക്കണമെന്ന നിയമനിലപാടാണ് വിധിയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നത്. അറസ്റ്റിലായ വ്യക്തിയെ അനാവശ്യ കാലതാമസമില്ലാതെ മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കണമെന്ന ബാധ്യതയ്ക്ക് സാധാരണ കോടതി പ്രവർത്തനസമയം തടസ്സമാകരുതെന്നതാണ് വിധിയുടെ പ്രായോഗിക പ്രസക്തി.

സാമൂഹിക തലത്തിൽ അറസ്റ്റിലായ വ്യക്തിക്ക് സമയബന്ധിതമായി നിയമസഹായം ലഭിക്കുന്നതിനും കസ്റ്റഡിയുടെ നിയമസാധുത ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതിനുമുള്ള അവസരം സംരക്ഷിക്കുന്ന നിലപാടാണിത്. ജുഡീഷ്യൽ തലത്തിൽ പ്രതിയെ ഹാജരാക്കുന്ന നടപടികൾ ക്രമീകരിക്കുമ്പോൾ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും നിയമാനുസൃതമായ അന്വേഷണത്തിനും ഒരുപോലെ പരിഗണന നൽകണമെന്ന സന്ദേശവും വിധി നൽകുന്നു.