തിരുവനന്തപുരം, 2026 ഒക്ടോബർ 22 –

സമാധാനം തകരാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് പറഞ്ഞ് ഒരാളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതും, അയാൾ കുറ്റം ചെയ്തെന്ന് കണ്ടെത്തി ശിക്ഷിക്കുന്നതും രണ്ടാണ്. എന്നാൽ പോലീസിന് മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ ചില അധികാരങ്ങൾ കൂടി ലഭിക്കുമ്പോൾ ഈ അതിർവരമ്പുകൾ മങ്ങുമോ? ഡൽഹിയിൽ സി ജെ പി നേതാക്കളായ സൗരവ് ദാസ്, ആശുതോഷ് റാങ്ക എന്നിവരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തടങ്കൽ നടപടികൾ ഈ ചർച്ച വീണ്ടും സജീവമാക്കിയിരിക്കുകയാണ്. പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ എക്സിക്യൂട്ടീവ് മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ അധികാരം നൽകാൻ നിയമം അനുവദിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ആ അധികാരം ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ പൗരന്റെ അവകാശങ്ങൾ എങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു എന്നതാണ് നിർണായകമായ ചോദ്യം.

കുറ്റം ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പേ നിയന്ത്രിക്കാം, പക്ഷേ എങ്ങനെ?

പൊതുസമാധാനം തകർക്കാൻ ഒരാൾക്ക് സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് അധികൃതർ കരുതുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിൽ, കുറ്റം നടന്നശേഷം മാത്രം നടപടിയെടുക്കാതെ മുൻകരുതൽ നടപടി സ്വീകരിക്കാൻ നിയമം അനുവദിക്കുന്നുണ്ട്. സമാധാനം പാലിക്കാമെന്ന് ഉറപ്പുനൽകുന്ന ബോണ്ട് എഴുതി വാങ്ങുന്നതും അതിന്റെ ഭാഗമാണ്. പഴയ ക്രിമിനൽ നടപടി നിയമത്തിലെ ১০৭-ാം വകുപ്പിന് പകരം പുതിയ ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിതയിലെ ১২৬-ാം വകുപ്പ് ഇത്തരം നടപടികൾക്ക് വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു.

പല സ്ഥലങ്ങളിലും ഈ അധികാരം ഉപയോഗിക്കുന്നത് റവന്യൂ ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ്. എന്നാൽ ഡൽഹിയിൽ, പ്രത്യേക നിയമവ്യവസ്ഥയും സർക്കാർ വിജ്ഞാപനവും അനുസരിച്ച്, പോലീസ് കമ്മീഷണർക്കും ചില മുതിർന്ന പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കും എക്സിക്യൂട്ടീവ് മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ ചില അധികാരങ്ങൾ വിനിയോഗിക്കാം. പുതിയ നിയമത്തിലെ ১৫-ാം വകുപ്പും പ്രത്യേക എക്സിക്യൂട്ടീവ് മജിസ്ട്രേറ്റുമാരെ നിയമിക്കാൻ വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ ഇതുകൊണ്ട് പോലീസിന് ജുഡീഷ്യൽ മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ എല്ലാ അധികാരങ്ങളും ലഭിക്കുന്നില്ല.

റിപ്പോർട്ട് നൽകുന്നതും അതിൽ തീരുമാനമെടുക്കുന്നതും ഒരാൾ തന്നെയായാൽ?

പലപ്പോഴും പോലീസിന്റെ റിപ്പോർട്ടിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് മുൻകരുതൽ നടപടികൾ ആരംഭിക്കുന്നത്. ആ റിപ്പോർട്ട് പരിശോധിച്ച് തുടർനടപടി വേണമോ എന്ന് സ്വതന്ത്രമായി തീരുമാനിക്കേണ്ടത് മജിസ്ട്രേറ്റാണ്. എന്നാൽ പോലീസ് തന്നെ റിപ്പോർട്ട് തയ്യാറാക്കുകയും അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ അധികാരവും ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്താൽ പക്ഷപാതമില്ലാത്ത പരിശോധന ഉറപ്പാക്കുന്നത് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു.

തമിഴ്നാട്ടിൽ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് ഇത്തരം അധികാരം നൽകിയ സർക്കാർ ഉത്തരവുകൾ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ, 2023-ൽ മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിയുടെ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് അവ ഭരണഘടനാവിരുദ്ധമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച് റദ്ദാക്കി. അന്വേഷണവും പ്രോസിക്യൂഷനും തീരുമാനമെടുക്കലും ഒരേ വിഭാഗത്തിന്റെ കൈകളിൽ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത് പൗരന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് ഭീഷണിയാകാമെന്ന ആശങ്കയും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയുടെ മുന്നറിയിപ്പ്

2018-ൽ അൽദാനിഷ് റെയ്ൻ കേസിൽ ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി മുൻകരുതൽ തടങ്കൽ നടപടികളിലെ വീഴ്ചകളെക്കുറിച്ച് ഗൗരവമായ ആശങ്ക രേഖപ്പെടുത്തി. ചില ഉത്തരവുകൾ വ്യക്തിഗത സാഹചര്യങ്ങൾ പരിശോധിക്കാതെ യാന്ത്രികമായി പുറപ്പെടുവിക്കുന്നതും, നിയമസഹായം ലഭിക്കാത്തതും, അമിതമായ ജാമ്യത്തുക കാരണം തടങ്കൽ നീളുന്നതും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ അധികാരം ഉപയോഗിക്കുന്നവർ പൗരന്റെ ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കണമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

അതേസമയം, 1990-ൽ മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാനവും മുഹമ്മദ് സലീം ഖാനും തമ്മിലുള്ള കേസിൽ, നിയമപ്രകാരം പ്രത്യേക എക്സിക്യൂട്ടീവ് മജിസ്ട്രേറ്റുമാരായി നിയമിക്കപ്പെട്ട മുംബൈ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് ചില അധികാരങ്ങൾ വിനിയോഗിക്കാമെന്ന് സുപ്രീം കോടതി വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. എന്നാൽ ആ വിധിയിൽ അധികാരവിഭജനവും പക്ഷപാതസാധ്യതയും സംബന്ധിച്ച ഇന്നത്തെ ചർച്ചകൾ പരിഗണിച്ചിരുന്നില്ല. അതിനാൽ ഈ വിധിയെ എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും നിയമക്രമത്തിന് ഒരേപോലെ ബാധകമായ ഉത്തരവായി കാണാനാവില്ല.

അധികാരത്തേക്കാൾ വലുത് ഉത്തരവാദിത്തം

എക്സിക്യൂട്ടീവ് മജിസ്ട്രേറ്റ് ജുഡീഷ്യൽ മജിസ്ട്രേറ്റല്ല. മുൻകരുതൽ നടപടി സ്വീകരിക്കാനുള്ള അധികാരം ലഭിച്ചതുകൊണ്ട് മാത്രം ഒരാൾ കുറ്റക്കാരനാകുന്നില്ല. നോട്ടീസ് നൽകൽ, മറുപടി പറയാനുള്ള അവസരം, നിയമസഹായം, കാരണങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തിയ ഉത്തരവ്, നീതിന്യായ പരിശോധന എന്നിവ പൗരന്റെ അവകാശസംരക്ഷണത്തിൽ പ്രധാനമാണ്.

പൊതുസമാധാനം സംരക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതോടൊപ്പം, ആ ലക്ഷ്യത്തിന്റെ പേരിൽ ഒരാളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം അന്യായമായി നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നില്ലെന്നും ഉറപ്പാക്കണം. നിയമം അധികാരം നൽകുന്നുണ്ടോ എന്നത് മാത്രമല്ല, അത് നിഷ്പക്ഷമായും നിയന്ത്രണങ്ങളോടെയും ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടോ എന്നതും ജനാധിപത്യത്തിൽ പ്രധാനമാണ്.

Sources

1. The Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita, 2023, Sections 15, 126 and 141
2. The Delhi Police Act, 1978, Section 70
3. Madras High Court, P. Sathish @ Sathish Kumar v. State, 2023
4. Delhi High Court, Aldanish Rein v. State of NCT of Delhi, 2018
5. Supreme Court of India, State of Maharashtra v. Mohammed Salim Khan, 1990
6. Constitution of India, Articles 14, 21, 22 and 50