ന്യൂഡൽഹി, 2026 നവംബർ 04 –

രാജ്യത്ത് ബാലവേല നിരോധന നിയമം കർശനമായി നടപ്പാക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ പ്രത്യേക നിരീക്ഷണ സെൽ രൂപീകരിക്കണമെന്ന് കേന്ദ്ര സർക്കാരിന് സുപ്രീംകോടതി നിർദേശം. 2026 ഒക്ടോബർ 29ന് ജസ്റ്റിസുമാരായ എസ്.വി.എൻ. ഭട്ടി, എൻ.വി. അഞ്ജാരിയ എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് ഉത്തരവിട്ടത്. ബാലവേല നിരോധന നിയമത്തിലെ വ്യവസ്ഥകളുടെ ഭരണഘടനാ സാധുത ചോദ്യം ചെയ്ത് ഹെൽത്ത് ഫോർ മില്യൺസ് എന്ന സംഘടന 2009ൽ സമർപ്പിച്ച പൊതുതാൽപര്യ ഹർജിയിലാണ് നടപടി. കേന്ദ്ര സർക്കാരും ബന്ധപ്പെട്ട അധികൃതരുമാണ് എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാർക്കുവേണ്ടി അഭിഭാഷകരായ പ്രശാന്ത് ഭൂഷൺ, പ്രണവ് സച്ദേവ, സംയം ജെയിൻ എന്നിവർ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ ഹാജരായി. കേന്ദ്ര സർക്കാരിനുവേണ്ടി അഡീഷണൽ സോളിസിറ്റർ ജനറൽ ഐശ്വര്യ ഭാട്ടി, അഭിഭാഷക ഹേമാദ്രി ശർമ എന്നിവർ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ ഹാജരായി. 2016ലെ നിയമഭേദഗതിയിലൂടെ ഹർജിയിലെ പ്രധാന ആവശ്യങ്ങൾ പരിഹരിക്കപ്പെട്ടതായി വിലയിരുത്തിയ കോടതി, നിയമം ഫലപ്രദമായി നടപ്പാക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്വം സർക്കാരുകൾക്കുണ്ടെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. കേന്ദ്ര വനിതാ ശിശുവികസന മന്ത്രാലയം പ്രത്യേക സെൽ രൂപീകരിക്കണമെന്നും സംസ്ഥാന ചീഫ് സെക്രട്ടറിമാർ മുഖേന നിയമം നടപ്പാക്കുന്ന ഏജൻസികൾക്ക് നിർദേശങ്ങൾ നൽകണമെന്നും ഉത്തരവിട്ട് ഹർജി തീർപ്പാക്കി.

ബാലവേല നിരോധനം കടലാസിലൊതുങ്ങരുത്; നിയമം നടപ്പാക്കുന്നത് നിരന്തരം പരിശോധിക്കണം

1986ലെ ബാലവേല നിരോധന നിയന്ത്രണ നിയമവും 2016ൽ കൊണ്ടുവന്ന ഭേദഗതികളും രാജ്യത്തുടനീളം കർശനമായി നടപ്പാക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കണമെന്നാണ് സുപ്രീംകോടതിയുടെ പ്രധാന നിർദേശം. ഇതിനായി കേന്ദ്ര വനിതാ ശിശുവികസന മന്ത്രാലയത്തിലെ സെക്രട്ടറി പ്രത്യേക നിരീക്ഷണ സെൽ രൂപീകരിക്കണം. നിയമത്തിലെ വ്യവസ്ഥകൾ പാലിക്കുന്നുണ്ടോയെന്ന് തുടർച്ചയായി പരിശോധിക്കേണ്ട ഉത്തരവാദിത്വവും ഈ സംവിധാനത്തിനായിരിക്കും.

സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ ചീഫ് സെക്രട്ടറിമാർ മുഖേന ബാലവേല നിരോധന നിയമം നടപ്പാക്കുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കും ഏജൻസികൾക്കും ആവശ്യമായ നിർദേശങ്ങൾ നൽകണമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. കുട്ടികളുടെയും കൗമാരക്കാരുടെയും അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിന് നിയമത്തിലെ എല്ലാ വ്യവസ്ഥകളും കൃത്യമായി നടപ്പാക്കേണ്ടത് ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികളുടെ ഉത്തരവാദിത്വമാണെന്ന് ബെഞ്ച് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. നിയമം നിലവിലുണ്ടെന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം അതിന്റെ ലക്ഷ്യം നിറവേറില്ലെന്നും നടപ്പാക്കൽ ഉറപ്പാക്കണമെന്നും ഉത്തരവിലൂടെ കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

അപകടകരമായ ജോലികളിൽ മാത്രം വിലക്ക്; പഴയ നിയമത്തിനെതിരെ 2009ൽ ഹർജി

1986ലെ ബാലവേല നിരോധന നിയന്ത്രണ നിയമത്തിലെ മൂന്നാം വകുപ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്യവസ്ഥകളാണ് ഹെൽത്ത് ഫോർ മില്യൺസ് എന്ന സംഘടന ചോദ്യം ചെയ്തത്. പഴയ നിയമപ്രകാരം നിശ്ചിത അപകടകരമായ തൊഴിലുകളിലും തൊഴിൽപ്രക്രിയകളിലുമായിരുന്നു കുട്ടികളെ ജോലിക്കെടുക്കുന്നതിന് പ്രധാനമായും വിലക്കുണ്ടായിരുന്നത്. മറ്റ് മേഖലകളിൽ കുട്ടികളെ തൊഴിലെടുപ്പിക്കാൻ അവസരം നിലനിൽക്കുന്നത് അവരുടെ ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശങ്ങൾ ലംഘിക്കുന്നുവെന്നായിരുന്നു ഹർജിക്കാരുടെ വാദം.

ഭരണഘടനയുടെ 14, 21, 21എ, 24 അനുച്ഛേദങ്ങൾ ഉറപ്പുനൽകുന്ന സമത്വം, ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം, വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള അവകാശം, ബാലവേലയിൽ നിന്നുള്ള സംരക്ഷണം എന്നിവയ്ക്ക് വിരുദ്ധമാണ് പഴയ നിയമത്തിലെ നിയന്ത്രണങ്ങളെന്ന് സംഘടന ആരോപിച്ചു. ഭരണഘടനയുടെ 39, 47 അനുച്ഛേദങ്ങളിലെ നിർദേശക തത്വങ്ങളും ഹർജിയിൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നു. ബാലവേല ചെയ്യുന്ന കുട്ടികൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസ സൗകര്യങ്ങളും ദിവസേന രണ്ട് നേരത്തെ ഉച്ചഭക്ഷണവും ഉറപ്പാക്കാൻ കേന്ദ്ര സർക്കാരിന് നിർദേശം നൽകണമെന്നും ഹർജിക്കാർ ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു.

2016ൽ നിയമം മാറി; 14 വയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കുട്ടികൾക്ക് എല്ലാ തൊഴിലുകളിലും വിലക്ക്

ഹർജി സുപ്രീംകോടതിയുടെ പരിഗണനയിലിരിക്കെയാണ് 2016ൽ ബാലവേല നിരോധന നിയമത്തിൽ പ്രധാന ഭേദഗതികൾ കൊണ്ടുവന്നത്. ഇതോടെ 14 വയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കുട്ടികളെ എല്ലാ തൊഴിലുകളിലും തൊഴിൽപ്രക്രിയകളിലും ജോലിക്കെടുക്കുന്നത് പൊതുവായി നിരോധിച്ചു. എന്നാൽ നിയമം നിശ്ചയിച്ച വ്യവസ്ഥകൾക്ക് വിധേയമായി ചില പരിമിത ഒഴിവുകളും അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്.

അപകടകരമല്ലാത്ത കുടുംബ സംരംഭങ്ങളിൽ സ്കൂൾ സമയത്തിന് ശേഷമോ അവധിക്കാലത്തോ കുട്ടികൾ സഹായിക്കുന്നതിന് നിയമം നിബന്ധനകളോടെ അനുമതി നൽകുന്നുണ്ട്. കുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തെ ബാധിക്കാത്ത രീതിയിലായിരിക്കണം ഇത്തരം പ്രവർത്തനങ്ങൾ. അതേസമയം 14 മുതൽ 18 വയസ്സുവരെയുള്ള കൗമാരക്കാരെ അപകടകരമായ തൊഴിലുകളിലും തൊഴിൽപ്രക്രിയകളിലും ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിന് നിരോധനമുണ്ട്. 2016ലെ ഭേദഗതിയിലൂടെ ബാലവേല തടയുന്നതിനുള്ള നിയമപരമായ സംരക്ഷണം കൂടുതൽ വിപുലമായെന്നാണ് കോടതി വിലയിരുത്തിയത്.

നിയമഭേദഗതി വന്നതിനാൽ പഴയ ആവശ്യം നിലനിൽക്കില്ലെന്ന് കോടതി

ഹർജിക്കാരുടെ പ്രധാന പരാതി പഴയ നിയമത്തിലെ പരിമിതമായ നിരോധനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതായിരുന്നുവെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി. എന്നാൽ 2016ലെ ഭേദഗതിയിലൂടെ കുട്ടികളെ ജോലിക്കെടുക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമവ്യവസ്ഥകളിൽ വലിയ മാറ്റമുണ്ടായി. അതിനാൽ 2009ൽ സമർപ്പിച്ച ഹർജിയിലെ ആവശ്യങ്ങൾ പഴയ രൂപത്തിൽ വീണ്ടും പരിശോധിക്കേണ്ട സാഹചര്യമില്ലെന്നാണ് ബെഞ്ചിന്റെ തീരുമാനം.

ഹർജിക്കാർക്കുവേണ്ടി ഹാജരായ അഭിഭാഷകൻ പ്രണവ് സച്ദേവ 2016ലെ നിയമഭേദഗതികളും അതിലൂടെ ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികൾക്കുണ്ടായ ഉത്തരവാദിത്വങ്ങളും കോടതിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തി. എതിർകക്ഷികൾക്കുവേണ്ടി ഹാജരായ അഭിഭാഷക ഹേമാദ്രി ശർമയും നിയമഭേദഗതി ഹർജിയിലെ പ്രധാന പരാതികൾ പരിഹരിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് അറിയിച്ചു. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് പഴയ നിയമവ്യവസ്ഥകളുടെ ഭരണഘടനാ സാധുത പ്രത്യേകം പരിശോധിക്കുന്നതിന് പകരം ഭേദഗതി ചെയ്ത നിയമം പൂർണമായി നടപ്പാക്കാൻ കോടതി നിർദേശിച്ചത്.

സംസ്ഥാന ചീഫ് സെക്രട്ടറിമാർക്ക് നിർദേശം നൽകണം; കേന്ദ്രത്തിന് തുടർച്ചയായ നിരീക്ഷണ ചുമതല

ബാലവേല നിരോധന നിയമം നടപ്പാക്കുന്നതിൽ കേന്ദ്ര സർക്കാരിനും സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾക്കും വ്യക്തമായ ഉത്തരവാദിത്വമുണ്ടെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി. പ്രത്യേക സെൽ രൂപീകരിക്കുന്നതോടൊപ്പം നിയമം നടപ്പാക്കുന്ന ഏജൻസികളുടെ പ്രവർത്തനം നിരന്തരം നിരീക്ഷിക്കണം. സംസ്ഥാന ചീഫ് സെക്രട്ടറിമാർ മുഖേന ബന്ധപ്പെട്ട ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് നിർദേശങ്ങൾ നൽകണമെന്നതും ഉത്തരവിലെ പ്രധാന ഭാഗമാണ്.

2016ലെ 35-ാം നമ്പർ ഭേദഗതി നിയമത്തിലൂടെ കൊണ്ടുവന്ന വ്യവസ്ഥകൾ പൂർണമായി നടപ്പാക്കണമെന്നാണ് കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടത്. എന്നാൽ പ്രത്യേക സെല്ലിൽ എത്ര അംഗങ്ങൾ വേണം, ആരൊക്കെയാണ് അംഗങ്ങളാകേണ്ടത്, എത്ര ദിവസത്തിനകം സെൽ രൂപീകരിക്കണം തുടങ്ങിയ വിശദമായ നിർദേശങ്ങൾ ലഭ്യമായ ഉത്തരവിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല. എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും പ്രത്യേകം സെല്ലുകൾ രൂപീകരിക്കണമെന്ന ഉത്തരവല്ല കോടതി പുറപ്പെടുവിച്ചത്. കേന്ദ്രതലത്തിൽ പ്രത്യേക നിരീക്ഷണ സംവിധാനം ഏർപ്പെടുത്തി സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ നിയമനടപ്പാക്കൽ നിരീക്ഷിക്കാനാണ് നിർദേശം.

17 വർഷം പഴക്കമുള്ള ഹർജി തീർപ്പാക്കി; നിയമം നടപ്പാക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്വം തുടരും

2009ൽ സമർപ്പിച്ച പൊതുതാൽപര്യ ഹർജിയാണ് 2026 ഒക്ടോബർ 29ലെ ഉത്തരവിലൂടെ സുപ്രീംകോടതി തീർപ്പാക്കിയത്. പഴയ നിയമത്തിലെ വ്യവസ്ഥകൾ ചോദ്യം ചെയ്തുള്ള ആവശ്യങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പരിശോധന ആവശ്യമില്ലെന്ന് കോടതി തീരുമാനിച്ചു. എന്നാൽ 2016ലെ ഭേദഗതി നിയമം കർശനമായി നടപ്പാക്കണമെന്ന് കേന്ദ്രത്തിനും ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികൾക്കും നിർദേശം നൽകി. ഹർജിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് തീർപ്പാകാതെ കിടന്ന അപേക്ഷകളും ഇതോടൊപ്പം അവസാനിപ്പിച്ചു.

കേന്ദ്ര വനിതാ ശിശുവികസന മന്ത്രാലയം പ്രത്യേക നിരീക്ഷണ സെൽ രൂപീകരിക്കേണ്ടതും സംസ്ഥാന ചീഫ് സെക്രട്ടറിമാർ മുഖേന നിയമം നടപ്പാക്കുന്ന ഏജൻസികൾക്ക് നിർദേശങ്ങൾ നൽകേണ്ടതുമാണ് ഇനി സ്വീകരിക്കേണ്ട നടപടികൾ. നിലവിലുള്ള നിയമത്തിലെ വിലക്കുകൾ കോടതി പുതുതായി മാറ്റിയിട്ടില്ല. പകരം നിയമം ഫലപ്രദമായി നടപ്പാക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ ഭരണസംവിധാനത്തിന് കൂടുതൽ വ്യക്തമായ ചുമതല നൽകിയിരിക്കുകയാണ്.

ബാലവേല തടയുന്നതിൽ രാജ്യവ്യാപക നിരീക്ഷണം; കുട്ടികളുടെ അവകാശസംരക്ഷണത്തിന് പുതിയ സംവിധാനം

ബാലവേല നിരോധന നിയമം രാജ്യത്തുടനീളം ഒരേ രീതിയിൽ കർശനമായി നടപ്പാക്കുന്നതിന് കേന്ദ്രതലത്തിലുള്ള നിരീക്ഷണ സംവിധാനം ആവശ്യമാണ് എന്നതാണ് സുപ്രീംകോടതിയുടെ ഉത്തരവിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നത്. നിയമപരമായി 2016ലെ ഭേദഗതി വ്യവസ്ഥകൾ പാലിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്വമാണ് കോടതി ഊന്നിപ്പറഞ്ഞത്. സാമൂഹികതലത്തിൽ കുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസവും സുരക്ഷയും തൊഴിൽചൂഷണത്തിൽ നിന്നുള്ള സംരക്ഷണവുമാണ് ഇതിലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ജുഡീഷ്യറിയുടെ തലത്തിൽ, നിയമഭേദഗതിയിലൂടെ പഴയ പരാതികൾ പരിഹരിക്കപ്പെട്ടാലും നിയമം നടപ്പാക്കാൻ ആവശ്യമായ നിർദേശങ്ങൾ നൽകാമെന്ന സമീപനമാണ് കോടതി സ്വീകരിച്ചത്. രാജ്യത്തെ എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും നിയമനടപ്പാക്കൽ സംവിധാനങ്ങൾക്ക് ഈ ഉത്തരവ് ബാധകമാണ്. എന്നാൽ പുതിയ കുറ്റങ്ങളോ ശിക്ഷകളോ കോടതി സൃഷ്ടിച്ചിട്ടില്ല.