ശ്രീനഗർ, 2026 ഒക്ടോബർ 15 –

പള്ളിയിലെ മൈക്കിൽ എന്തു പറയണമെന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നത് മതപണ്ഡിതരോ ഭരണസമിതിയോ? കശ്മീരിൽ വിശ്വാസവും രാഷ്ട്രീയവും അധികാരവും നേർക്കുനേർ വരുമ്പോൾ

വെള്ളിയാഴ്ച ജുമുഅ നമസ്കാരത്തിനു മുമ്പ് പള്ളിയിൽ എന്തു സംസാരിക്കണം? ലഹരിയുടെ അപകടങ്ങളെക്കുറിച്ചോ, യുവാക്കളുടെ മാനസിക സംഘർഷങ്ങളെക്കുറിച്ചോ, കുടുംബപ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ചോ? അതോ ജനങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ ആശങ്കകളെക്കുറിച്ചും സംസാരിക്കാമോ? ജമ്മു കശ്മീർ വഖഫ് ബോർഡ് എല്ലാ പള്ളികളിലും പൊതുവായ പ്രഭാഷണവിഷയങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കാൻ സമിതി രൂപീകരിക്കുമെന്ന് അറിയിച്ചതോടെയാണ് ഈ ചോദ്യങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയ കൊടുങ്കാറ്റായി മാറിയത്. ഒക്ടോബർ പതിനൊന്നിന് ശ്രീനഗറിൽ നടന്ന യോഗത്തിൽ ഇമാമുമാരും മതപണ്ഡിതരും പങ്കെടുത്തിരുന്നു.

സാമൂഹിക പരിഷ്കരണമോ, പ്രസംഗത്തിന് നിയന്ത്രണമോ?

വഖഫ് ബോർഡ് അധ്യക്ഷ ദറക്ഷൻ ആൻഡ്രാബിയുടെ വാദം ലളിതമാണ്. ലഹരി ഉപയോഗം, യുവാക്കളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ, കുടുംബബന്ധങ്ങളിലെ പ്രതിസന്ധികൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ പള്ളികളിലൂടെ ഒരുമിച്ച് ശക്തമായ ബോധവൽക്കരണം നടത്താം. അതിനായി മതപണ്ഡിതരുടെ സമിതി പൊതുവിഷയങ്ങൾ നിർദേശിക്കുമെന്നായിരുന്നു പ്രഖ്യാപനം.

എന്നാൽ വിമർശകർ കാണുന്നത് മറ്റൊരു അപകടമാണ്. പൊതുവായ വിഷയം നിർദേശിക്കുന്നതും പ്രഭാഷണത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം ഭരണസംവിധാനം നിയന്ത്രിക്കുന്നതും രണ്ടാണ്. കശ്മീരിലെ പള്ളികൾ ആരാധനാലയങ്ങൾ മാത്രമല്ല; ചരിത്രത്തിന്റെ പല ഘട്ടങ്ങളിലും ജനങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയവും സാമൂഹികവുമായ വികാരങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിച്ച വേദികളുമായിരുന്നു. 1963-ൽ ഹസ്രത്ത്ബാൽ ദർഗയിൽനിന്ന് പ്രവാചകന്റെ തിരുശേഷിപ്പ് കാണാതായ സംഭവം വ്യാപകമായ ജനകീയ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് കാരണമായതും മതവികാരം രാഷ്ട്രീയ മുന്നേറ്റങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കാമെന്നതിന്റെ ചരിത്രസാക്ഷ്യമാണ്.

ദറക്ഷൻ ആൻഡ്രാബി ആരാണ്?

മുതിർന്ന ബി.ജെ.പി നേതാവായ ദറക്ഷൻ ആൻഡ്രാബി 2022-ലാണ് ജമ്മു കശ്മീർ വഖഫ് ബോർഡ് അധ്യക്ഷയായത്. പ്രത്യേക പദവി നീക്കത്തിനുശേഷം ജമ്മു കശ്മീരിലും വഖഫ് നിയമം പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നതോടെ ബോർഡിന്റെ ഘടന മാറി. കേന്ദ്ര ന്യൂനപക്ഷകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ 2022 ഫെബ്രുവരി 24-ലെ വിജ്ഞാപനത്തിലൂടെയാണ് പുതിയ ബോർഡ് രൂപീകരിച്ചത്. അതിന്റെ ഔദ്യോഗിക രേഖകളിൽ ആൻഡ്രാബിയുടെ നിയമനവും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ നീക്കം ഒരു ഭരണപരമായ നിർദേശമായി മാത്രം കാണപ്പെടുന്നില്ല. കേന്ദ്രവുമായി അടുത്ത ബന്ധമുള്ള രാഷ്ട്രീയ നേതാവിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് മുസ്‌ലിം മതപ്രഭാഷണങ്ങളുടെ പൊതുവിഷയങ്ങൾ തീരുമാനിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതെന്ന ധാരണയാണ് വിവാദത്തിന് രാഷ്ട്രീയമാനം നൽകുന്നത്.

ഒമർ അബ്ദുള്ളയ്ക്കും മെഹ്ബൂബ മുഫ്തിക്കും എന്താണ് ആശങ്ക?

മുഖ്യമന്ത്രി ഒമർ അബ്ദുള്ള ഈ നീക്കത്തെ മുസ്‌ലിംകളുടെ മതകാര്യങ്ങളിലുള്ള അസ്വീകാര്യമായ ഇടപെടലായി വിമർശിച്ചു. മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി മെഹ്ബൂബ മുഫ്തിയും എതിർപ്പുമായി രംഗത്തെത്തി. മതപ്രഭാഷണങ്ങളുടെ ഉള്ളടക്കം തീരുമാനിക്കേണ്ടത് മതപണ്ഡിതരും ഇമാമുമാരുമാണെന്നും ഭരണസമിതിയുടെ അധികാരം വഖഫ് സ്വത്തുക്കളുടെ പരിപാലനത്തിൽ ഒതുങ്ങണമെന്നുമാണ് മതനേതൃത്വത്തിന്റെ നിലപാട്.

മിർവായിസ് ഉമർ ഫാറൂഖിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള മതസംഘടനകളും ഗ്രാൻഡ് മുഫ്തി നാസർ ഉൾ ഇസ്‌ലാമും പ്രഭാഷണസ്വാതന്ത്ര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകൾ ഉന്നയിച്ചു. അതിനാൽ വിവാദം ബി.ജെ.പിയും പ്രാദേശിക കക്ഷികളും തമ്മിലുള്ള തർക്കം മാത്രമല്ല; മതനേതൃത്വത്തിന്റെ സ്വയംഭരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചയുമാണ്.

രാഷ്ട്രീയമായി ആർക്കാണ് നേട്ടം, ആർക്കാണ് നഷ്ടം?

ബി.ജെ.പിക്ക് സാമൂഹിക തിന്മകൾക്കെതിരെ മതസ്ഥാപനങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കുന്ന നീക്കമായി ഇതിനെ അവതരിപ്പിക്കാം. എന്നാൽ മതകാര്യങ്ങളിൽ രാഷ്ട്രീയ നിയന്ത്രണം കൊണ്ടുവരുന്നു എന്ന പ്രതീതി ശക്തമായാൽ തിരിച്ചടിയുണ്ടാകാം. ഒമർ അബ്ദുള്ളയ്ക്കും മെഹ്ബൂബ മുഫ്തിക്കും മതസ്വാതന്ത്ര്യവും പ്രാദേശിക അധികാരവും ഉയർത്തിക്കാട്ടാനുള്ള അവസരമാണിത്. മതനേതാക്കൾക്കാകട്ടെ, നിർദേശത്തോട് മൗനം പാലിച്ചാൽ സ്വാധീനം നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന ആശങ്കയും എതിർത്താൽ ഭരണകൂടവുമായി ഏറ്റുമുട്ടേണ്ടിവരുമെന്ന സമ്മർദവുമുണ്ട്.

ഒടുവിൽ ബോർഡ് നിലപാട് മയപ്പെടുത്തിയതെന്തിന്?

വിമർശനം ശക്തമായതോടെ ഒക്ടോബർ പതിമൂന്നിന് ആൻഡ്രാബി നിർബന്ധിത ഏകീകൃത പ്രഭാഷണത്തിന് ഉത്തരവ് നൽകിയിട്ടില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. വിഷയങ്ങൾ തീരുമാനിക്കേണ്ടത് സ്വതന്ത്രരായ മതപണ്ഡിതരും പ്രഭാഷകരുമാണെന്നും സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങൾക്കെതിരെ കൂട്ടായ പ്രവർത്തനമാണ് ലക്ഷ്യമെന്നും അവർ വിശദീകരിച്ചു.  ഇതോടെ വിവാദം അവസാനിച്ചുവെന്ന് പറയാനാവില്ല. പൊതുവായ സാമൂഹിക ബോധവൽക്കരണത്തിനും മതപ്രഭാഷണത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും ഇടയിലുള്ള അതിർവരമ്പ് ആരാണ് നിശ്ചയിക്കേണ്ടത് എന്നതാണ് ഇപ്പോഴും ഉത്തരം കിട്ടാത്ത ചോദ്യം. കശ്മീരിൽ പള്ളിയിലെ മൈക്കിന്റെ നിയന്ത്രണം എന്നത്, ഒടുവിൽ വിശ്വാസസ്വാതന്ത്ര്യവും രാഷ്ട്രീയ അധികാരത്തിന്റെ അതിരുകളും സംബന്ധിച്ച ചോദ്യമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. പള്ളിയിലെ മൈക്കിന്റെ നിയന്ത്രണം എന്നത്, ഒടുവിൽ വിശ്വാസത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യവും രാഷ്ട്രീയ അധികാരത്തിന്റെ അതിരുകളും സംബന്ധിച്ച ചോദ്യമായി മാറിയിരിക്കുന്നു.

Sources

• Jammu and Kashmir Waqf Board — Official Board history and members records.
• Government of Jammu and Kashmir — Government Order No. 409-JK(GAD) of 2022.
• HIMALAYA — The Social and Political Life of a Relic: The Episode of the Moi-e-Muqaddas Theft in Kashmir, 1963–1964.