15- ഒക്ടോബർ 2026

വായിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന പുസ്തകങ്ങൾ അടുക്കിവച്ച് പൂക്കൾ അർപ്പിക്കുന്നു. പണിയായുധങ്ങളും വാദ്യോപകരണങ്ങളും വൃത്തിയാക്കി പൂജയ്ക്കുവയ്ക്കുന്നു. വിജയദശമിയുടെ പുലരിയിൽ ഒരു കുഞ്ഞുവിരൽ അരിയിൽ ആദ്യാക്ഷരം കുറിക്കുന്നു. കേരളത്തിൽ നവരാത്രി ദേവീആരാധനയ്‌ക്കൊപ്പം അറിവിനെയും അധ്വാനത്തെയും കലകളെയും ആദരിക്കുന്ന ആഘോഷമാണ്.

ദുർഗ്ഗയുടെ വിജയം, സരസ്വതിയുടെ അനുഗ്രഹം

ദുർഗ്ഗ മഹിഷാസുരനെ പരാജയപ്പെടുത്തിയ പുരാണകഥയാണ് നവരാത്രിയുടെ പ്രധാന പശ്ചാത്തലം. അധർമ്മത്തിനുമേലുള്ള ധർമ്മത്തിന്റെ വിജയമാണ് സന്ദേശം. ദുർഗ്ഗയും ലക്ഷ്മിയും സരസ്വതിയും ഒരേ ദേവീശക്തിയുടെ വ്യത്യസ്ത ഭാവങ്ങളായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.

ബംഗാളിൽ ദുർഗാപൂജാപന്തലുകളും ഗുജറാത്തിൽ ഗർബയും ഉത്തരേന്ത്യയിലെ പല പ്രദേശങ്ങളിലും രാമലീലയും പ്രധാനമാകുമ്പോൾ, കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയും വിദ്യാരംഭവുമാണ് കൂടുതൽ ശ്രദ്ധനേടുന്നത്. എന്നാൽ പുസ്തകപൂജയും ആയുധപൂജയും തമിഴ്നാട്ടിലും കർണാടകത്തിലുമുണ്ട്. കേരളത്തിൽ ദുർഗ്ഗയ്ക്കു പകരം സരസ്വതിയെ ആരാധിക്കുന്നു എന്നല്ല; അവസാനഘട്ടത്തിൽ അറിവിന്റെ ദേവതയ്ക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു എന്നതാണ് ശരി.

കൊട്ടാരത്തിൽനിന്ന് വീട്ടുമുറ്റത്തേക്ക്

കേരളത്തിലെ നവരാത്രിയുടെ തുടക്കം ഒരൊറ്റ ക്ഷേത്രത്തിലോ വർഷത്തിലോ ഒതുങ്ങുന്നില്ല. ദേവീആരാധനയും കുടുംബാചാരങ്ങളും പഠനപാരമ്പര്യങ്ങളും കലാപോഷണവും ചേർന്നാണ് ആഘോഷം വളർന്നത്.

ചരിത്രത്തിൽ വ്യക്തമായ സ്ഥാനമുള്ളതാണ് തിരുവിതാംകൂറിന്റെ രാജകീയ നവരാത്രി. പത്മനാഭപുരം കൊട്ടാരത്തിലെ പഴയ മരമണ്ഡപത്തിനു പകരം ഇന്നത്തെ കൽമണ്ഡപം മാർത്താണ്ഡവർമയുടെ കാലത്ത് നിർമിച്ചു. സ്വാതിതിരുനാളിന്റെ ഭരണകാലത്ത് രാജകീയ ആഘോഷം സ്ഥിരമായി തിരുവനന്തപുരത്തേക്കു മാറി.

അവിടത്തെ സരസ്വതിവിഗ്രഹം തമിഴ്കവി കമ്പർ ആരാധിച്ചിരുന്നതാണെന്നും വാർഷികപൂജ നടത്താമെന്ന രാജാവിന്റെ വാഗ്ദാനമാണ് പാരമ്പര്യത്തിന്റെ പിന്നിലെന്നുമുള്ള ഐതിഹ്യവും നിലനിൽക്കുന്നു.

ആദ്യ ദിവസങ്ങളിൽ പ്രാർഥനയും കലയും

നവരാത്രി തുടങ്ങുന്നതോടെ വിശേഷാൽ പൂജകൾ, അർച്ചനകൾ, ദേവീമാഹാത്മ്യപാരായണം, ഭജന എന്നിവ വിവിധ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നടക്കുന്നു. സംഗീതവും നൃത്തവും കലാസമർപ്പണങ്ങളും ആഘോഷത്തെ സജീവമാക്കുന്നു.

ആദ്യ മൂന്നു ദിവസം ദുർഗ്ഗയ്ക്കും അടുത്ത മൂന്നു ദിവസം ലക്ഷ്മിക്കും തുടർന്നുള്ള മൂന്നു ദിവസം സരസ്വതിക്കും സമർപ്പിക്കുന്ന ആരാധനാക്രമം പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെയും കുടുംബത്തിന്റെയും പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച് ഇതിൽ വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ടാകും.

ഓരോ ദിവസവും എന്താണ് നിവേദ്യം?

കേരളത്തിലെ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ബാധകമായ ഒരേ ദിവസേനയുള്ള നിവേദ്യപ്പട്ടികയില്ല. ഉദാഹരണത്തിന്, കൊടുന്തിരപ്പുള്ളിയിലെ നവരാത്രിദിവസങ്ങളിൽ നെയ്യപ്പം പ്രസാദമായി നൽകുന്ന പതിവാണ് കേരള ടൂറിസം രേഖപ്പെടുത്തുന്നത്.

താഴെ കൊടുക്കുന്നത് ദൃക് പഞ്ചാംഗ് വിവരിക്കുന്ന നവദുർഗാരാധനയിലെ ഒരു നിവേദ്യക്രമമാണ്; കേരളക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പൊതുനിയമമല്ല.

വിജയദശമിയിലെ നിവേദ്യവും അതത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെയും കുടുംബത്തിന്റെയും ആചാരപ്രകാരമാണ്.

പുസ്തകങ്ങൾ വിശ്രമിക്കുന്ന ദിവസങ്ങൾ

ദുർഗാഷ്ടമിയോടനുബന്ധിച്ച് പുസ്തകങ്ങളും പഠനോപകരണങ്ങളും പൂജയ്ക്കുവയ്ക്കുന്നു. കൃത്യസമയം തിഥിയും പ്രാദേശിക ആചാരവും അനുസരിച്ചാണ്. മഹാനവമിയിൽ സരസ്വതീപൂജയും ആയുധപൂജയും നടക്കുന്നു. പൂജവച്ചവ പൂജയെടുക്കുന്നതുവരെ ഉപയോഗിക്കാതിരിക്കുന്നതാണ് പതിവ്.

പത്താം ദിവസമായ വിജയദശമിയിൽ പൂജയെടുത്ത് വായനയും എഴുത്തും ജോലിയും പുനരാരംഭിക്കുന്നു. കുട്ടിയുടെ പുസ്തകത്തിനും തൊഴിലാളിയുടെ ഉപകരണത്തിനും കലാകാരന്റെ വാദ്യത്തിനും ആദരം നൽകുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ പഴയ തൊഴിൽ–പഠനസംസ്കാരത്തിന്റെ ഓർമകളുണ്ട്.

തിരുവുള്ളക്കാവിൽ അറിവു നൽകുന്ന ശാസ്താവ്

തൃശ്ശൂരിലെ ചേർപ്പിലുള്ള തിരുവുള്ളക്കാവ് ശ്രീധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം പ്രധാന വിദ്യാരംഭകേന്ദ്രമാണ്. ഇവിടെ അറിവു നൽകുന്ന ദേവനായി ശാസ്താവിനെ ആരാധിക്കുന്നുവെന്നതാണ് പ്രത്യേകത. വിജയദശമിയിൽ കുട്ടികളുമായി കുടുംബങ്ങൾ എത്തി ആചാര്യന്റെ സഹായത്തോടെ ആദ്യാക്ഷരം കുറിക്കുന്നു. മറ്റു ദിവസങ്ങളിലും വിദ്യാരംഭം നടത്താറുണ്ട്.

പനച്ചിക്കാട് സരസ്വതിക്ഷേത്രം, തുഞ്ചൻപറമ്പ്, ആറ്റുകാൽ, ഗുരുവായൂർ, ചോറ്റാനിക്കര എന്നിവയും പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. തുഞ്ചൻപറമ്പിൽ സാഹിത്യകാരന്മാർ കുട്ടികളെ എഴുത്തിനിരുത്തുമ്പോൾ മലയാളത്തിന്റെ പാരമ്പര്യം പുതുതലമുറയുമായി കൈകോർക്കുന്നു.

അതിർത്തി കടക്കുന്ന ദേവി, വേദിയിലെ പുതുതലമുറ

പത്മനാഭപുരത്തെ സരസ്വതി, കുമാരകോവിലിലെ കുമാരസ്വാമി, ശുചീന്ദ്രത്തെ മുന്നൂറ്റിനങ്ക എന്നിവയുടെ തിരുവനന്തപുരത്തേക്കുള്ള ഘോഷയാത്ര പഴയ തിരുവിതാംകൂറിന്റെ സാംസ്കാരികബന്ധം നിലനിർത്തുന്നു. നവരാത്രിമണ്ഡപത്തിൽ എണ്ണവിളക്കുകളുടെ വെളിച്ചത്തിൽ സ്വാതിതിരുനാൾ കൃതികൾ മുഴങ്ങുന്നു.

തിരുവുള്ളക്കാവിലെയും പനച്ചിക്കാട്ടെയും അരങ്ങേറ്റങ്ങൾ കൗമാരക്കാർക്കും യുവാക്കൾക്കും കലാപ്രകടനത്തിനുള്ള അവസരമാണ്. പനച്ചിക്കാട്ട് കലാപരിപാടികൾക്ക് വെബ് ബുക്കിങ്ങുമുണ്ട്. പഠനത്തിന്റെ പുതിയ മേഖലകളും ആഘോഷത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു. ജവഹർ ബാലഭവന്റെ 2026-ലെ വിദ്യാരംഭപരിപാടിയിൽ സംഗീതത്തിനും നൃത്തത്തിനുമൊപ്പം എയ്റോമോഡലിങ്ങും ഇലക്ട്രോണിക്സും ഉൾപ്പെടുന്നു. അറിവിനെ ആദരിക്കുന്ന പാരമ്പര്യം കാലത്തിനൊപ്പം വളരുകയാണ്.

Sources

1. Padmanabhapuram Palace — Navarathri Mandapam. www.padmanabhapurampalace.org
2. Kerala Tourism — Navaratri Rituals and Navarathri Sangeetholsavam. www.keralatourism.org
3. Drik Panchang — Navratri Nine-Day Offerings. Navratri nine days Prasadam
4. Kerala Tourism — Kodunthirapully Traditions. www.keralatourism.org
5. Kerala Tourism — Thiruvullakkavu Festival. www.keralatourism.org
6. Kerala Tourism — Thunchan Memorial. www.keralatourism.org
7. Panachikkadu Devaswom — Cultural Programme Booking. www.panachickadutemple.org
8. Kerala I&PRD — Jawahar Bal Bhavan Vidyarambham.