ന്യൂഡൽഹി, 2026 സെപ്റ്റംബർ 30-

പൊലീസ് കസ്റ്റഡിയിൽ നൽകിയ കുറ്റസമ്മത മൊഴി മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി ദേശീയ സുരക്ഷാ നിയമപ്രകാരം ഒരാളെ കരുതൽ തടങ്കലിലാക്കാനാകില്ലെന്ന് സുപ്രീംകോടതി. സംഭൽ അക്രമക്കേസിലെ പ്രതി മുല്ല അഫ്രോസിന്റെ കരുതൽ തടങ്കൽ റദ്ദാക്കിക്കൊണ്ട് 2026 സെപ്റ്റംബർ 29നാണ് ജസ്റ്റിസ് ദീപാങ്കർ ദത്ത, ജസ്റ്റിസ് ഷീൽ നാഗു എന്നിവരുടെ ബെഞ്ച് നിർണായക വിധി പറഞ്ഞത്. അഫ്രോസിനുവേണ്ടി അഭിഭാഷകൻ ദിവ്യേഷ് പ്രതാപ് സിങ് ഹാജരായി. കേന്ദ്രസർക്കാരും ഉത്തർപ്രദേശ് സർക്കാരും ഉൾപ്പെടെയുള്ള എതിർകക്ഷികൾക്കുവേണ്ടി അഡീഷണൽ സോളിസിറ്റർ ജനറൽ നടരാജ് ഹാജരായി. അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി വിധിയും 2025 ഒക്ടോബർ 13ലെ തടങ്കൽ ഉത്തരവും 2025 നവംബർ 28ലെ സ്ഥിരീകരണ ഉത്തരവും സുപ്രീംകോടതി റദ്ദാക്കി.

പൊലീസിനോടുള്ള കുറ്റസമ്മതം മാത്രം കരുതൽ തടങ്കലിന് അടിസ്ഥാനമാകില്ല

പൊലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനു മുന്നിൽ നടത്തിയ കുറ്റസമ്മത മൊഴിക്ക് സ്വതന്ത്രമായ തെളിവുകളുടെ പിന്തുണയില്ലെങ്കിൽ, കരുതൽ തടങ്കലിന് ആവശ്യമായ അധികാരിയുടെ ബോധ്യത്തിന് അത് ഒറ്റയ്ക്ക് അടിസ്ഥാനമാകില്ലെന്നാണ് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്. ഭാരതീയ സാക്ഷ്യ അധിനിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 23ഉം ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 20(3) നൽകുന്ന സ്വയം കുറ്റാരോപണത്തിൽനിന്നുള്ള സംരക്ഷണവും പരിഗണിച്ചാണ് കോടതി നിലപാട് വ്യക്തമാക്കിയത്.

അഫ്രോസ് കസ്റ്റഡിയിൽ പീഡനത്തിനും വധഭീഷണിക്കും വിധേയനായെന്നും നിർബന്ധിതമായാണ് കുറ്റസമ്മത മൊഴി നൽകിയതെന്നും തുടർച്ചയായി ആരോപിച്ചിരുന്നു. ഈ ആരോപണം സർക്കാരിന്റെ മറുപടിയിൽ നിഷേധിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. അതിനാൽ മൊഴി സ്വമേധയാ നൽകിയതാണെന്ന് കരുതാനാകില്ലെന്നും ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

കുറ്റസമ്മത മൊഴിക്ക് സ്വതന്ത്ര തെളിവുകളുടെ പിന്തുണ വേണം

കുറ്റസമ്മത മൊഴിയെ എല്ലാ സാഹചര്യത്തിലും കരുതൽ തടങ്കലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പരിഗണനയിൽനിന്ന് പൂർണമായി ഒഴിവാക്കണമെന്നല്ല വിധി. എന്നാൽ പൊലീസിനു നൽകിയ കുറ്റസമ്മത മൊഴി മാത്രം ആശ്രയിച്ച് തടങ്കൽ ഉത്തരവ് നിലനിർത്താനാകില്ല. അതിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന സ്വതന്ത്രവും പ്രസക്തവുമായ വസ്തുതകൾ ഉണ്ടായിരിക്കണം. കരുതൽ തടങ്കലിനുള്ള അധികാരിയുടെ ബോധ്യം നിയമപരമായി പ്രസക്തമായ വസ്തുതകളിൽ അധിഷ്ഠിതമായിരിക്കണമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

സംഭൽ അക്രമത്തിന് 54 ദിവസത്തിന് ശേഷമാണ് അഫ്രോസ് അറസ്റ്റിലായത്

2024 നവംബർ 24ന് സംഭലിലെ ഒരു പള്ളിയിൽ കോടതി നിർദേശപ്രകാരമുള്ള സർവേയ്ക്കിടെ അക്രമം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്നാണ് കേസ്. നാല് പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു. ആദ്യ കേസിൽ അഫ്രോസിന്റെ പേര് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. സംഭവത്തിന് 54 ദിവസത്തിന് ശേഷം, 2025 ജനുവരി 17നാണ് അറസ്റ്റ് ചെയ്തത്. കസ്റ്റഡിയിലെ കുറ്റസമ്മത മൊഴിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ 0.32 ബോർ പിസ്റ്റൾ കണ്ടെത്തിയെന്നായിരുന്നു പൊലീസ് വാദം. എന്നാൽ മരിച്ചവരുടെ ശരീരത്തിൽ കണ്ടെത്തിയ വെടിയുണ്ടകൾ 0.315 ബോറിന്റേതാണെന്ന മെഡിക്കൽ തെളിവും അഫ്രോസ് ചോദ്യം ചെയ്തിരുന്നു.

ജാമ്യം മറികടന്ന് മറ്റൊരു വഴിയിലൂടെ തടവിൽ തുടരാൻ പാടില്ല

2025 സെപ്റ്റംബർ 9ന് ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു കേസിൽ അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി അഫ്രോസിന് ജാമ്യം അനുവദിച്ചിരുന്നു. ഇതിനുശേഷം 2025 ഒക്ടോബർ 13ന് സംഭൽ ജില്ലാ മജിസ്ട്രേറ്റ് ദേശീയ സുരക്ഷാ നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 3(2) പ്രകാരം കരുതൽ തടങ്കൽ ഉത്തരവിറക്കി. നവംബർ 28ന് ഉത്തർപ്രദേശ് സർക്കാർ ഇത് സ്ഥിരീകരിച്ച് 12 മാസത്തേക്ക് തടങ്കൽ തുടരാൻ നിർദേശിച്ചു. 2026 ജൂണോടെ ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ ക്രിമിനൽ കേസുകളിലും അഫ്രോസിന് ജാമ്യം ലഭിച്ചിരുന്നു.

ജാമ്യം ലഭിച്ചയാളെ മറ്റൊരു മാർഗത്തിലൂടെ ജയിലിൽ തുടരാനുള്ള ശ്രമമായി കരുതൽ തടങ്കൽ മാറരുതെന്നാണ് സുപ്രീംകോടതിയുടെ പ്രധാന നിരീക്ഷണം. അഫ്രോസ് പുറത്തിറങ്ങിയാൽ വീണ്ടും വലിയ അക്രമത്തിൽ ഏർപ്പെടുമെന്ന നിഗമനത്തിന് മതിയായ തെളിവുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഇത്തരം സാഹചര്യത്തിൽ തടങ്കലിന് പ്രതിരോധ സ്വഭാവമല്ല, ശിക്ഷാ സ്വഭാവമാണ് കൈവന്നതെന്നും കോടതി കണ്ടെത്തി.

ദൃശ്യങ്ങളും മൊബൈൽ സന്ദേശങ്ങളും തടങ്കലിന് ആശ്രയിച്ച രേഖകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല

അഫ്രോസിനെ അക്രമത്തിന്റെ പ്രധാന സൂത്രധാരനായി തിരിച്ചറിഞ്ഞുവെന്ന് പറയാൻ അന്വേഷണസംഘം ആശ്രയിച്ച നിരീക്ഷണ ക്യാമറ ദൃശ്യങ്ങളും വീഡിയോ രേഖകളും തടങ്കൽ അധികാരി ആശ്രയിച്ച 22 രേഖകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെന്ന് സുപ്രീംകോടതി കണ്ടെത്തി. അവ അഫ്രോസിന് നൽകിയിരുന്നില്ല; ഹൈക്കോടതിയിലോ സുപ്രീംകോടതിയിലോ ഹാജരാക്കിയതുമില്ല. മൊബൈൽ സന്ദേശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ആരോപണങ്ങൾക്കും രേഖാമൂലമുള്ള പിന്തുണ കണ്ടെത്താനായില്ല.

കുറ്റപത്രം സമർപ്പിച്ചു എന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം പ്രതിയുടെ കുറ്റപങ്കാളിത്തം തെളിഞ്ഞതായി കണക്കാക്കാനാകില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. കുറ്റപത്രം അന്വേഷണ ഏജൻസിയുടെ നിഗമനം മാത്രമാണ്; അത് കുറ്റക്കാരനാണെന്ന കോടതി കണ്ടെത്തലല്ല. ഒന്നിലധികം ക്രിമിനൽ കേസുകൾ നിലവിലുണ്ടെന്ന കാര്യം മാത്രം കരുതൽ തടങ്കലിന് മതിയായ കാരണമാകില്ലെന്നും അതിന് വിശ്വസനീയമായ വസ്തുതകൾ കൂടി വേണമെന്നും വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നു.

അഫ്രോസിന്റെ തടങ്കൽ റദ്ദാക്കി; ഉത്തർപ്രദേശ് സർക്കാർ 10 ലക്ഷം രൂപ നൽകണം

അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതിയുടെ 2026 ജൂൺ 8ലെ വിധിയും സംഭൽ ജില്ലാ മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ 2025 ഒക്ടോബർ 13ലെ തടങ്കൽ ഉത്തരവും ഉത്തർപ്രദേശ് സർക്കാരിന്റെ 2025 നവംബർ 28ലെ സ്ഥിരീകരണ ഉത്തരവും സുപ്രീംകോടതി റദ്ദാക്കി. മറ്റേതെങ്കിലും കേസിൽ കസ്റ്റഡി ആവശ്യമില്ലെങ്കിൽ അഫ്രോസിനെ ഉടൻ വിട്ടയക്കാനും ഉത്തരവിട്ടു. നിയമവിരുദ്ധ തടങ്കലിലൂടെ സ്വാതന്ത്ര്യം നഷ്ടപ്പെട്ട സാഹചര്യത്തിൽ ഉത്തർപ്രദേശ് സർക്കാർ അഫ്രോസിന് ഒരു മാസത്തിനകം 10 ലക്ഷം രൂപ നൽകണമെന്നും കോടതി നിർദേശിച്ചു. അതേസമയം അഫ്രോസിനെതിരായ ക്രിമിനൽ കേസുകളുടെ കുറ്റമെരിറ്റിൽ കോടതി അഭിപ്രായമൊന്നും പറഞ്ഞിട്ടില്ല; അവ നിയമപ്രകാരം സ്വതന്ത്രമായി തുടരും.

കരുതൽ തടങ്കൽ അധികാരത്തിന് രാജ്യവ്യാപകമായി കർശന പരിശോധനയുടെ മാനദണ്ഡം

കരുതൽ തടങ്കൽ അസാധാരണ സാഹചര്യങ്ങളിൽ അതീവ ജാഗ്രതയോടെ മാത്രം പ്രയോഗിക്കേണ്ട അധികാരമാണെന്ന് സുപ്രീംകോടതി ആവർത്തിച്ചു. സാധാരണ ക്രിമിനൽ നടപടി ഇതിനകം നടക്കുമ്പോൾ അതേ സംഭവവും അതേ വസ്തുതകളും ഉപയോഗിച്ച് കരുതൽ തടങ്കൽ ഏർപ്പെടുത്തുമ്പോൾ കൂടുതൽ കർശനമായ നിയമപരിശോധന ആവശ്യമാണ്. പൊലീസിനോടുള്ള കുറ്റസമ്മത മൊഴി മാത്രം തടങ്കലിന്റെ അടിസ്ഥാനമാക്കരുതെന്നും, ഒന്നിലധികം കേസുകളുണ്ടെന്ന കാര്യം മാത്രം മതിയാകില്ലെന്നും സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കിയതിനാൽ രാജ്യത്തെ കരുതൽ തടങ്കൽ ഉത്തരവുകളുടെ നിയമസാധുത പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഈ വിധിയിലെ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പ്രസക്തമാകും.