ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 14 –
ഇന്ത്യയിൽ കഴിയുന്ന ബംഗ്ലാദേശ് മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി ശൈഖ് ഹസീനയ്ക്ക് സ്വന്തം രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയവും സാമൂഹികവുമായ ഭാവിയെക്കുറിച്ച് ആശങ്കകളേറെയാണ്. ന്യൂഡൽഹിയിൽ നടന്ന ബ്രിക്സ് ഉച്ചകോടിയിൽ പങ്കെടുക്കാതിരുന്ന പ്രധാനമന്ത്രി താരിഖ് റഹ്മാന്റെ തീരുമാനത്തെ വിമർശിച്ച അവർ, രാജ്യതാൽപര്യത്തെക്കാൾ വ്യക്തിപരമായ രാഷ്ട്രീയ പരിഗണനകൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത് ബംഗ്ലാദേശിന് ഗുണകരമല്ലെന്ന് തുറന്നടിച്ചു. ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ രാജ്യങ്ങളുടെ സാങ്കേതിക-സാമ്പത്തിക സഹകരണ കൂട്ടായ്മയുടെ അധ്യക്ഷൻ എന്ന നിലയിൽ ക്ഷണം ലഭിച്ചിട്ടും റഹ്മാൻ ഉച്ചകോടിയിൽനിന്ന് വിട്ടുനിന്നത് തെറ്റായ തീരുമാനമാണെന്നാണ് ഹസീനയുടെ നിലപാട്. ന്യൂഡൽഹിയിൽനിന്ന് നൽകിയ പ്രത്യേക അഭിമുഖത്തിലാണ് അവർ തന്റെ ആശങ്കകൾ പങ്കുവെച്ചത്.
‘രാജ്യത്തിന് ഗുണം ചെയ്യാത്ത പക്വതയില്ലാത്ത തീരുമാനം’
“ബംഗ്ലാദേശ് ഉച്ചകോടിയിൽ പങ്കെടുക്കാതിരുന്നത് അങ്ങേയറ്റം നിർഭാഗ്യകരമാണ്. എന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ അതൊരു പക്വതയില്ലാത്ത തീരുമാനമായിരുന്നു. ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ദേശീയ താൽപര്യത്തിന് ഗുണം ചെയ്യാത്ത തീരുമാനം.”
ബ്രിക്സ് വെറുമൊരു നയതന്ത്ര കൂടിക്കാഴ്ചയല്ലെന്നും വളർന്നുവരുന്ന പ്രധാന സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളെ ഒരുമിപ്പിക്കുന്ന വേദിയാണെന്നും ഹസീന ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
“വ്യാപാരം, നിക്ഷേപം, അടിസ്ഥാന സൗകര്യം, സാങ്കേതികവിദ്യ, വികസനം എന്നിവയിൽ സഹകരണത്തിന് ബ്രിക്സ് അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ബംഗ്ലാദേശ് പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ വിലപ്പെട്ട അനുഭവം നേടാനും സ്വന്തം സാമ്പത്തിക, സാമൂഹിക വികസനത്തിന് പുതിയ അവസരങ്ങൾ തുറക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. ആ അവസരമാണ് നഷ്ടമായത്.”
‘ഞാൻ ഡൽഹിയിലുള്ളതുകൊണ്ട് താരിഖ് റഹ്മാൻ വരാതിരുന്നതാണോ?’
തന്റെ സാന്നിധ്യമാണ് റഹ്മാൻ ഉച്ചകോടിയിൽ പങ്കെടുക്കാതിരുന്നതിന് കാരണമെങ്കിൽ അത് നിർഭാഗ്യകരമാണെന്നും ഹസീന പറഞ്ഞു. രണ്ട് രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ഒരാളോടുള്ള വ്യക്തിപരമായ പരിഗണനയുടെ പേരിൽ തീരുമാനിക്കാനാവില്ലെന്നാണ് അവരുടെ വാദം.
“രണ്ട് രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ഒരു വ്യക്തിയെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യക്തിപരമായ പരിഗണനകളോ രാഷ്ട്രീയമായ അസ്വസ്ഥതകളോ അടിസ്ഥാനമാക്കി തീരുമാനിക്കാനാവില്ല.”
മുൻ പ്രസിഡന്റ് സിയാവുർ റഹ്മാന്റെ ഇന്ത്യാ സന്ദർശനവും അവർ ഓർമിപ്പിച്ചു.
“1979ൽ സിയാവുർ റഹ്മാൻ ഡൽഹി സന്ദർശിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ ഇവിടെയായിരുന്നു. 1980ൽ അദ്ദേഹം ലണ്ടനിലെത്തിയപ്പോഴും ഞാൻ അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു. എന്റെ സാന്നിധ്യം അദ്ദേഹത്തിന്റെ യാത്രയെ തടഞ്ഞില്ല. പിന്നെ ഇന്ന് എന്റെ സാന്നിധ്യം സിയാവുർ റഹ്മാന്റെ മകൻ താരിഖ് റഹ്മാൻ ഇന്ത്യയിലേക്ക് വരുന്നതിന് തടസ്സമാകുന്നതെന്തുകൊണ്ടാണ്? അത്തരമൊരു തീരുമാനത്തിന് പിന്നിലെ യഥാർഥ കാരണം എന്താണ്?”
‘ഒരു രാജ്യത്തോടുള്ള സൗഹൃദത്തിന് മറ്റൊന്നിനോട് ശത്രുത വേണ്ട’
ബംഗ്ലാദേശിന് സ്വതന്ത്രവും സന്തുലിതവും രാജ്യതാൽപര്യത്തിന് മുൻഗണന നൽകുന്നതുമായ വിദേശനയമാണ് വേണ്ടതെന്ന് ഹസീന പറഞ്ഞു. ഇന്ത്യയുമായി അടുത്ത ബന്ധം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ടുതന്നെ ചൈന, റഷ്യ, ജപ്പാൻ, അമേരിക്ക, യൂറോപ്പ് എന്നിവയുമായും സഹകരണം വികസിപ്പിച്ചതായി അവർ ഓർമിപ്പിച്ചു.
“ഒരു രാജ്യവുമായുള്ള സൗഹൃദത്തിന് മറ്റൊരു രാജ്യത്തോട് ശത്രുത വേണ്ട. ബംഗ്ലാദേശിന് പക്വവും സന്തുലിതവും ആത്മവിശ്വാസമുള്ളതുമായ വിദേശനയം ആവശ്യമാണ്. ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള സർക്കാർ രാജ്യത്തിന് വാതിലുകൾ തുറക്കുകയാണ് വേണ്ടത്, അടയ്ക്കുകയല്ല.”
രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രപിതാവായ ബംഗബന്ധു ശൈഖ് മുജിബുർ റഹ്മാന്റെ നിലപാടും അവർ ഉദ്ധരിച്ചു.
“എല്ലാവരോടും സൗഹൃദം, ആരോടും വിദ്വേഷമില്ല. അതാണ് ഏറ്റവും നല്ല വഴികാട്ടി. ചൈനയുമായോ മറ്റേതെങ്കിലും രാജ്യവുമായോ ബന്ധം പുലർത്തുന്നതല്ല പ്രശ്നം. ഒരു രാജ്യവുമായുള്ള ബന്ധം മറ്റൊരു രാജ്യത്തിനെതിരെ ഉപയോഗിക്കുമ്പോഴാണ് പ്രശ്നം തുടങ്ങുന്നത്.”
‘എന്റെ മടങ്ങിവരവ് ജനാധിപത്യം പുനഃസ്ഥാപിക്കാനുള്ള പോരാട്ടത്തിന്റെ ഭാഗം’
ബംഗ്ലാദേശ് ഗുരുതരമായ ദേശീയ പ്രതിസന്ധിയിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നതെന്നും ജനാധിപത്യ ഇടം ചുരുങ്ങിയെന്നും ഹസീന ആരോപിച്ചു. നീതിന്യായ സംവിധാനം രാഷ്ട്രീയ പ്രതികാരത്തിന് ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു, മാധ്യമസ്വാതന്ത്ര്യം നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു, ക്രമസമാധാനം ദുർബലമാകുന്നു, ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ അരക്ഷിതാവസ്ഥ നേരിടുന്നു എന്നിങ്ങനെയുള്ള വിമർശനങ്ങളും അവർ ഉന്നയിച്ചു.
“ഇത് ഇനി അവാമി ലീഗിന്റെ മാത്രം പ്രശ്നമല്ല. രാജ്യത്തിന്റെ തന്നെ പ്രതിസന്ധിയാണ്. വലിയൊരു രാഷ്ട്രീയ ശക്തിയെ വിലക്കുകയും അതിന്റെ നേതാക്കളെ ജയിലിലാക്കുകയോ ഒളിവിൽ പോകാൻ നിർബന്ധിക്കുകയോ ചെയ്താൽ രാജ്യത്തിന് സ്ഥിരത വീണ്ടെടുക്കാനാവില്ല.”
ബംഗ്ലാദേശിലേക്ക് മടങ്ങാനുള്ള ആഗ്രഹത്തെക്കുറിച്ചും അവർ വ്യക്തമാക്കി.
“എന്റെ മടങ്ങിവരവ് ജനാധിപത്യം, വോട്ടവകാശം, നിയമവാഴ്ച എന്നിവ പുനഃസ്ഥാപിക്കാനുള്ള പോരാട്ടത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ബംഗ്ലാദേശിലെ ജനങ്ങൾക്ക് സ്വതന്ത്രവും നീതിപൂർവവും എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ സ്വന്തം ഭാവി തീരുമാനിക്കാൻ അവസരം നൽകണം. ജനങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾക്കായി നിലകൊള്ളാനും രാജ്യത്ത് ജനാധിപത്യവും സുരക്ഷയും വികസനവും പുനഃസ്ഥാപിക്കാനും ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.”
Sources
- Press Trust of India interview transcript
- BRICS Summit 2026 official summit information
- BIMSTEC chairmanship and institutional records
- Bangladesh Constitution and electoral framework
