2026 October 11,
വീട്ടിലും വിമാനത്തിലും യാത്രാമാർഗങ്ങളിലും തടയൽ; അടിയന്തരാവസ്ഥയെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന് വിമർശനം
മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർ ജ്ഞാനേഷ് കുമാറിന്റെ രാജി ആവശ്യപ്പെട്ട് കോക്ക്റോച്ച് ജനതാ പാർട്ടിയും വിദ്യാർഥി സംഘടനകളും ഒക്ടോബർ 10ന് ഡൽഹിയിലെ ജന്തർ മന്തറിൽ സമരം നടത്താൻ തീരുമാനിച്ചതോടെയാണ് വിവാദ നടപടികൾ തുടങ്ങിയത്. അനുമതി നിഷേധിച്ചതിനു പിന്നാലെ ന്യൂഡൽഹി ജില്ലയിൽ ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിതയിലെ 163-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തി. സമരത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ എത്തിയ നേതാക്കളെയും പ്രവർത്തകരെയും യാത്രാമധ്യേയും വിമാനമിറങ്ങിയ ശേഷവും തടഞ്ഞതായും മെട്രോ, റെയിൽ സേവനങ്ങൾക്കും ഇന്റർനെറ്റിനും നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിയതായും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. സമാധാനപരമായി പ്രതിഷേധിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിനുമേലുള്ള കടന്നുകയറ്റമാണിതെന്ന് വിമർശകർ ആരോപിച്ചു.
163-ാം വകുപ്പ് എന്താണ് അനുവദിക്കുന്നത്?
ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിതയിലെ 163-ാം വകുപ്പ് പഴയ ക്രിമിനൽ നടപടി ചട്ടത്തിലെ 144-ാം വകുപ്പിന് സമാനമായ അടിയന്തര അധികാരമാണ് നൽകുന്നത്. പൊതുസമാധാനത്തിന് ഭീഷണിയോ മനുഷ്യജീവന് അപകടമോ കലാപസാധ്യതയോ ഉണ്ടാകാമെന്ന് മതിയായ കാരണങ്ങളോടെ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ, ജില്ലാ മജിസ്‌ട്രേറ്റിനും അധികാരപ്പെടുത്തിയ എക്സിക്യൂട്ടീവ് മജിസ്‌ട്രേറ്റിനും എഴുത്തുപരമായ ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിക്കാം.
ഉത്തരവിൽ അതിനുള്ള പ്രധാന വസ്തുതകൾ രേഖപ്പെടുത്തണം. നിർദിഷ്ടമായ സ്ഥലത്ത് വ്യക്തികളെയോ പ്രദേശത്തെയോ പൊതുജനങ്ങളെയോ ബാധിക്കുന്ന നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്താം. അടിയന്തര സാഹചര്യത്തിൽ മുൻകൂർ അറിയിപ്പില്ലാതെയും ഉത്തരവിറക്കാം. സാധാരണയായി ഉത്തരവിന്റെ കാലാവധി രണ്ടുമാസത്തിൽ കവിയരുത്; നിയമത്തിലെ വ്യവസ്ഥകൾ പാലിച്ച് സംസ്ഥാന സർക്കാരിന് പരമാവധി ആറുമാസം കൂടി നീട്ടാം.
എന്നാൽ 163-ാം വകുപ്പ് പ്രഖ്യാപിച്ചതുകൊണ്ടുമാത്രം എല്ലാ പ്രതിഷേധങ്ങളും എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും നിരോധിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ഉത്തരവിന്റെ കൃത്യമായ പരിധിയും വ്യവസ്ഥകളും പരിശോധിച്ചാണ് ഓരോ നടപടിയുടെയും നിയമസാധുത വിലയിരുത്തേണ്ടത്.
വീട്ടിൽനിന്നും വിമാനത്തിൽനിന്നും തടയാമോ?
163-ാം വകുപ്പിന്റെ ഉത്തരവ് ബാധകമായ പ്രദേശത്തിന് പുറത്തുള്ള ഒരാളെ സമാധാനപരമായി ഒത്തുചേരാൻ ശ്രമിച്ചതിന്റെ പേരിൽ മാത്രം തടയാനാകുമോ എന്നത് നിർണായകമായ നിയമചോദ്യമാണ്. സുപ്രീം കോടതി ഒക്ടോബർ 11ന് നൽകിയ നിർദേശത്തിൽ, സമാധാനപരമായി ഒത്തുചേരുന്നവരെ നിയമാനുസൃത നടപടിക്രമം പാലിക്കാതെ തടങ്കലിലാക്കരുതെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. നിരോധന ഉത്തരവ് നിലവിലുള്ള പ്രദേശത്തിന് പുറത്തുള്ള സമാധാനപരവും ആയുധരഹിതവുമായ കൂട്ടായ്മകളുടെ കാര്യത്തിലും കോടതി പ്രത്യേകമായി പരാമർശിച്ചു.
അതേസമയം, നിയമാനുസൃതമായ അറസ്റ്റ് നടത്താനുള്ള അധികാരം ഇതിലൂടെ ഇല്ലാതാകുന്നില്ല. ഓരോ തടങ്കലിനും നിയമപരമായ അടിസ്ഥാനവും നടപടിക്രമവും ആവശ്യമാണ്. വിമാനത്തിനുള്ളിലോ വീട്ടിലോ യാത്രാമാർഗത്തിലോ തടഞ്ഞ എല്ലാ സംഭവങ്ങളും സ്വമേധയാ നിയമവിരുദ്ധമാണെന്ന് പറയാനാവില്ല; അതത് സംഭവത്തിലെ കാരണങ്ങളും രേഖകളും പരിശോധിക്കണം.
മെട്രോയും ട്രെയിനും ഇന്റർനെറ്റും തടയുന്നത് എത്രത്തോളം ശരി?
ഒക്ടോബർ 9ന് സുപ്രീം കോടതി ഡൽഹിയിലേക്കുള്ള മെട്രോ, റെയിൽ ഗതാഗതം പൂർണമായി നിർത്തരുതെന്നും ആവശ്യമായ നിയന്ത്രണങ്ങളോടെ സേവനങ്ങൾ തുടരാമെന്നും നിർദേശിച്ചിരുന്നു. ഒക്ടോബർ 11ന് കോടതി വീണ്ടും ഇടപെട്ട് മെട്രോയും റെയിൽ സേവനങ്ങളും സാധാരണ നിലയിൽ പുനഃസ്ഥാപിക്കാനും നിയമസമാധാന സാഹചര്യം അനുവദിക്കുന്നിടത്ത് ഇന്റർനെറ്റ് തടസ്സമില്ലാതെ ലഭ്യമാക്കാനും നിർദേശിച്ചു. തടങ്കലുകളെക്കുറിച്ചുള്ള ഹർജികളിൽ കേന്ദ്രത്തിന് നോട്ടീസും നൽകി.
അതായത്, പ്രതിഷേധം നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള അധികാരം സർക്കാരിനുണ്ടെങ്കിലും അതിന്റെ പേരിൽ പൊതുഗതാഗതം പൂർണമായി തടയാനാവില്ലെന്നതാണ് കോടതിയുടെ സമീപനം. സുരക്ഷയ്ക്കാവശ്യമായ നിയന്ത്രണവും ജനജീവിതം സ്തംഭിപ്പിക്കുന്ന സമ്പൂർണ നിരോധനവും തമ്മിൽ വ്യത്യാസമുണ്ട്.
കോടതികൾ മുമ്പേ നിശ്ചയിച്ച പരിധികൾ
2018ലെ മസ്ദൂർ കിസാൻ ശക്തി സംഘടനയും കേന്ദ്ര സർക്കാരും തമ്മിലുള്ള കേസിൽ, ജന്തർ മന്തറിലെ പ്രതിഷേധങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കാമെങ്കിലും നിയന്ത്രണം പൂർണ നിരോധനമായി മാറരുതെന്ന് സുപ്രീം കോടതി വ്യക്തമാക്കി. 2020ലെ ഷഹീൻ ബാഗ് കേസിൽ പ്രതിഷേധിക്കാനുള്ള അവകാശം അംഗീകരിച്ച കോടതി, പൊതുവഴികൾ അനിശ്ചിതകാലത്തേക്ക് തടസ്സപ്പെടുത്താൻ പാടില്ലെന്നും പറഞ്ഞു.
ഈ വിധികൾ സർക്കാരിന് പ്രതിഷേധങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള അധികാരം നിഷേധിക്കുന്നില്ല. മറിച്ച്, നിയന്ത്രണം ആവശ്യകതയും ആനുപാതികതയും പാലിക്കുന്നതായിരിക്കണം എന്നാണ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്.
ഡൽഹി നടപടികൾ നിയമവിരുദ്ധമാണോ?
പോലീസിന്റെ ഓരോ നടപടിയും നിയമവിരുദ്ധമാണെന്ന് അന്തിമമായി വിധിച്ചിട്ടില്ല. എന്നാൽ പൊതുഗതാഗതം പൂർണമായി തടയുന്നതിലും സമാധാനപരമായി ഒത്തുചേരുന്നവരെ നിയമാനുസൃത നടപടിക്രമമില്ലാതെ തടങ്കലിലാക്കുന്നതിലും സുപ്രീം കോടതി വ്യക്തമായ ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒക്ടോബർ 11ലെ നിർദേശങ്ങൾ സർക്കാരിന്റെ നടപടികൾക്ക് നിയമപരമായ പരിശോധന അനിവാര്യമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. തടങ്കലുകളെക്കുറിച്ചുള്ള തുടർഹർജികൾ ഒക്ടോബർ 13ന് പരിഗണിക്കാനാണ് കോടതി തീരുമാനിച്ചത്.
Sources
- Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita, 2023, Section 163, India Code.
- Mazdoor Kisan Shakti Sangathan v. Union of India, Supreme Court of India, 2018.
- Amit Sahni v. Commissioner of Police, Supreme Court of India, 2020.
- Supreme Court of India, directions concerning Delhi protest restrictions, October 9 and 11, 2026
