ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 9 –

മുൻകൂർ ജാമ്യം തേടുന്നവർ ആദ്യം സെഷൻസ് കോടതിയെ സമീപിക്കാതെ നേരിട്ട് ഹൈക്കോടതിയിൽ ഹർജി നൽകാമോ എന്ന നിർണായക നിയമപ്രശ്നത്തിൽ സുപ്രീംകോടതി വിധി പറയാൻ മാറ്റി. കേരള ഹൈക്കോടതി സെഷൻസ് കോടതിയെ സമീപിക്കാത്ത അപേക്ഷകർക്ക് മുൻകൂർ ജാമ്യം അനുവദിച്ചതിനെ ചോദ്യം ചെയ്ത കേസിലാണ് നടപടി. ജസ്റ്റിസ് വിക്രം നാഥ്, ജസ്റ്റിസ് സന്ദീപ് മേത്ത, ജസ്റ്റിസ് അപരേഷ് കുമാർ സിങ് എന്നിവരടങ്ങിയ മൂന്നംഗ ബെഞ്ചാണ് വിഷയം പരിഗണിച്ചത്. മുഹമ്മദ് റസൽ സി.യും മറ്റൊരാളും കേരള സർക്കാരിനെയും മറ്റൊരു എതിർകക്ഷിയെയും എതിർകക്ഷികളാക്കി നൽകിയ കേസാണിത്. മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ സിദ്ധാർഥ് ലൂത്ര കോടതിയെ സഹായിക്കാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട അഭിഭാഷകനായും അരുദ്ര റാവു അദ്ദേഹത്തെ സഹായിക്കുന്ന അഭിഭാഷകനായും ഹാജരായി. കേരള ഹൈക്കോടതി അഭിഭാഷക അസോസിയേഷനുവേണ്ടി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ എസ്. നാഗമുത്തു വാദിച്ചു. 2026 ഒക്ടോബർ എട്ടിന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കോടതി റിപ്പോർട്ടിലാണ് വിധി പറയാൻ മാറ്റിയ വിവരം വ്യക്തമാക്കുന്നത്. എന്നാൽ വിധി മാറ്റിയ കൃത്യമായ തീയതി റിപ്പോർട്ടിൽ നൽകിയിട്ടില്ല.

സെഷൻസ് കോടതിയെ മറികടന്ന് ഹൈക്കോടതി മുൻകൂർ ജാമ്യം അനുവദിച്ചതാണ് തർക്കത്തിന് കാരണം

മുൻകൂർ ജാമ്യം തേടിയ അപേക്ഷകർ ആദ്യം സെഷൻസ് കോടതിയെ സമീപിക്കാതെ നേരിട്ട് കേരള ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചതാണ് കേസിന്റെ തുടക്കം.

ഹൈക്കോടതി ഇവർക്ക് മുൻകൂർ ജാമ്യം അനുവദിച്ചു. ഈ നടപടിയുടെ നിയമസാധുത ചോദ്യം ചെയ്താണ് വിഷയം സുപ്രീംകോടതിയിലെത്തിയത്.

മുൻകൂർ ജാമ്യാപേക്ഷകൾ പരിഗണിക്കാൻ സെഷൻസ് കോടതിക്കും ഹൈക്കോടതിക്കും ഒരേസമയം അധികാരമുണ്ടെന്ന കാര്യത്തിൽ തർക്കമില്ല. എന്നാൽ ഈ അധികാരമുള്ളതുകൊണ്ട് മാത്രം സെഷൻസ് കോടതിയെ ഒഴിവാക്കി നേരിട്ട് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിക്കുന്നത് ശരിയായ നടപടിയാണോ എന്നതാണ് പ്രധാന ചോദ്യം.

2023ലെ ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിതയിലെ 482-ാം വകുപ്പാണ് മുൻകൂർ ജാമ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്യവസ്ഥ. പഴയ ക്രിമിനൽ നടപടിച്ചട്ടത്തിലെ 438-ാം വകുപ്പിന് സമാനമാണിത്.

നേരിട്ട് ഹൈക്കോടതിയിലെത്തിയാൽ ജാമ്യാപേക്ഷകൾ കുന്നുകൂടുമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി

2025 സെപ്റ്റംബർ എട്ടിന് കേസ് പരിഗണിച്ച ജസ്റ്റിസ് വിക്രം നാഥ്, ജസ്റ്റിസ് സന്ദീപ് മേത്ത എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ച് സെഷൻസ് കോടതിയെ ഒഴിവാക്കി നേരിട്ട് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിക്കുന്ന രീതിയിൽ ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു.

ഇത്തരം ഹർജികൾ നേരിട്ട് സ്വീകരിക്കുന്നത് പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചാൽ ഹൈക്കോടതികളിൽ മുൻകൂർ ജാമ്യാപേക്ഷകൾ കുന്നുകൂടുമെന്നും അത് കോടതികളുടെ പ്രവർത്തനത്തെ ബാധിക്കുമെന്നും ബെഞ്ച് നിരീക്ഷിച്ചു.

മുൻകൂർ ജാമ്യാപേക്ഷകളിൽ വലിയൊരു വിഭാഗം സെഷൻസ് കോടതിയിൽത്തന്നെ തീർപ്പാക്കാൻ കഴിയുമെന്നും സുപ്രീംകോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

കേസ് ഡയറിയും മറ്റ് രേഖകളും എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമാകുന്നതും പ്രോസിക്യൂഷന്റെ സഹായം നേരിട്ട് ലഭിക്കുന്നതും സെഷൻസ് കോടതിക്ക് അപേക്ഷകൾ വേഗത്തിൽ പരിഗണിക്കാൻ സഹായിക്കുമെന്നും ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

അസാധാരണ സാഹചര്യങ്ങളിൽ നേരിട്ട് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിക്കുന്നതിനുള്ള സാധ്യതയും കോടതി അംഗീകരിച്ചിരുന്നു.

നാല് പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിൽ നേരിട്ട് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിക്കാമെന്ന് കോടതിയെ സഹായിക്കുന്ന അഭിഭാഷകൻ

സുപ്രീംകോടതി നിയോഗിച്ച മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ സിദ്ധാർഥ് ലൂത്രയും അഭിഭാഷകൻ അരുദ്ര റാവുവും സാധാരണ സാഹചര്യങ്ങളിൽ ആദ്യം സെഷൻസ് കോടതിയെ സമീപിക്കണമെന്ന നിലപാടാണ് സ്വീകരിച്ചത്.

എന്നാൽ നാല് പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിൽ നേരിട്ട് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിക്കാൻ അനുവദിക്കാമെന്ന് അവർ നിർദേശിച്ചു.

1. അറസ്റ്റ് ഭയപ്പെടുന്ന വ്യക്തി ബന്ധപ്പെട്ട സെഷൻസ് കോടതിയുടെ അധികാരപരിധിക്കുള്ളിൽ താമസിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ.

2. പ്രാദേശിക ക്രമസമാധാനപ്രശ്നങ്ങൾ, സമരങ്ങൾ, ശത്രുത, വ്യക്തിക്കോ കുടുംബത്തിനോ നേരെയുള്ള ഗുരുതര ആക്രമണഭീഷണി എന്നിവ കാരണം സെഷൻസ് കോടതിയെ സമീപിക്കാൻ കഴിയാത്ത സാഹചര്യമുണ്ടെങ്കിൽ.

3. ഗുരുതരമായ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളോ സമാനമായ അടിയന്തര സാഹചര്യങ്ങളോ കാരണം സെഷൻസ് കോടതിയെ സമീപിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ലെങ്കിൽ.

4. പ്രത്യേക നിയമപ്രകാരം മുൻകൂർ ജാമ്യാപേക്ഷ ആദ്യം പരിഗണിക്കേണ്ടത് സെഷൻസ് ജഡ്ജിയുടെയോ അഡീഷണൽ സെഷൻസ് ജഡ്ജിയുടെയോ പദവിയിലുള്ള പ്രത്യേക കോടതിയാണെങ്കിൽ.

ഇവ കോടതിയെ സഹായിക്കുന്ന അഭിഭാഷകൻ മുന്നോട്ടുവച്ച നിർദേശങ്ങളാണ്. സുപ്രീംകോടതി അംഗീകരിച്ച അന്തിമ മാനദണ്ഡങ്ങളല്ല.

ഹൈക്കോടതിയുടെ അധികാരം നിയന്ത്രിക്കരുതെന്ന് കേരള ഹൈക്കോടതി അഭിഭാഷക അസോസിയേഷൻ

സെഷൻസ് കോടതിയെയും ഹൈക്കോടതിയെയും മുൻകൂർ ജാമ്യാപേക്ഷ പരിഗണിക്കാൻ നിയമം ഒരുപോലെ അധികാരപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്ന് കേരള ഹൈക്കോടതി അഭിഭാഷക അസോസിയേഷൻ വാദിച്ചു.

മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ എസ്. നാഗമുത്തുവാണ് അസോസിയേഷനുവേണ്ടി വാദിച്ചത്.

നിയമത്തിൽ ആദ്യം സെഷൻസ് കോടതിയെ സമീപിക്കണമെന്ന നിർബന്ധിത ക്രമം വ്യവസ്ഥ ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നും അതിനാൽ നേരിട്ട് ലഭിക്കുന്ന മുൻകൂർ ജാമ്യാപേക്ഷ പരിഗണിക്കാനുള്ള ഹൈക്കോടതിയുടെ വിവേചനാധികാരം നിയന്ത്രിക്കരുതെന്നുമായിരുന്നു അസോസിയേഷന്റെ നിലപാട്.

കോടതികളുടെ അധികാരപരിധി നിയമം നിർണയിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ നടപടിക്രമത്തിന്റെ പേരിൽ അത് ചുരുക്കാനാകുമോ എന്ന ചോദ്യമാണ് അസോസിയേഷൻ ഉയർത്തിയത്.

കേരള ഹൈക്കോടതിയുടെ മുൻവിധികളിലും വ്യത്യസ്ത നിലപാടുകൾ

2003ൽ ഉസ്മാൻ വേഴ്സസ് സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ ഓഫ് പൊലീസ് കേസിൽ കേരള ഹൈക്കോടതിയിലെ സിംഗിൾ ബെഞ്ച് സാധാരണയായി സെഷൻസ് കോടതിയെ ആദ്യം സമീപിക്കണമെന്ന നിലപാട് സ്വീകരിച്ചിരുന്നു.

എന്നാൽ അതേ വർഷം ബാലൻ വേഴ്സസ് സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് കേരള കേസിൽ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് ഈ നിയന്ത്രണം അംഗീകരിച്ചില്ല.

മുൻകൂർ ജാമ്യാപേക്ഷ നൽകുന്നതിന് സെഷൻസ് കോടതിയെ ആദ്യം സമീപിക്കണമെന്ന നിർബന്ധം നിയമത്തിലില്ലെന്നാണ് ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കിയത്.

ഈ മുൻവിധികൾക്കുശേഷവും കേരള ഹൈക്കോടതിയിലെ വിവിധ ബെഞ്ചുകൾക്കിടയിൽ വിഷയത്തിൽ വ്യത്യസ്ത സമീപനങ്ങൾ തുടരുന്നതായി സുപ്രീംകോടതിയുടെ പരിഗണനയിൽ വന്നു.

വിവിധ ഹൈക്കോടതികളുടെയും സുപ്രീംകോടതിയുടെയും മുൻവിധികളിൽ വ്യത്യസ്ത നിലപാടുകൾ

2025ലെ മൻജീത് സിങ് വേഴ്സസ് സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ഉത്തർപ്രദേശ് കേസിൽ സെഷൻസ് കോടതിയെ ആദ്യം സമീപിക്കാത്തതിന്റെ പേരിൽ മാത്രം ഹൈക്കോടതി മുൻകൂർ ജാമ്യാപേക്ഷ നിരസിക്കരുതെന്ന നിലപാടാണ് സുപ്രീംകോടതി സ്വീകരിച്ചത്.

എന്നാൽ 2025ലെ ജഗ്ദേവ് പ്രസാദ് വേഴ്സസ് സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ബിഹാർ കേസിൽ സാധാരണയായി സെഷൻസ് കോടതിയെ ആദ്യം സമീപിക്കണമെന്ന സമീപനമാണ് മറ്റൊരു സുപ്രീംകോടതി ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കിയത്.

അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിൽ നേരിട്ട് മുൻകൂർ ജാമ്യാപേക്ഷ സ്വീകരിക്കാമെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

കർണാടക, പഞ്ചാബ്-ഹരിയാന, പട്ന ഹൈക്കോടതികളും സമാനമായ സമീപനം സ്വീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

അതേസമയം ഡൽഹി, ഹിമാചൽ പ്രദേശ്, ഉത്തരാഖണ്ഡ്, ആന്ധ്രാപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതികൾ നേരിട്ട് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിക്കുന്നതിനുള്ള നിയമപരമായ സാധ്യതയെ കൂടുതൽ വിശാലമായി വ്യാഖ്യാനിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ഈ വ്യത്യസ്ത നിയമനിലപാടുകളാണ് മൂന്നംഗ സുപ്രീംകോടതി ബെഞ്ചിന്റെ പരിഗണനയിലെ പ്രധാന വിഷയം.

2025 നവംബർ 12ന് മൂന്നംഗ ബെഞ്ചിന് വിട്ട വിഷയം; അന്തിമ നിയമനിലപാട് ഇനിയും വരാനുണ്ട്

2025 സെപ്റ്റംബറിൽ വിഷയം പരിഗണിച്ച രണ്ടംഗ ബെഞ്ച്, മുൻകൂർ ജാമ്യാപേക്ഷകൾ നേരിട്ട് ഹൈക്കോടതിയിൽ നൽകുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു.

തുടർന്ന് 2025 നവംബർ 12ന് ജസ്റ്റിസ് വിക്രം നാഥ്, ജസ്റ്റിസ് സന്ദീപ് മേത്ത എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ച് വിഷയം മൂന്നംഗ ബെഞ്ചിന്റെ പരിഗണനയ്ക്ക് വിട്ടു.

മുൻവിധികളിലെ വ്യത്യസ്ത നിലപാടുകൾ കണക്കിലെടുത്താണ് വിശാല ബെഞ്ചിന്റെ തീരുമാനം തേടിയത്.

ഇപ്പോൾ മൂന്നംഗ ബെഞ്ച് വാദം കേട്ട് വിധി പറയാൻ മാറ്റിയിരിക്കുകയാണ്. സെഷൻസ് കോടതിയെ ആദ്യം സമീപിക്കുന്നത് നിർബന്ധമാണോ, പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിൽ നേരിട്ട് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിക്കാമോ എന്നീ ചോദ്യങ്ങളിൽ അന്തിമവിധി വന്നിട്ടില്ല.

മുൻകൂർ ജാമ്യത്തിനുള്ള നടപടിക്രമത്തിൽ രാജ്യവ്യാപക വ്യക്തത വരുത്താൻ സുപ്രീംകോടതി വിധി നിർണായകമാകും

മുൻകൂർ ജാമ്യം തേടുന്ന വ്യക്തികൾ ഏത് കോടതിയെയാണ് ആദ്യം സമീപിക്കേണ്ടതെന്ന കാര്യത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന വ്യത്യസ്ത നിയമവ്യാഖ്യാനങ്ങൾക്ക് വ്യക്തത നൽകുന്നതായിരിക്കും സുപ്രീംകോടതിയുടെ അന്തിമവിധി.

നിയമപരമായി, സെഷൻസ് കോടതിയുടെയും ഹൈക്കോടതിയുടെയും അധികാരപരിധി എങ്ങനെ വിനിയോഗിക്കണമെന്ന ചോദ്യമാണ് പ്രധാനപ്പെട്ടത്. സാമൂഹിക തലത്തിൽ അറസ്റ്റ് ഭയപ്പെടുന്ന വ്യക്തികൾക്ക് സമയബന്ധിതമായി നിയമപരിരക്ഷ ലഭിക്കുന്നതുമായി വിഷയം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ജുഡീഷ്യറിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഹൈക്കോടതികളിലെ കേസുകളുടെ ഭാരവും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുള്ള ഭരണഘടനാപരമായ സംരക്ഷണവും തമ്മിലുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥയാണ് പരിഗണനയിലുള്ളത്.

എന്നാൽ സുപ്രീംകോടതി ഇതുവരെ പുതിയ നിർബന്ധിത നടപടിക്രമം പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല. അതിനാൽ സെഷൻസ് കോടതിയെ സമീപിക്കാതെ നേരിട്ട് ഹൈക്കോടതിയിൽ മുൻകൂർ ജാമ്യാപേക്ഷ നൽകുന്നത് രാജ്യത്താകെ നിരോധിച്ചുവെന്നോ എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളിലും അനുവദിച്ചുവെന്നോ പറയാനാവില്ല. അന്തിമവിധിയിലെ നിയമനിഗമനത്തിനനുസരിച്ചായിരിക്കും തുടർന്നുള്ള മാറ്റങ്ങൾ.