പട്ന, 2026 ഒക്ടോബർ 08 –

അറസ്റ്റിന്റെ കാരണം പ്രതിയെ വാക്കാൽ അറിയിച്ചുവെന്ന് അറസ്റ്റ് മെമ്മോയിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയതുകൊണ്ടുമാത്രം ഭരണഘടനയുടെ 22-ാം അനുച്ഛേദത്തിലെ വ്യവസ്ഥകൾ പാലിച്ചതായി കണക്കാക്കാനാവില്ലെന്ന് പട്ന ഹൈക്കോടതി. അറസ്റ്റിന്റെ കാരണങ്ങൾ പ്രതിക്ക് രേഖാമൂലം നൽകണമെന്നത് അന്വേഷണ ഏജൻസികൾ നിർബന്ധമായും പാലിക്കേണ്ട നിയമവ്യവസ്ഥയാണെന്ന് ജസ്റ്റിസുമാരായ രാജീവ് രഞ്ജൻ പ്രസാദ്, സുനിൽ ദത്ത മിശ്ര എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി. കള്ളനോട്ട് വിതരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ദേശീയ അന്വേഷണ ഏജൻസിയുടെ കേസിൽ സർഫറാസ് എന്ന മുസഫർ അഹമ്മദ് വാനി നൽകിയ ക്രിമിനൽ അപ്പീലിലാണ് വിധി. കേന്ദ്രസർക്കാരായിരുന്നു എതിർകക്ഷി. അറസ്റ്റിന്റെ കാരണങ്ങൾ രേഖാമൂലം നൽകിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയ കോടതി, പ്രത്യേക കോടതിയുടെ ജാമ്യം നിഷേധിച്ച ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കി പ്രതിയെ ജാമ്യത്തിൽ വിട്ടയക്കാൻ നിർദേശിച്ചു. വിധിയുടെ കൃത്യമായ തീയതി റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല.

ഹർജിക്കാരനുവേണ്ടി അഭിഭാഷകരായ മുഹമ്മദ് താഹിർ, കുന്ദൻ കുമാർ ഓജ, നവനീത് പ്രഭാകർ എന്നിവർ ഹാജരായി. ദേശീയ അന്വേഷണ ഏജൻസിക്കുവേണ്ടി അഡീഷണൽ സോളിസിറ്റർ ജനറൽ ഡോ. കൃഷ്ണ നന്ദൻ സിങ്, അഭിഭാഷകരായ അരവിന്ദ് കുമാർ, തിരുപ്പതി ഗൗര, ഏഞ്ചൽ എന്നിവരും ഹാജരായി.

അറസ്റ്റ് മെമ്മോയിലെ പൊതുവായ പ്രസ്താവന ഭരണഘടനാപരമായ ബാധ്യത നിറവേറ്റില്ല

അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥൻ പ്രതിയോട് അറസ്റ്റിന്റെ കാരണം വിശദീകരിച്ചുവെന്ന പതിവ് പ്രസ്താവന അറസ്റ്റ് മെമ്മോയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയാൽ മാത്രം മതിയാകില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അറസ്റ്റിന്റെ കാരണങ്ങൾ രേഖാമൂലം പ്രതിക്ക് കൈമാറിയിരിക്കണം.

ഭരണഘടനയുടെ 22-ാം അനുച്ഛേദവും ക്രിമിനൽ നടപടിച്ചട്ടത്തിലെ 50, 50എ വകുപ്പുകളും ഇക്കാര്യത്തിൽ വ്യക്തമായ ബാധ്യത ഏർപ്പെടുത്തുന്നുണ്ടെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിതയിലെ 47, 48 വകുപ്പുകളാണ് ഇപ്പോൾ ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്യവസ്ഥകൾ.

അറസ്റ്റിന്റെ കാരണം അറിയിച്ചുവെന്ന പൊതുവായ രേഖപ്പെടുത്തലും യഥാർഥത്തിൽ രേഖാമൂലം കാരണം കൈമാറിയെന്നതിനുള്ള തെളിവും രണ്ടാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

അറസ്റ്റിന്റെ കാരണങ്ങൾ കൈമാറിയതിന് തെളിവ് ഹാജരാക്കാൻ അന്വേഷണ ഏജൻസിക്കായില്ല

പ്രതിക്ക് അറസ്റ്റിന്റെ കാരണങ്ങൾ രേഖാമൂലം നൽകിയിട്ടില്ലെന്നായിരുന്നു ഹർജിക്കാരന്റെ പ്രധാന വാദം. വാദം കേൾക്കുന്നതിനിടെ രേഖാമൂലമുള്ള കാരണങ്ങൾ നൽകിയതായി കാണുന്നില്ലെന്ന് ദേശീയ അന്വേഷണ ഏജൻസിയും സമ്മതിച്ചു. എന്നാൽ അറസ്റ്റ് മെമ്മോയിലെ ഏഴാം ഖണ്ഡികയെ ആശ്രയിച്ചാണ് ഏജൻസി നടപടിയെ ന്യായീകരിക്കാൻ ശ്രമിച്ചത്.

രേഖാമൂലം കാരണം കൈമാറിയതായി തെളിയിക്കുന്ന ഒരു രേഖയും അന്വേഷണ ഏജൻസി കോടതിയിൽ ഹാജരാക്കിയില്ല. ഇതിനായി സമയം അനുവദിച്ചിട്ടും ആവശ്യമായ തെളിവ് നൽകാനായില്ലെന്നും ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

കിഴക്കൻ ചമ്പാരനിലെ കള്ളനോട്ട് പിടിത്തത്തിൽ ആരംഭിച്ച അന്വേഷണം

2024 സെപ്റ്റംബർ അഞ്ചിന് ബിഹാറിലെ കിഴക്കൻ ചമ്പാരൻ ജില്ലയിൽ ഖർവ പൂളിന് സമീപം പൊലീസ് നടത്തിയ പരിശോധനയിലാണ് കേസിന്റെ തുടക്കം. മോട്ടോർസൈക്കിളിൽ സഞ്ചരിച്ച മൂന്നുപേരിൽനിന്ന് വ്യാജ ഇന്ത്യൻ കറൻസി നോട്ടുകൾ കണ്ടെത്തിയെന്നാണ് അന്വേഷണ ഏജൻസിയുടെ ആരോപണം.

2024 ഡിസംബർ പത്തിന് കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയം പുറപ്പെടുവിച്ച ഉത്തരവിനെ തുടർന്ന് അന്വേഷണം ദേശീയ അന്വേഷണ ഏജൻസിക്ക് കൈമാറി.

കേസിലെ നാലാം പ്രതിയായ സർഫറാസ് സംഭവസ്ഥലത്തുവച്ച് അറസ്റ്റിലായിരുന്നില്ല. ഇയാളുടെ മൊബൈൽ ഫോണിൽ വ്യാജ കറൻസിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രേഖകൾ, ശബ്ദസന്ദേശങ്ങൾ, ചിത്രങ്ങൾ, സംശയിക്കപ്പെടുന്നവരുടെ ബന്ധപ്പെടാനുള്ള വിവരങ്ങൾ, കള്ളനോട്ടുകളുടെ ശേഖരണവും വിതരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംഭാഷണങ്ങൾ എന്നിവ കണ്ടെത്തിയെന്നാണ് കുറ്റപത്രത്തിലെ ആരോപണം.

എന്നാൽ മറ്റു പ്രതികളുമായി സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലൂടെയാണ് ബന്ധം സ്ഥാപിച്ചതെന്നും പിന്നീട് അത് വ്യാപാരബന്ധമായി മാറുകയായിരുന്നുവെന്നും ഹർജിക്കാരൻ വാദിച്ചു.

റിമാൻഡിന് ഹാജരാക്കുന്നതിന് രണ്ട് മണിക്കൂർ മുമ്പെങ്കിലും കാരണം രേഖാമൂലം അറിയിക്കണം

അറസ്റ്റിന്റെ കാരണങ്ങൾ ന്യായമായ സമയത്തിനുള്ളിൽ രേഖാമൂലം അറിയിക്കണമെന്ന സുപ്രീംകോടതി നിലപാട് ഹൈക്കോടതി ആവർത്തിച്ചു. റിമാൻഡിനായി മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുമ്പാകെ ഹാജരാക്കുന്നതിന് കുറഞ്ഞത് രണ്ട് മണിക്കൂർ മുമ്പെങ്കിലും രേഖാമൂലമുള്ള കാരണങ്ങൾ പ്രതിക്ക് കൈമാറിയിരിക്കണമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

പങ്കജ് ബൻസാൽ, അഹമ്മദ് മൻസൂർ, ഡോ. രാജീന്ദർ രാജൻ, മിഹിർ രാജേഷ് ഷാ എന്നിവരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സുപ്രീംകോടതി വിധികളും ബെഞ്ച് പരിശോധിച്ചു.

കർണാടക സർക്കാർ ശ്രീ ദർശനെതിരെ നൽകിയ കേസിലെ സുപ്രീംകോടതി വിധിയും ഹൈക്കോടതി പരിഗണിച്ചു. ആ കേസിൽ അറസ്റ്റിന്റെ കാരണങ്ങളെക്കുറിച്ച് പ്രതികൾക്ക് അറിവുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും നടപടിമൂലം തങ്ങൾക്ക് ദോഷമുണ്ടായെന്ന് തെളിയിച്ചിരുന്നില്ലെന്നും സുപ്രീംകോടതി കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. എന്നാൽ നിലവിലെ കേസിൽ അറസ്റ്റിന്റെ കാരണങ്ങൾ രേഖാമൂലം കൈമാറിയതിന് തെളിവില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

സുപ്രീംകോടതി ഇടപെടലിനെ തുടർന്ന് ജാമ്യാപേക്ഷ വീണ്ടും പരിഗണിച്ചു

2025 ജൂലൈ 15ന് പട്നയിലെ പ്രത്യേക കോടതി സർഫറാസിന്റെ സ്ഥിരജാമ്യാപേക്ഷ തള്ളിയിരുന്നു. ഇതിനെതിരെ നൽകിയ അപ്പീൽ 2026 ഫെബ്രുവരി 24ന് പട്ന ഹൈക്കോടതിയും തള്ളി.

തുടർന്ന് പ്രതി സുപ്രീംകോടതിയെ സമീപിച്ചു. അറസ്റ്റിന്റെ കാരണങ്ങൾ രേഖാമൂലം നൽകിയില്ലെന്ന വാദം ഹൈക്കോടതി പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയ സുപ്രീംകോടതി, 2026 ജൂലൈ 15ന് മുൻ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കി വിഷയം വീണ്ടും പരിഗണിക്കാൻ നിർദേശിച്ചു.

ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കേസ് വീണ്ടും പരിശോധിച്ച പട്ന ഹൈക്കോടതി 2026 ഒക്ടോബർ ആറിന് പുറപ്പെടുവിച്ച വിധിയിലാണ് അറസ്റ്റ് ഭരണഘടനാപരവും നിയമപരവുമായ വ്യവസ്ഥകൾ ലംഘിച്ചാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയത്. പ്രത്യേക കോടതിയുടെ ജാമ്യം നിഷേധിച്ച ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കി പ്രതിയെ ജാമ്യത്തിൽ വിട്ടയക്കാനും നിർദേശിച്ചു.

അറസ്റ്റ് നടപടികളിൽ രേഖാമൂലമുള്ള തെളിവ് നിർണായകമാകും

പട്ന ഹൈക്കോടതിയുടെ വിധി അറസ്റ്റിന്റെ കാരണങ്ങൾ രേഖാമൂലം അറിയിക്കണമെന്ന ഭരണഘടനാപരമായ സംരക്ഷണത്തിന് കൂടുതൽ വ്യക്തത നൽകുന്നു. അറസ്റ്റിന്റെ കാരണം അറിയിച്ചുവെന്ന് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ രേഖപ്പെടുത്തിയാൽ മാത്രം മതിയാകില്ലെന്നും അത് പ്രതിക്ക് കൈമാറിയതായി തെളിയിക്കണമെന്നും വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നു.

അറസ്റ്റ് നടപടികളുടെ നിയമസാധുത പരിശോധിക്കുമ്പോൾ അന്വേഷണ ഏജൻസികൾ രേഖാമൂലമുള്ള തെളിവ് ഹാജരാക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യമാണ് വിധി ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നത്. സുപ്രീംകോടതി നേരത്തേ വ്യക്തമാക്കിയ നിയമതത്ത്വങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ഹൈക്കോടതിയുടെ തീരുമാനം.

ഈ വിധിയിലൂടെ കള്ളനോട്ട് കേസിലെ ആരോപണങ്ങൾ തെറ്റാണെന്ന് കോടതി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല. അറസ്റ്റിലെ ഭരണഘടനാപരമായ വീഴ്ചയാണ് ജാമ്യം അനുവദിക്കുന്നതിന് അടിസ്ഥാനമായത്. അതിനാൽ കുറ്റാരോപണങ്ങളുടെ വിചാരണയും അറസ്റ്റിന്റെ നിയമസാധുതയും വ്യത്യസ്ത വിഷയങ്ങളായി തുടരുന്നു.