ന്യൂഡൽഹി, 2026 സെപ്റ്റംബർ 04-

മൾട്ടി-സ്റ്റേറ്റ് സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ ഡയറക്ടർ ബോർഡിനെ മാറ്റിനിർത്താനുള്ള റിസർവ് ബാങ്കിന്റെ അധികാരം ഭരണഘടനയിലെ അനുച്ഛേദം 243 സെഡ്.എൽ.(1) പറയുന്ന ആറുമാസ പരിധിയിൽ ഒതുങ്ങുന്നതല്ലെന്ന് സുപ്രീംകോടതി 2026 സെപ്റ്റംബർ 3ന് വിധിച്ചു. ജസ്റ്റിസ് പാമിഡിഘന്റം ശ്രീ നരസിംഹ, ജസ്റ്റിസ് അലോക് അരാധെ എന്നിവരുടെ ബെഞ്ചാണ് വിധി പറഞ്ഞത്. സന്ദീപ് എസ്. ഘണ്ഡത് ഉൾപ്പെടെയുള്ള മുൻ ഡയറക്ടർമാരാണ് അപ്പീലുകാർ; റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയും മറ്റുള്ളവരുമാണ് എതിർകക്ഷികൾ. അപ്പീലുകാർക്കുവേണ്ടി സീനിയർ അഭിഭാഷകൻ ദേവദത്ത് കാമത്ത് ഹാജരായി. എതിർകക്ഷികൾക്കുവേണ്ടി സീനിയർ അഭിഭാഷകരായ ജയ്ദീപ് ഗുപ്ത, രമേഷ് ബാബു എം.ആർ. എന്നിവരടക്കമുള്ള അഭിഭാഷകർ ഹാജരായി. ബോംബെ ഹൈക്കോടതി വിധി ശരിവെച്ച സുപ്രീംകോടതി അപ്പീൽ തള്ളി.

ആറുമാസം കഴിഞ്ഞാൽ ആർബിഐയുടെ നിയന്ത്രണാധികാരം അവസാനിക്കില്ല; ബാങ്കിങ് റെഗുലേഷൻ നിയമം തുടർന്നും ബാധകം

ഭരണഘടനയിലെ അനുച്ഛേദം 243 സെഡ്.എൽ.(1) പ്രകാരം ഡയറക്ടർ ബോർഡിനെ മാറ്റിനിർത്താനുള്ള കാലപരിധി ആറുമാസമാണെന്നായിരുന്നു മുൻ ഡയറക്ടർമാരുടെ വാദം. എന്നാൽ അതേ അനുച്ഛേദത്തിലെ മൂന്നാം വ്യവസ്ഥ മൾട്ടി-സ്റ്റേറ്റ് സഹകരണ ബാങ്കുകൾക്ക് ബാങ്കിങ് റെഗുലേഷൻ നിയമവും ബാധകമാക്കുന്നുവെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി. അതിനാൽ ബാങ്കിങ് റെഗുലേഷൻ നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 36 എ.എ.എ. പ്രകാരമുള്ള റിസർവ് ബാങ്കിന്റെ അധികാരം ആറുമാസത്തിന് ശേഷം ഇല്ലാതാകില്ലെന്ന് കോടതി വിധിച്ചു.

നിക്ഷേപകരുടെ താൽപര്യവും ബാങ്കിങ് ശാസനയും മുൻനിർത്തി ആർബിഐയുടെ നിയന്ത്രണാധികാരം ചുരുക്കാനാകില്ല

രാജ്യത്തെ ബാങ്കിങ് സംവിധാനത്തെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള ചുമതല റിസർവ് ബാങ്കിനാണെന്നും നിക്ഷേപകരുടെ സംരക്ഷണവും ബാങ്കിങ് ശാസനയും അതിൽ നിർണായകമാണെന്നും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. പ്രതിസന്ധിയിലായ ഒരു ബാങ്കിനെ സാമ്പത്തികമായി തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരാൻ ആറുമാസത്തിൽ കൂടുതൽ സമയം ആവശ്യമാകാം. അത്തരമൊരു സാഹചര്യത്തിൽ റിസർവ് ബാങ്കിന്റെ നിയന്ത്രണാധികാരം നിർബന്ധിതമായി ആറുമാസത്തിൽ അവസാനിപ്പിക്കുന്നത് നിയമത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യത്തോട് പൊരുത്തപ്പെടില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

അഭ്യുദയ സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി അപകടകരമായി മോശമായി; 2023ൽ ബോർഡ് മാറ്റിനിർത്തി

അഭ്യുദയ കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് ബാങ്ക് ആദ്യം മഹാരാഷ്ട്ര സഹകരണ സംഘം നിയമപ്രകാരം രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത സ്ഥാപനമായിരുന്നു. പിന്നീട് ബാങ്കായി മാറുകയും ഗുജറാത്ത്, കർണാടക എന്നിവിടങ്ങളിലെ ബാങ്കുകളുമായുള്ള ലയനത്തെ തുടർന്ന് മൾട്ടി-സ്റ്റേറ്റ് സഹകരണ ബാങ്കായി മാറുകയും ചെയ്തു. 2019 മേയിൽ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഡയറക്ടർ ബോർഡിന് അഞ്ചുവർഷ കാലാവധിയുണ്ടായിരുന്നു. ബാങ്കിന്റെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി അപകടകരമായ നിലയിൽ മോശമായെന്നും നിക്ഷേപകരുടെ താൽപര്യം സംരക്ഷിക്കണമെന്നും ചൂണ്ടിക്കാട്ടി 2023 നവംബർ 24ന് റിസർവ് ബാങ്ക് ബോർഡിനെ ഒരു വർഷത്തേക്ക് മാറ്റിനിർത്തി അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്ററെ നിയമിച്ചു.

2024ലും 2025ലും കാലാവധി നീട്ടി; ബോർഡിന്റെ അഞ്ചുവർഷ കാലാവധി കഴിഞ്ഞാലും നടപടി തുടരാമെന്ന് കോടതി

2024 നവംബർ 18ന് ബോർഡ് മാറ്റിനിർത്തിയ നടപടി റിസർവ് ബാങ്ക് വീണ്ടും ഒരു വർഷത്തേക്ക് നീട്ടി. തുടർന്ന് 2025 നവംബർ 7നും കാലാവധി വീണ്ടും ദീർഘിപ്പിച്ചു. അതിനിടെ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ബോർഡിന്റെ അഞ്ചുവർഷത്തെ നിയമപരമായ കാലാവധി 2024 മേയ് 24ന് അവസാനിച്ചിരുന്നു. ബോർഡിന്റെ കാലാവധി കഴിഞ്ഞതോടെ റിസർവ് ബാങ്കിന്റെ അധികാരവും അവസാനിക്കണമെന്ന വാദവും സുപ്രീംകോടതി തള്ളി. ഒരിക്കൽ ബോർഡ് മാറ്റിനിർത്തിയാൽ അത് നിലനിൽക്കുന്നതല്ലെന്നും അതിന്റെ അധികാരങ്ങൾ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്ററിലേക്ക് മാറുമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ബോർഡിന്റെ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട കാലാവധി കഴിഞ്ഞാലും മാറ്റിനിർത്തൽ ഉത്തരവ് നീട്ടാമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി

മൾട്ടി-സ്റ്റേറ്റ് സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ ഡയറക്ടർ ബോർഡ് ആദ്യം തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിരുന്ന കാലാവധിയേക്കാൾ കൂടുതലായി ആർബിഐയുടെ മാറ്റിനിർത്തൽ ഉത്തരവ് തുടരാമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ബോർഡ് മാറ്റിനിർത്തിയതോടെ അതിന്റെ അധികാരങ്ങൾ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്ററിലേക്ക് മാറുന്നതിനാൽ പഴയ ബോർഡിന്റെ കാലാവധി ഈ നിയന്ത്രണനടപടിക്ക് തടസ്സമല്ലെന്നാണ് സുപ്രീംകോടതിയുടെ നിലപാട്.

മൾട്ടി-സ്റ്റേറ്റ് സഹകരണ ബാങ്കായതിനാൽ സംസ്ഥാന സർക്കാരുമായി മുൻകൂർ ആലോചന നിർബന്ധമല്ല

ഡയറക്ടർ ബോർഡിനെ മാറ്റിനിർത്തുന്നതിന് മുമ്പ് സംസ്ഥാന സർക്കാരുമായി റിസർവ് ബാങ്ക് ആലോചിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന വാദവും സുപ്രീംകോടതി അംഗീകരിച്ചില്ല. സംസ്ഥാന സഹകരണ സംഘം രജിസ്ട്രാറുടെ കീഴിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത സഹകരണ ബാങ്കുകൾക്കാണ് അത്തരമൊരു ആലോചനാ വ്യവസ്ഥ ബാധകമാകുന്നതെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അഭ്യുദയ ബാങ്ക് മൾട്ടി-സ്റ്റേറ്റ് സഹകരണ ബാങ്കായതിനാൽ സംസ്ഥാന സർക്കാരുമായി മുൻകൂർ ആലോചന നടത്താത്തത് റിസർവ് ബാങ്കിന്റെ നടപടിയെ അസാധുവാക്കില്ലെന്ന് ബെഞ്ച് പറഞ്ഞു.

ബോംബെ ഹൈക്കോടതി വിധി ശരിവെച്ചു; മുൻ ഡയറക്ടർമാരുടെ അപ്പീൽ സുപ്രീംകോടതി തള്ളി

ബാങ്കിങ് റെഗുലേഷൻ നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 36 എ.എ.എ. ഭരണഘടനയിലെ അനുച്ഛേദം 243 സെഡ്.എൽ. വന്നതോടെ പ്രവർത്തനരഹിതമായിട്ടില്ലെന്ന ബോംബെ ഹൈക്കോടതിയുടെ കണ്ടെത്തലാണ് സുപ്രീംകോടതി ശരിവെച്ചത്. അതോടെ റിസർവ് ബാങ്കിന്റെ ബോർഡ് മാറ്റിനിർത്തൽ നടപടിയും അതിന്റെ തുടർദീർഘിപ്പിക്കലുകളും നിയമപരമായി നിലനിന്നു. മുൻ ഡയറക്ടർമാർ നൽകിയ അപ്പീൽ കോടതി തള്ളി.

മൾട്ടി-സ്റ്റേറ്റ് സഹകരണ ബാങ്കുകളുടെ മേൽ ആർബിഐയുടെ തുടർച്ചയായ നിയന്ത്രണം ഉറപ്പിക്കുന്ന വിധി

ഈ വിധിയോടെ മൾട്ടി-സ്റ്റേറ്റ് സഹകരണ ബാങ്കുകളുടെ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി പരിഹരിക്കാൻ റിസർവ് ബാങ്കിന് ആറുമാസത്തിന് ശേഷവും നിയന്ത്രണനടപടി തുടരാമെന്ന നിയമസ്ഥാനം സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമായി ഉറപ്പിച്ചു. കൂടാതെ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ബോർഡിന്റെ കാലാവധി കഴിഞ്ഞാലും മാറ്റിനിർത്തൽ ഉത്തരവ് തുടരാനും സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ മുൻകൂർ ആലോചന കൂടാതെ നടപടി സ്വീകരിക്കാനും ആർബിഐക്ക് കഴിയുമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. രാജ്യത്തെ മൾട്ടി-സ്റ്റേറ്റ് സഹകരണ ബാങ്കുകളുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ ബാങ്കിങ് റെഗുലേഷൻ നിയമത്തിന് ഭരണഘടനാപരമായ പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന വിധിയാണിത്.