ഒരു സമൂഹത്തെ മാറ്റാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും വാളോ കൊടിയോ വേണ്ടിവരില്ല. ചിലപ്പോൾ ഒരു ചോദ്യം മതി.

“എന്തുകൊണ്ട്?”

എന്തുകൊണ്ട് ഒരാൾ ഉയർന്ന ജാതിയിലും മറ്റൊരാൾ താഴ്ന്ന ജാതിയിലും ജനിക്കുന്നു? എന്തുകൊണ്ട് ചിലർക്ക് അറിവ് അവകാശവും മറ്റുള്ളവർക്ക് അത് വിലക്കപ്പെട്ടതുമാകുന്നു? എന്തുകൊണ്ട് ഒരു സ്ത്രീക്ക് പുരുഷനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം പാടില്ല? എന്തുകൊണ്ട് തലമുറകളായി തുടരുന്നു എന്ന ഒറ്റ കാരണത്താൽ ഒരു അനാചാരം വിശുദ്ധമാകണം?

കേരളത്തിലെ യാഥാസ്ഥിതിക സമൂഹത്തോട് ഇത്തരത്തിലുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ നിരന്തരം ചോദിച്ച മനുഷ്യനായിരുന്നു വാഗ്ഭടാനന്ദൻ.

1885ൽ കണ്ണൂരിലെ പാട്യത്ത് ജനിച്ച വാഗ്ഭടാനന്ദന്റെ യഥാർത്ഥ പേര് കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ എന്നായിരുന്നു. പരമ്പരാഗത ഗുരുകുല വിദ്യാഭ്യാസത്തിലൂടെ സംസ്കൃതത്തിലും തത്ത്വചിന്തയിലും പ്രാവീണ്യം നേടിയ അദ്ദേഹം പിന്നീട് ബ്രഹ്മാനന്ദ ശിവയോഗിയുടെ ചിന്തകളുമായി അടുത്തു. കോഴിക്കോട് കേന്ദ്രീകരിച്ച് സാമൂഹിക പരിഷ്കരണ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സജീവമായ അദ്ദേഹം പിന്നീട് ആത്മവിദ്യാ സംഘം രൂപീകരിച്ചു.

പക്ഷേ വാഗ്ഭടാനന്ദന്റെ പ്രത്യേകത മറ്റൊന്നായിരുന്നു.

അദ്ദേഹം യാഥാസ്ഥിതികതയെ വെറുതെ വിമർശിച്ചില്ല.  അതിന്റെ ബുദ്ധിപരമായ അടിത്തറ തന്നെ ചോദ്യം ചെയ്തു.

ജാതി മനുഷ്യന്റെ ശരീരത്തിൽ എവിടെയാണ് എഴുതിയിരിക്കുന്നത് എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചോദ്യം. ജനനം ഒരാളെ മറ്റൊരാളേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠനാക്കുന്നില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. വിഗ്രഹാരാധന, അന്ധവിശ്വാസം, അർഥശൂന്യമായ ആചാരങ്ങൾ, ജാതിവ്യവസ്ഥ എന്നിവയെ ശക്തമായി എതിർത്തു. ആത്മവിദ്യാ സംഘത്തിലൂടെ ജാതിക്കും മതത്തിനും അതീതമായ മനുഷ്യ ഐക്യത്തിന്റെ ആശയം പ്രചരിപ്പിച്ചു.

അത് അന്നത്തെ കേരളത്തിൽ ചെറിയ വെല്ലുവിളിയായിരുന്നില്ല.

ജാതി ഒരു സാമൂഹികക്രമം മാത്രമായിരുന്നില്ല. മനുഷ്യന്റെ തൊഴിൽ, താമസം, ഭക്ഷണം, വിവാഹം, വിദ്യാഭ്യാസം, പൊതുജീവിതം എന്നിവയെല്ലാം നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന ഒരു അധികാരവ്യവസ്ഥയായിരുന്നു. ആ വ്യവസ്ഥയെ നിലനിർത്താൻ മതവും ആചാരവും ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. അതിനാൽ ജാതിയെയും അനാചാരങ്ങളെയും ചോദ്യം ചെയ്യുന്നത് അധികാരത്തെയും ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതായിരുന്നു.

വാഗ്ഭടാനന്ദൻ അതുതന്നെയാണ് ചെയ്തത്.

പക്ഷേ ഈ പോരാട്ടത്തിൽ അദ്ദേഹം സ്ത്രീയെ മറന്നില്ല.

വടക്കൻ മലബാറിലെ സ്ത്രീകളുടെ സാമൂഹിക മുന്നേറ്റത്തെക്കുറിച്ചുള്ള കോഴിക്കോട് സർവകലാശാലയിലെ ഗവേഷണം വാഗ്ഭടാനന്ദന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ വലിയൊരു പങ്കും സ്ത്രീവിദ്യാഭ്യാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. സ്ത്രീകൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം ലഭിച്ചാൽ മാത്രമേ അവരുടെ സാമൂഹിക സ്ഥാനം മാറുകയുള്ളൂ എന്ന ചിന്തയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പ്രതിഫലിച്ചത്. ആത്മവിദ്യാ സംഘവും തിരുവങ്ങാട്ടെ സരസ്വതി വിലാസ വിദ്യാപീഠവും വടക്കൻ മലബാറിലെ സ്ത്രീവിദ്യാഭ്യാസത്തിനും സ്ത്രീകളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യബോധത്തിനും സ്വാധീനം ചെലുത്തിയതായി പഠനം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.

ഇവിടെ ഒരു കാര്യം ശ്രദ്ധിക്കണം.

സ്ത്രീയെ വീട്ടിൽ കൂടുതൽ നല്ല ഭാര്യയാക്കാൻ പഠിപ്പിക്കുക എന്നതല്ല ഈ ചിന്തയുടെ ലക്ഷ്യം.  വിദ്യാഭ്യാസം സ്ത്രീയുടെ സാമൂഹിക സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഉപാധിയാകണം  എന്ന ആശയത്തിലേക്കാണ് ഈ മുന്നേറ്റം നീങ്ങിയത്.

അത് വലിയ മാറ്റമായിരുന്നു.

കാരണം അറിവ് പുരുഷന്റെ അവകാശമായി മാത്രം കരുതിയിരുന്ന ഒരു സമൂഹത്തിൽ സ്ത്രീയുടെ കയ്യിൽ പുസ്തകം എത്തുന്നത് തന്നെ അധികാരത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം കൈമാറുന്നതായിരുന്നു.

ഒരു പെൺകുട്ടി പഠിച്ചാൽ അവൾ അക്ഷരങ്ങൾ മാത്രം പഠിക്കുന്നില്ല.

അവൾ ചോദിക്കാൻ പഠിക്കുന്നു.

അവൾ കണക്കുകൂട്ടാൻ പഠിക്കുന്നു.

അവൾ സ്വന്തം ജീവിതത്തെ മറ്റൊരാൾ നിർവചിക്കേണ്ടതില്ലെന്ന് തിരിച്ചറിയുന്നു.

അവൾക്ക് സ്വന്തം കുട്ടികളെ പഠിപ്പിക്കാം.

അവൾക്ക് തൊഴിൽ തേടാം.

അവൾക്ക് സമൂഹത്തിൽ അഭിപ്രായം പറയാം.

അങ്ങനെ ഒരു പെൺകുട്ടിയുടെ വിദ്യാഭ്യാസം അടുത്ത തലമുറയുടെ ജീവിതത്തെയും മാറ്റുന്നു.

അതുകൊണ്ടാണ് വാഗ്ഭടാനന്ദന്റെ സ്ത്രീവിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനത്തെ ഒരു സ്കൂൾ സ്ഥാപിച്ചതിന്റെ ചരിത്രമായി മാത്രം കാണാൻ കഴിയാത്തത്.

അത് ഒരു മനസ്സിനെ മോചിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമമായിരുന്നു.

വാഗ്ഭടാനന്ദന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ മറ്റൊരു ശക്തി അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രസംഗങ്ങളിലും എഴുത്തുകളിലും ഉണ്ടായിരുന്നു. ആത്മവിദ്യാ കാഹളം പോലുള്ള പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിലൂടെയും പിന്നീട് അഭിനവ കേരളം പോലുള്ള പത്രപ്രവർത്തനത്തിലൂടെയും അദ്ദേഹം സാമൂഹിക പരിഷ്കാരത്തിന്റെ ആശയങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിച്ചു. അങ്ങനെ ചിന്തകൾ ഒരു ചെറിയ വേദിയിൽ കുടുങ്ങാതെ പൊതുസമൂഹത്തിലേക്ക് സഞ്ചരിച്ചു.

ഇവിടെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ആയുധം മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്.

സംഘടന. അറിവ്. അച്ചടി. യുക്തിചിന്ത.

ഇവയെല്ലാം ഒരുമിച്ച് ഉപയോഗിച്ചാണ് വാഗ്ഭടാനന്ദൻ സമൂഹത്തെ മാറ്റാൻ ശ്രമിച്ചത്.

1917ൽ ആത്മവിദ്യാ സംഘം രൂപീകരിച്ചതോടെ ഈ പ്രവർത്തനത്തിന് കൂടുതൽ സംഘടിത രൂപം ലഭിച്ചു. ജാതിവ്യത്യാസത്തെയും അന്ധവിശ്വാസങ്ങളെയും എതിർക്കുകയും മനുഷ്യ ഐക്യം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ഈ സംഘടനയ്ക്ക് വിവിധ ജാതികളിൽപ്പെട്ട ആളുകളെ ആകർഷിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു.

ഇതിന്റെ മറ്റൊരു വലിയ ഫലം തൊഴിലും സംഘടനയും സംബന്ധിച്ച ചിന്തയിലായിരുന്നു.

വാഗ്ഭടാനന്ദന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചവരാണ് പിന്നീട് പരസ്പരസഹായ സഹകരണസംഘത്തിന്റെ ആശയം മുന്നോട്ടുവച്ചത്. 1920കളിൽ രൂപപ്പെട്ട ഈ കൂട്ടായ്മ പിന്നീട് ഊരാളുങ്കൽ ലേബർ കോൺട്രാക്ട് കോഓപ്പറേറ്റീവ് സൊസൈറ്റിയായി വളർന്നു. ജാതിയും വർഗ്ഗവും അടിസ്ഥാനമാക്കി തൊഴിലും വായ്പയും നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, സ്വന്തം സാമ്പത്തിക ശക്തി കൂട്ടായി സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള വഴിയായിരുന്നു ഇത്.

ഇതാണ് വാഗ്ഭടാനന്ദന്റെ നവോത്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകത.

അദ്ദേഹം മനുഷ്യനോട് “നീ തുല്യനാണ്” എന്ന് മാത്രം പറഞ്ഞില്ല. തുല്യനായി ജീവിക്കാൻ വേണ്ട അറിവും സംഘടനയും സാമ്പത്തിക ശക്തിയും ഉണ്ടാക്കണം എന്നും പറഞ്ഞു.

സ്ത്രീയുടെ കാര്യത്തിലും അതേ ചിന്ത പ്രസക്തമാണ്.

വിദ്യാഭ്യാസം കിട്ടിയ സ്ത്രീ പൊതുസമൂഹത്തിലേക്ക് കടക്കണം. അവൾക്ക് സ്വന്തം കഴിവ് ഉപയോഗിക്കണം. അവൾക്ക് തൊഴിലും സാമൂഹിക പങ്കാളിത്തവും വേണം. അങ്ങനെ വടക്കൻ മലബാറിൽ സ്ത്രീകൾ ക്രമേണ പൊതുജീവിതത്തിലേക്ക് കടന്നുവരുന്ന സാഹചര്യം രൂപപ്പെട്ടു. വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ സ്ത്രീകൾ അന്ധവിശ്വാസങ്ങളെയും അനാചാരങ്ങളെയും ചോദ്യം ചെയ്തതായി കോഴിക്കോട് സർവകലാശാലയിലെ പഠനം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.

ഇവിടെ സ്ത്രീകൾ വെറും പരിഷ്കർത്താക്കളുടെ അനുയായികളായിരുന്നില്ല എന്നതും ഓർക്കണം.

വടക്കൻ മലബാറിലെ സ്ത്രീകളുടെ പൊതുജീവിതത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തിൽ കാരായി ദമയന്തി പോലുള്ള സ്ത്രീകളുടെ ഇടപെടലുകളും ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യ ദശകങ്ങളിൽ അവർ സ്ത്രീകൾക്കായി ഒരു ലേഡീസ് ക്ലബ് രൂപീകരിച്ചതായി സർവകലാശാലാ ഗവേഷണം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. അതായത് പുരുഷ പരിഷ്കർത്താക്കൾ തുറന്ന വാതിലിലൂടെ സ്ത്രീകൾ തന്നെ പുറത്തേക്ക് വരാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു.

ഇതാണ് നവോത്ഥാനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ വിജയം.

ഒരു പുരുഷൻ സ്ത്രീക്ക് വേണ്ടി സംസാരിക്കുന്നു എന്നതല്ല.

സ്ത്രീ തന്നെ സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു.

അവിടെ വാഗ്ഭടാനന്ദന്റെ പ്രവർത്തനം ഒരു വ്യക്തിയുടെ പരിഷ്കരണപ്രവർത്തനമല്ലാതായി മാറുന്നു. അത് ഒരു സാമൂഹിക പ്രക്രിയയായി മാറുന്നു.

ശ്രീനാരായണ ഗുരു മനുഷ്യന്റെ സമത്വം ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചു.

അയ്യങ്കാളി ആ സമത്വം അവകാശമായി പിടിച്ചെടുത്തു.

വാഗ്ഭടാനന്ദൻ അതിലേക്ക് മറ്റൊരു ആയുധം ചേർത്തു:

ചിന്തിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം.

കാരണം അന്ധവിശ്വാസം തകർക്കാൻ നിയമം മാത്രം മതിയാകില്ല. മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിൽ ചോദ്യം ജനിക്കണം.

“ഇത് ഇങ്ങനെയായിരിക്കണം എന്ന് ആരാണ് പറഞ്ഞത്?”

“എന്തുകൊണ്ട്?”

“എന്തുകൊണ്ട് സ്ത്രീക്ക് പാടില്ല?”

“എന്തുകൊണ്ട് ഈ മനുഷ്യൻ താഴ്ന്നവനാണ്?”

“എന്തുകൊണ്ട് ഈ ആചാരം മാറ്റാൻ പാടില്ല?”

ഈ ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാൻ ഒരു സമൂഹം പഠിച്ചാൽ, പഴയ വേലിക്കെട്ടുകൾക്ക് അധികകാലം നിലനിൽക്കാനാവില്ല.

വാഗ്ഭടാനന്ദന്റെ മഹത്വം അവിടെയാണ്.

അദ്ദേഹം ഒരു അനാചാരം തകർത്തില്ല. അനാചാരങ്ങളെ അനാചാരങ്ങളാക്കുന്ന ചിന്താരീതിയെയാണ് ആക്രമിച്ചത്.

അതുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം ഇന്നും പ്രസക്തമാകുന്നത്.

നവോത്ഥാനം ഒരു തലമുറയുടെ നേട്ടമല്ല. ഒരാൾ തുറന്ന വാതിൽ മറ്റൊരാൾ വിശാലമാക്കുന്നു. അടുത്തയാൾ അതിലൂടെ ജനങ്ങളെ പുറത്തുകൊണ്ടുവരുന്നു. പിന്നെ അവർ തന്നെ പുതിയ വാതിലുകൾ തുറക്കുന്നു.

വാഗ്ഭടാനന്ദന്റെ കാലത്ത് സ്ത്രീക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുക എന്നത് ഒരു പരിഷ്കരണ ആശയമായിരുന്നു.

അത് പിന്നീട് സ്ത്രീയുടെ അവകാശമായി.

പിന്നീട് വിദ്യാഭ്യാസം തൊഴിൽ അവകാശത്തിലേക്കും സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലേക്കും പൊതുജീവിതത്തിലേക്കും വളർന്നു.

അതാണ് ആ പത്ത് മീറ്റർ അമ്പത് മീറ്ററായത്.

നവോത്ഥാനത്തിന്റെ ചരിത്രം അതുകൊണ്ട് പഴയ മഹാന്മാരുടെ ചിത്രങ്ങൾ മതിലിൽ തൂക്കാനുള്ള ചരിത്രമല്ല.

അവർ മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിൽ കത്തിച്ച വെളിച്ചം അണയാതെ സൂക്ഷിക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്വമാണ്.  ആ ചിന്തയുടെ ഇങ്ങേ തലയ്ക്കൽ നിന്നാണ് നമ്മൾ സ്ത്രീകളെ അടുക്കളയിലേക്ക് വീണ്ടും ആട്ടിയോടിക്കാനുള്ള ആഹ്വാനങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യേണ്ടത്

ടിപ്പണി | പ്രധാന അവലംബങ്ങൾ

1. കോഴിക്കോട് സർവകലാശാല, “Women in Public Life in Malabar”: വടക്കൻ മലബാറിലെ സ്ത്രീകളുടെ വിദ്യാഭ്യാസം, പൊതുജീവിതത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം, വാഗ്ഭടാനന്ദന്റെ സ്ത്രീവിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനം, കാരായി ദമയന്തിയുടെ ഇടപെടൽ എന്നിവ സംബന്ധിച്ച ഗവേഷണം.
2. കോഴിക്കോട് സർവകലാശാല, “The Quest for Social Justice”: വാഗ്ഭടാനന്ദന്റെ ജീവിതം, ബ്രഹ്മാനന്ദ ശിവയോഗിയുമായുള്ള ബന്ധം, സാമൂഹിക പരിഷ്കരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവ സംബന്ധിച്ച അക്കാദമിക് പഠനം.
3. University of Calicut, School of Distance Education, History of Modern Kerala: ആത്മവിദ്യാ സംഘം, ജാതിവിരുദ്ധ പ്രവർത്തനം, യുക്തിചിന്ത, വാഗ്ഭടാനന്ദന്റെ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലുകൾ.
4. International Journal of Research, GRANTHAALAYAH, “Vagbhatananda and the Quest for Social Equality in Kerala”, 2026: ആത്മവിദ്യാ സംഘത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം, സാമൂഹിക സമത്വം, യുക്തിചിന്ത, മനുഷ്യ ഐക്യം എന്നിവയുടെ പുതിയ അക്കാദമിക് വിലയിരുത്തൽ.
5. Kerala SCERT Social Science: വാഗ്ഭടാനന്ദന്റെ ആത്മവിദ്യാ സംഘം, സാമൂഹിക അനാചാരങ്ങൾക്കെതിരായ പ്രവർത്തനം, സ്ത്രീവിദ്യാഭ്യാസവും ലിംഗസമത്വവും കേരള നവോത്ഥാനത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നുവെന്ന പാഠ്യരേഖ.
6. Indian History Congress, “Vagbhadananda and Social Change in Kerala”: കേരളത്തിലെ ജാതിവ്യവസ്ഥ, സാമൂഹിക പരിഷ്കരണ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലം, വാഗ്ഭടാനന്ദന്റെ സാമൂഹിക ഇടപെടൽ എന്നിവ സംബന്ധിച്ച ഗവേഷണം.