സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മനുഷ്യത്വ ഹീനതകൾ നേരിട്ട ജനതയാണ് കാശ്മീരിലെ പണ്ഡിറ്റുകൾ.മൂന്നര പതിറ്റാണ്ട് മുമ്പ് അരങ്ങേറിയ ക്രൂരകൃത്യങ്ങൾ ഇന്ത്യയെന്ന രാജ്യം പൗരന്മാർക്ക് ഉറപ്പു നൽകുന്ന എല്ലാ സംരക്ഷണവും ഒന്നുമല്ലെന്ന് ബോധ്യപ്പെടുത്തി.കാലം മാറി വളരെ വൈകിപ്പോയി എങ്കിലും നീതിയുടെ പുലരി വന്നെത്തുമെന്ന് കരുതാവുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ കാശ്മീരിൽ ഉണ്ട്.

വീട്ടിലേക്കല്ല, പേടിയുടെ ഓർമകളിലേക്കാണ് ആ മടങ്ങിവരവ്…

ഒരു രാത്രികൊണ്ട് സ്വന്തം വീട് അന്യമായി മാറിയ അനുഭവം ജീവിതത്തിൽ ഒരിക്കലും മാഞ്ഞുപോകില്ല. 1990ൽ കശ്മീരി പണ്ഡിറ്റുകൾ താഴ്വര വിട്ടിറങ്ങിയത് സ്വമേധയാ ആയിരുന്നില്ല. കൊലപാതകങ്ങളുടെ ഭീതി, ലക്ഷ്യമിട്ട ആക്രമണങ്ങൾ, തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകൽ, പീഡനം, കൊള്ള, ഭീഷണികൾ, നിർബന്ധിത പലായനം, ഇതെല്ലാം ചേർന്നാണ് തലമുറകളായി ജീവിച്ചിരുന്ന മണ്ണ് അവർക്ക് ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടി വന്നത്. വീടിന്റെ താക്കോൽ കൈയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, ആ വാതിൽ വീണ്ടും തുറക്കാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയായിരുന്നു അവരുടെത്. മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി അഭയാർഥി ജീവിതം നയിച്ച അനേകം കുടുംബങ്ങൾക്ക് നഷ്ടമായത് ഭൂമിയും വീടും മാത്രമല്ല, സ്വന്തം നാടെന്ന തോന്നലും സുരക്ഷിതത്വവും ആത്മാഭിമാനവുമായിരുന്നു.

സത്യം പുറത്തുവരാതെ മടങ്ങിവരവ് പൂർത്തിയാകില്ല

ഇന്ന് “തിരിച്ചുവരൂ” എന്ന ക്ഷണം കേൾക്കുമ്പോൾ അവരുടെ മനസ്സിൽ ഉയരുന്ന ചോദ്യം . “ഞങ്ങളെ ഓടിച്ചവർ ആരായിരുന്നു? അവർക്ക് എന്ത് സംഭവിച്ചു?” ഒരു സമൂഹത്തെ തകർത്ത കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ അന്വേഷിക്കപ്പെടാതെയും ഉത്തരവാദികൾ നിയമത്തിന് മുന്നിലെത്താതെയും വെറും തിരിച്ചുവരവിന്റെ ആഹ്വാനം മാത്രം മുറിവുകൾ ഭേദമാക്കില്ല. ഒരിക്കൽ ഭയന്ന് ഓടിപ്പോയവർ, ഇന്ന് അതേ പ്രദേശത്തേക്കും അതേ ഓർമകളിലേക്കും മടങ്ങിച്ചെല്ലുമ്പോൾ, സത്യം മറച്ചുവെച്ച സമൂഹം അവർക്ക് സുരക്ഷയല്ല, മറ്റൊരു മാനസിക ആഘാതമാണ് സമ്മാനിക്കുക. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന ആരോപണങ്ങൾ തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അന്വേഷിക്കുകയും, ആരായാലും നിയമത്തിന് മുന്നിൽ ഉത്തരവാദികളാക്കുകയും, സത്യം പൊതുസമൂഹത്തിന് മുന്നിൽ കൊണ്ടുവരികയും ചെയ്യുന്നതാണ് യഥാർഥ അനുരഞ്ജനത്തിന്റെ അടിത്തറ. നീതി വൈകിയേക്കാം. പക്ഷേ, നീതി ഇല്ലാതെ മടങ്ങിവരുന്ന ഓരോ കശ്മീരി പണ്ഡിറ്റ് കുടുംബത്തിനും സ്വന്തം നാട് വീണ്ടും സ്വന്തം വീടാകില്ല.

ഡ്യൂട്ടിക്കിറങ്ങിയ നഴ്സ്… പിന്നീട് കണ്ടത് ജീവനറ്റ ശരീരം

1990 ഏപ്രിൽ 13. ശ്രീനഗറിലെ സർക്കാർ ആശുപത്രിയിൽ നഴ്സായി ജോലി ചെയ്തിരുന്ന കശ്മീരി പണ്ഡിറ്റായ സരളാ ഭട്ട് പതിവുപോലെ ജോലിക്കായി വീട്ടിൽനിന്ന് പുറത്തിറങ്ങി. ജമ്മു കശ്മീർ സ്റ്റേറ്റ് ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ ഏജൻസി (SIA) പിന്നീട് കോടതിയിൽ സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രം അനുസരിച്ച്, ആശുപത്രിയിലേക്കുള്ള യാത്രയ്ക്കിടെ അവരെ ആയുധധാരികളായ ഒരു സംഘം തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി. അന്വേഷണ ഏജൻസിയുടെ ആരോപണമനുസരിച്ച്, അവരെ ബലമായി ഒരു സ്ഥലത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയ ശേഷം ലൈംഗികമായി പീഡിപ്പിക്കുകയും പിന്നീട് കൊലപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് അവരുടെ മൃതദേഹം കണ്ടെത്തുകയായിരുന്നു. ആ കാലഘട്ടത്തിൽ കശ്മീരി പണ്ഡിറ്റുകൾ നേരിട്ട ഭീതിയുടെയും ലക്ഷ്യമിട്ട ആക്രമണങ്ങളുടെയും ഏറ്റവും ക്രൂരമായ സംഭവങ്ങളിലൊന്നായാണ് ഈ കേസ് പിന്നീട് വിലയിരുത്തപ്പെട്ടത്.

തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ, ജമ്മു കശ്മീർ സ്റ്റേറ്റ് ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ ഏജൻസി കേസ് വീണ്ടും തുറന്ന് വിശദമായ അന്വേഷണം നടത്തി കുറ്റപത്രം സമർപ്പിച്ചു. കുറ്റപത്രത്തിൽ യാസിൻ മാലിക്, ജാവേദ് അഹമ്മദ് മിർ, ഹമീദ് ഷെയ്ഖ്, ഷേർ ഖാൻ, മുഹമ്മദ് യൂസഫ് മിർ എന്നിവരെ പ്രതികളായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇവർ ജമ്മു കശ്മീർ ലിബറേഷൻ ഫ്രണ്ടുമായി (JKLF) ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നുവെന്നും സരളാ ഭട്ടിനെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകൽ, ലൈംഗിക പീഡനം, കൊലപാതകം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഗൂഢാലോചനയിലും കുറ്റകൃത്യങ്ങളിലും പങ്കുണ്ടെന്നാണ് അന്വേഷണ ഏജൻസിയുടെ കുറ്റപത്രത്തിലെ ആരോപണം. ഈ ആരോപണങ്ങൾ കോടതിയിൽ വിചാരണയ്ക്ക് വിധേയമായവയാണ്. കേസിലെ അന്തിമ കുറ്റനിർണയം കോടതിയുടെ വിധിയിലൂടെയായിരിക്കും.

യാസിൻ മാലിക് ഇപ്പോൾ തീഹാർ ജയിലിൽ

യാസിൻ മാലിക് 2019 ഫെബ്രുവരിയിൽ ജമ്മു കശ്മീരിലെ വിഘടനവാദി നേതാക്കൾക്കെതിരായ നടപടിയുടെ ഭാഗമായി ആദ്യം പബ്ലിക് സേഫ്റ്റി ആക്ട് (PSA) പ്രകാരം തടങ്കലിലായി. തുടർന്ന് ഭീകര ധനസഹായ കേസിൽ ദേശീയ അന്വേഷണ ഏജൻസി (NIA) അദ്ദേഹത്തെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. അന്നുമുതൽ അദ്ദേഹം ന്യൂഡൽഹിയിലെ തിഹാർ ജയിലിലാണ് കഴിയുന്നത്. 2022 മെയ് മാസത്തിൽ, നിയമവിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ തടയൽ നിയമം (UAPA) ഉൾപ്പെടെയുള്ള വകുപ്പുകൾ പ്രകാരമുള്ള കുറ്റങ്ങൾ സമ്മതിച്ചതിനെ തുടർന്ന് ഡൽഹിയിലെ പ്രത്യേക എൻഐഎ കോടതി അദ്ദേഹത്തിന് ജീവപര്യന്തം തടവുശിക്ഷ വിധിച്ചു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള വിവിധ കേസുകളുടെ വിചാരണകൾ തുടരുകയാണ്. സരളാ ഭട്ട് തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകൽ, കൊലപാതക കേസ് ഉൾപ്പെടെ ജമ്മു കശ്മീർ സ്റ്റേറ്റ് ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ ഏജൻസി (SIA) പുനരന്വേഷിക്കുന്ന കേസുകളിലും ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേനാ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ കൊലപാതകവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസുകളിലും, സുരക്ഷാ കാരണങ്ങൾ പരിഗണിച്ച് യാസിൻ മാലിക്കിനെ തിഹാർ ജയിലിൽനിന്ന് വീഡിയോ കോൺഫറൻസിംഗ് വഴിമാത്രം ഹാജരാക്കാനാണ് സുപ്രീം കോടതിയും ബന്ധപ്പെട്ട വിചാരണക്കോടതികളും നിർദേശിച്ചിട്ടുള്ളത്.

സരളാ ഭട്ട് വധക്കേസ് ഒറ്റപ്പെട്ടതല്ല. കശ്മീരി പണ്ഡിറ്റുകളുടെ കൊലപാതകങ്ങൾ, ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേനാ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ കൊലപാതകം ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഏകദേശം 40 തീർപ്പാകാതെ കിടന്ന കേസുകൾ SIA പുനരന്വേഷണത്തിനായി ഏറ്റെടുത്തിട്ടുണ്ട്. മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ പഴക്കമുള്ള ഈ കേസുകളിൽ തെളിവുകൾ ശേഖരിച്ച്, സാക്ഷിമൊഴികൾ പരിശോധിച്ച്, കുറ്റപത്രങ്ങൾ സമർപ്പിക്കുന്ന നടപടികൾ പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും, 1990കളിലെ തീവ്രവാദ കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ നിയമനടപടി വീണ്ടും സജീവമാക്കാനുള്ള വലിയ ശ്രമമായാണ് ഇതിനെ വിലയിരുത്തുന്ന സമീപകാലത്ത് പഴയ കേസുകൾ വീണ്ടും തുറന്ന് അന്വേഷണം ആരംഭിച്ചതിനെ ലേഖനം ഒരു നിർണായക മാറ്റമായാണ് വിലയിരുത്തുന്നത്. അതേസമയം, ഇന്ന് കശ്മീരി പണ്ഡിറ്റുകളെ തിരിച്ചുവരാൻ രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കൾ ആഹ്വാനം ചെയ്യുമ്പോൾ, അതോടൊപ്പം തന്നെ 1990കളിലെ കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ ഉത്തരവാദികളായവരെ കണ്ടെത്തി നിയമനടപടിക്ക് വിധേയരാക്കുന്നതിലും സത്യം തുറന്നുപറയുന്നതിലും അവർ വ്യക്തമായ നിലപാട് സ്വീകരിക്കണമെന്നും ലേഖനം വാദിക്കുന്നു. ലേഖകന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വെറും സ്വാഗതപ്രഖ്യാപനങ്ങൾ കൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് നീതിയും ഉത്തരവാദിത്തവും ഉറപ്പാക്കുന്ന നടപടികളിലൂടെയാണ് യഥാർഥ അനുരഞ്ജനം സാധ്യമാകുക.

സമീപകാലത്ത് പഴയ കേസുകൾ വീണ്ടും തുറന്ന് അന്വേഷണം ആരംഭിച്ചത് നിർണായക മാറ്റമാണ് . അതേസമയം, ഇന്ന് കശ്മീരി പണ്ഡിറ്റുകളെ തിരിച്ചുവരാൻ രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കൾ ആഹ്വാനം ചെയ്യുമ്പോൾ, അതോടൊപ്പം തന്നെ 1990കളിലെ കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ ഉത്തരവാദികളായവരെ കണ്ടെത്തി നിയമനടപടിക്ക് വിധേയരാക്കുന്നതിലും സത്യം തുറന്നുപറയുന്നതിലും അവർ വ്യക്തമായ നിലപാട് സ്വീകരിക്കണം. വെറും സ്വാഗതപ്രഖ്യാപനങ്ങൾ കൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് നീതിയും ഉത്തരവാദിത്തവും ഉറപ്പാക്കുന്ന നടപടികളിലൂടെയാണ് യഥാർഥ അനുരഞ്ജനം സാധ്യമാകുക.