ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 14-

മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർക്കും മറ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാർക്കും നിയമനടപടികളിൽനിന്ന് പ്രത്യേക പരിരക്ഷ നൽകുന്ന നിയമവ്യവസ്ഥ ചോദ്യം ചെയ്തുള്ള ഹർജിയിൽ സുപ്രീംകോടതിയുടെ നിർണായക നടപടി. 2026 ഒക്ടോബർ 13ന് കേന്ദ്രസർക്കാരിനും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനും സുപ്രീംകോടതി നോട്ടീസ് അയച്ചു. ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സൂര്യകാന്ത്, ജസ്റ്റിസുമാരായ ജോയ്മല്യ ബാഗ്ചി, വി. മോഹന എന്നിവരടങ്ങിയ മൂന്നംഗ ബെഞ്ചാണ് ഹർജി പരിഗണിച്ചത്. അസോസിയേഷൻ ഫോർ ഡെമോക്രാറ്റിക് റിഫോംസ് എന്ന സന്നദ്ധ സംഘടനയാണ് ഹർജിക്കാർ. കേന്ദ്രസർക്കാരും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനുമാണ് എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജി വിശദമായി പരിശോധിക്കാൻ കോടതി സമ്മതിച്ചു. എന്നാൽ നിയമവ്യവസ്ഥ റദ്ദാക്കുകയോ അതിന്റെ പ്രവർത്തനം സ്റ്റേ ചെയ്യുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല. ഹാജരായ അഭിഭാഷകരുടെ പേരുകൾ റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല.

ഔദ്യോഗിക ചുമതലകളിലെ നടപടികൾക്ക് നിയമപരിരക്ഷ നൽകുന്ന വകുപ്പ് ചോദ്യം ചെയ്ത് ഹർജി

2023ലെ മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറുടെയും മറ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരുടെയും നിയമനം, സേവന വ്യവസ്ഥകൾ, കാലാവധി എന്നിവ സംബന്ധിച്ച നിയമത്തിലെ പതിനാറാം വകുപ്പാണ് ഹർജിയിൽ ചോദ്യം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

ഈ വകുപ്പ് പ്രകാരം മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറോ മറ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരോ ഔദ്യോഗിക ചുമതലകൾ നിർവഹിക്കുന്നതിനിടയിൽ നടത്തിയ പ്രവൃത്തികൾക്കും പ്രസ്താവനകൾക്കും സിവിൽ, ക്രിമിനൽ നടപടികളിൽനിന്ന് സംരക്ഷണം ലഭിക്കും.

ഔദ്യോഗിക ചുമതല നിർവഹിച്ചതായോ നിർവഹിക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായോ നടത്തിയ നടപടികൾക്കും ഈ പരിരക്ഷ ബാധകമാണ്. നിലവിൽ പദവിയിലുള്ളവർക്കും മുൻ കമ്മീഷണർമാർക്കും സംരക്ഷണം ലഭിക്കും.

ഇത്തരം കാര്യങ്ങളിൽ കോടതികൾക്ക് സിവിൽ, ക്രിമിനൽ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാനോ നിലവിലുള്ള നടപടികൾ തുടരാനോ കഴിയില്ലെന്നാണ് നിയമത്തിലെ വ്യവസ്ഥ.

ഈ വകുപ്പ് ഭരണഘടനാവിരുദ്ധമായി പ്രഖ്യാപിക്കണമെന്നാണ് അസോസിയേഷൻ ഫോർ ഡെമോക്രാറ്റിക് റിഫോംസിന്റെ ആവശ്യം.

സമാന ഹർജിയുമായി പുതിയ ഹർജി ചേർത്ത് സുപ്രീംകോടതി

ലോക് പ്രഹരി എന്ന സന്നദ്ധ സംഘടന നേരത്തെ സമർപ്പിച്ച സമാന ഹർജിക്കൊപ്പമാണ് പുതിയ ഹർജിയും സുപ്രീംകോടതി ചേർത്തത്.

2026 ജനുവരിയിൽ ലോക് പ്രഹരിയുടെ ഹർജി പരിശോധിക്കാൻ സുപ്രീംകോടതി സമ്മതിച്ചിരുന്നു. അന്നും കേന്ദ്രസർക്കാരിനും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനും നോട്ടീസ് നൽകിയിരുന്നു.

എന്നാൽ പതിനാറാം വകുപ്പിന്റെ പ്രവർത്തനം സ്റ്റേ ചെയ്യണമെന്ന ആവശ്യം കോടതി അംഗീകരിച്ചിരുന്നില്ല.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ നിലവിൽ നിയമത്തിലെ പരിരക്ഷ തുടരുകയാണ്.

ആജീവനാന്ത നിയമപരിരക്ഷ ഉത്തരവാദിത്വത്തിൽനിന്ന് ഒഴിവാക്കുമെന്ന് ഹർജിക്കാർ

മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർക്കും മറ്റ് കമ്മീഷണർമാർക്കും സിവിൽ, ക്രിമിനൽ നടപടികളിൽനിന്ന് പരിധിയില്ലാത്ത ആജീവനാന്ത പരിരക്ഷയാണ് പതിനാറാം വകുപ്പ് നൽകുന്നതെന്നാണ് ലോക് പ്രഹരിയുടെ വാദം.

ഇത്തരം പരിരക്ഷ ലഭിക്കുന്നതിലൂടെ അധികാരദുരുപയോഗമോ മറ്റ് നിയമവിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങളോ ആരോപിക്കപ്പെട്ടാലും കമ്മീഷണർമാർക്ക് ഉത്തരവാദിത്വത്തിൽനിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ കഴിയുമെന്ന് സംഘടന ആരോപിക്കുന്നു.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാർക്ക് നൽകിയിരിക്കുന്ന നിയമപരിരക്ഷ ഭരണഘടനാപരമായി നിലനിൽക്കുമോ എന്നതാണ് ഹർജികളിലെ പ്രധാന ചോദ്യം.

നിയമവ്യവസ്ഥ റദ്ദാക്കിയിട്ടില്ല; ഹർജികളിൽ വിശദമായ പരിശോധന തുടരും

2026 ഒക്ടോബർ 13ലെ സുപ്രീംകോടതി നടപടി അന്തിമ വിധിയല്ല. കേന്ദ്രസർക്കാരിനും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനും നോട്ടീസ് നൽകി ഹർജി പരിഗണിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചതാണ് ഇപ്പോഴത്തെ നടപടി.

പതിനാറാം വകുപ്പ് ഭരണഘടനാവിരുദ്ധമാണെന്ന് കോടതി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല. നിയമത്തിലെ പരിരക്ഷ നീക്കിയിട്ടുമില്ല.

അസോസിയേഷൻ ഫോർ ഡെമോക്രാറ്റിക് റിഫോംസിന്റെ ഹർജി ലോക് പ്രഹരിയുടെ സമാന ഹർജിക്കൊപ്പം പരിഗണിക്കാനാണ് കോടതി തീരുമാനിച്ചത്.

അടുത്ത വാദം കേൾക്കൽ തീയതി റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല.

നിയമപരിരക്ഷയുടെ ഭരണഘടനാസാധുതയിൽ സുപ്രീംകോടതിയുടെ അന്തിമ തീരുമാനം നിർണായകമാകും

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരുടെ ഔദ്യോഗിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നൽകുന്ന നിയമപരിരക്ഷയുടെ പരിധിയാണ് കേസിൽ പരിശോധിക്കപ്പെടുന്നത്.

നിയമപരമായി നോക്കുമ്പോൾ, 2023ലെ നിയമത്തിലെ പതിനാറാം വകുപ്പിന്റെ ഭരണഘടനാസാധുതയാണ് തർക്കവിഷയം. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരുടെ ഉത്തരവാദിത്വവും നിയമപരിരക്ഷയും സംബന്ധിച്ച ചർച്ചകൾക്ക് കേസ് പ്രസക്തമാണ്.

ജുഡീഷ്യറിയുടെ തലത്തിൽ, ഒരു കേന്ദ്രനിയമത്തിലെ വ്യവസ്ഥ ഭരണഘടനാപരമാണോ എന്ന ചോദ്യമാണ് സുപ്രീംകോടതിയുടെ പരിഗണനയിലുള്ളത്.

രാജ്യവ്യാപകമായി ബാധകമായ കേന്ദ്രനിയമമായതിനാൽ അന്തിമ വിധിക്ക് പ്രാധാന്യമുണ്ടാകും. എന്നാൽ നിലവിൽ നിയമം മാറ്റുന്ന വിധിയോ പുതിയ നിയമമാനദണ്ഡമോ കോടതി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല.