ഹിമാലയത്തിലെ പാറമലകളിലൂടെ മിന്നൽവേഗത്തിൽ ചാടിക്കടക്കുന്ന ഹിമാലയൻ കാട്ടാടുകളെ (ഐബെക്സ്, ഭരൽ, തഹർ തുടങ്ങിയ വന്യകുളമ്പ് ജീവികൾ) ഒരുകാലത്ത് കൂട്ടംകൂട്ടമായി കാണാമായിരുന്നു. ഇന്ന് ആ കാഴ്ച അപൂർവമാകുകയാണ്. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങളുടെ ചുരുങ്ങൽ, അനധികൃത വേട്ട, മനുഷ്യരുടെ അധിനിവേശം, തെരുവുനായകളുടെ ആക്രമണം എന്നിവ ഈ ജീവികളുടെ നിലനിൽപ്പിന് വലിയ ഭീഷണിയായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. ഇവയുടെ എണ്ണം കുറഞ്ഞാൽ ഹിമപ്പുലി പോലുള്ള പരമോന്നത വേട്ടക്കാരുടെയും മുഴുവൻ ഹിമാലയൻ ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെയും സന്തുലിതാവസ്ഥ തകരുമെന്ന് വന്യജീവി വിദഗ്ധർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു. പ്രകൃതിയുടെ ഭക്ഷ്യശൃംഖലയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാന കണ്ണികളിലൊന്നാണ് ഈ കാട്ടാടുകൾ. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇവയുടെ സംരക്ഷണം ഒരു ജീവിവർഗത്തെ മാത്രം രക്ഷിക്കുന്നതല്ല, ഹിമാലയത്തിന്റെ ജീവവൈവിധ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നതുമാണ്. വേൾഡ് വൈൽഡ് ലൈഫ് ഫണ്ടും ഐയുസിഎന്നും ഹിമാലയൻ ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തം അനിവാര്യമാണെന്ന് ആവർത്തിച്ച് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിട്ടുണ്ട്.

വനവകുപ്പിന് മാത്രം കഴിയില്ല… മലകളെ അറിയുന്നത് മലമക്കൾക്കാണ്

ഹിമാചലിലെ കാങ്ഗ്ര ജില്ലയിലെ ബറാ ഭംഗാൽ പ്രദേശത്തെ അനുഭവം അതാണ് തെളിയിക്കുന്നത്. വർഷങ്ങളായി മലകളോടൊപ്പം ജീവിക്കുന്ന ഗദ്ദി ഗോത്രവിഭാഗക്കാർക്ക് ഏത് മലഞ്ചെരുവിലാണ് കാട്ടാടുകൾ സഞ്ചരിക്കുന്നത്, എവിടെയാണ് പ്രസവകാലം, ഏത് വഴികളിലൂടെയാണ് ഹിമപ്പുലി ഇറങ്ങിവരുന്നത് എന്നെല്ലാം കൃത്യമായി അറിയാം. അതുകൊണ്ടാണ് ഇപ്പോൾ സർക്കാർ സംവിധാനങ്ങളും വന്യജീവി ഗവേഷകരും ഗ്രാമവാസികളെ പങ്കാളികളാക്കി സംരക്ഷണ മാതൃക രൂപപ്പെടുത്തുന്നത്. ഗ്രാമത്തിലെ യുവാക്കൾ വന്യജീവി നിരീക്ഷകരാകുന്നു. വേട്ട തടയുന്നു. വിനോദസഞ്ചാരികളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു. വന്യജീവികളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ ഗവേഷകർക്ക് കൈമാറുന്നു. സംരക്ഷണം സർക്കാർ നിർബന്ധമാക്കുന്നതല്ല, ഗ്രാമത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തമാകുമ്പോഴാണ് അതിന് ദീർഘകാല വിജയം ലഭിക്കുന്നതെന്ന് ഈ മാതൃക തെളിയിക്കുന്നു.

ജീവികളെ രക്ഷിച്ചാൽ ഗ്രാമവും രക്ഷപ്പെടും

കാട്ടാടുകളെ സംരക്ഷിക്കുന്നത് പ്രകൃതിക്ക് മാത്രമല്ല, ഗ്രാമവാസികളുടെ ജീവിതത്തിനും ഗുണം ചെയ്യുന്നു. ഹിമപ്പുലി, ഐബെക്സ്, ഭരൽ തുടങ്ങിയ അപൂർവ ജീവികളെ കാണാൻ ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രകൃതി സ്നേഹികളും ഫോട്ടോഗ്രാഫർമാരും എത്തുന്നു. അതോടെ ഹോംസ്റ്റേകൾക്കും പ്രാദേശിക ഗൈഡുകൾക്കും കൈത്തറി ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്കും ഗ്രാമീണ വിനോദസഞ്ചാരത്തിനും പുതിയ വരുമാനം ലഭിക്കുന്നു. ഒരു കാട്ടാടിന്റെ ജീവൻ രക്ഷിക്കുമ്പോൾ ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ ഉപജീവനവും സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന അവസ്ഥയാണ് ഇവിടെ രൂപപ്പെടുന്നത്. വന്യജീവി സംരക്ഷണവും ഗ്രാമീണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും പരസ്പരം താങ്ങാകുന്ന ഈ മാതൃകയാണ് ഇന്ന് ലോകം കൂടുതൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നത്.

ഹിമാലയത്തിന്റെ ഭാവി തീരുമാനിക്കുന്നത് നിയമങ്ങളല്ല… മനുഷ്യരുടെ മനസ്സാണ്

ഒരു വന്യജീവി സംരക്ഷണ നിയമം കൊണ്ടുവന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം ഹിമാലയൻ കാട്ടാടുകളെ രക്ഷിക്കാനാവില്ല. അവയോടൊപ്പം ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യർ അവയെ സ്വന്തം സമ്പത്തായി കാണുമ്പോഴാണ് യഥാർഥ സംരക്ഷണം സാധ്യമാകുന്നത്. ബറാ ഭംഗാലിൽ നിന്നുള്ള സന്ദേശവും അതുതന്നെയാണ്. കാട്ടാടുകളുടെ ഭാവി വനപാലകരുടെ തോക്കിലോ വന്യജീവി നിയമങ്ങളുടെ പേജുകളിലോ അല്ല, മലമുകളിലെ ചെറിയ ഗ്രാമങ്ങളിലെ ജനങ്ങളുടെ മനസ്സിലാണ്. ആ മനസ്സ് പ്രകൃതിക്കൊപ്പം നിൽക്കുന്നിടത്തോളം ഹിമാലയത്തിന്റെ പാറകളിലൂടെ കാട്ടാടുകളുടെ കാൽപ്പാടുകളും തുടരും; അവ മാഞ്ഞുപോയാൽ, നഷ്ടമാകുന്നത് ഒരു ജീവിവർഗം മാത്രമല്ല, ഹിമാലയത്തിന്റെ ആത്മാവിന്റെ ഒരു ഭാഗം കൂടിയായിരിക്കും.