ന്യൂഡൽഹി / 2026 / നവംബർ 05
ഗ്രാമീണ മേഖലയിൽ കന്നുകാലിത്തീറ്റയുടെ ലഭ്യത കൂട്ടാനും മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങളും മൃഗപരിപാലനത്തിനുള്ള അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളും വികസിപ്പിക്കാനും സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾക്കും കേന്ദ്രത്തിന്റെ സംയുക്ത നിർദേശം. കേന്ദ്ര ഗ്രാമവികസന മന്ത്രാലയത്തിലെ ഗ്രാമവികസന വകുപ്പും മത്സ്യബന്ധന, മൃഗസംരക്ഷണ, ക്ഷീരവികസന മന്ത്രാലയത്തിലെ മൃഗസംരക്ഷണ ക്ഷീരവികസന വകുപ്പും ചേർന്നാണ് നിർദേശം നൽകിയത്. നവംബർ അഞ്ചിന് പുറത്തുവിട്ട വിവരമനുസരിച്ച്, വികസിത് ഭാരത് ഗാരന്റി ഫോർ റോസ്ഗാർ ആൻഡ് ആജീവിക മിഷൻ ഗ്രാമീൺ എന്ന വി ബി ജി റാം ജി നിയമം, 2025 പ്രകാരം വിവിധ വകുപ്പുകളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഏകോപിപ്പിച്ചാണ് പദ്ധതി നടപ്പാക്കുക.
തീറ്റക്ഷാമം പരിഹരിക്കുക, മൃഗപരിപാലന സൗകര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുക, ഗ്രാമീണ കുടുംബങ്ങളുടെ ഉപജീവനം ശക്തിപ്പെടുത്തുക എന്നിവയാണ് ലക്ഷ്യം. കന്നുകാലി വളർത്തലും ക്ഷീരോൽപാദനവും ആശ്രയിക്കുന്ന ചെറുകിട കർഷകർ, നാമമാത്ര കർഷകർ, ഭൂരഹിത കുടുംബങ്ങൾ എന്നിവർക്ക് പ്രത്യേക പരിഗണന ലഭിക്കും. ഗ്രാമീണ തൊഴിലും ആസ്തിനിർമാണവും മൃഗസംരക്ഷണ മേഖലയുടെ ആവശ്യങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കും. 2026 ജൂലൈ ഒന്നിന് പ്രാബല്യത്തിൽ വന്ന നിയമം ഓരോ ഗ്രാമീണ കുടുംബത്തിനും വർഷത്തിൽ 125 ദിവസത്തെ കൂലിത്തൊഴിൽ നിയമപരമായി ഉറപ്പുനൽകുന്നു. ഉപജീവനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളും അതിതീവ്ര കാലാവസ്ഥയുടെ ആഘാതം കുറയ്ക്കുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ നാല് പ്രധാന മേഖലകളിൽ ദീർഘകാലം ഉപയോഗിക്കാവുന്ന ആസ്തികൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനാണ് നിയമം ഊന്നൽ നൽകുന്നത്. ഈ ചട്ടക്കൂടിനുള്ളിൽ തീറ്റ ഉൽപാദനവും പൊതുമേച്ചിൽപ്പുറങ്ങളും മൃഗപരിപാലന സൗകര്യങ്ങളും വികസിപ്പിക്കും.
തീറ്റക്കൃഷി മുതൽ മൃഗാശുപത്രിവരെ 22 പ്രവൃത്തികൾ
പദ്ധതിയിൽ അനുവദനീയമായ 375 പ്രവൃത്തികളിൽനിന്ന് തീറ്റവികസനത്തിനും മൃഗപരിപാലന സൗകര്യങ്ങൾക്കുമായി പ്രസക്തമായ 22 പ്രവൃത്തികളാണ് കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നത്. വ്യക്തിഗത കുടുംബങ്ങൾക്കും സമൂഹത്തിനുമായി തീറ്റപ്പുല്ല് കൃഷി നടത്തുക, പൊതുതീറ്റ വിഭവങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുക, മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങളും മേയൽനിലങ്ങളും ഒരുക്കുക, മരങ്ങളും തീറ്റപ്പുല്ലും ഒരുമിച്ച് വളർത്തുന്ന സംവിധാനങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുക എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. തീറ്റ സംഭരണശാലകൾ, തീറ്റ ബാങ്കുകൾ, പച്ചത്തീറ്റ സംരക്ഷിച്ചുവെക്കുന്ന സൈലേജ് യൂണിറ്റുകൾ, അനുമതിയുള്ള മറ്റ് തീറ്റ അനുബന്ധ ആസ്തികൾ എന്നിവയും നിർമിക്കാം.
അർഹരായ വ്യക്തിഗത ഗുണഭോക്താക്കൾക്കും സമൂഹത്തിനുമായി അംഗീകൃത പട്ടികയിൽ പറയുന്ന പശു, ആട്, പന്നി, കോഴി എന്നിവയുടെ പരിപാലന ഷെഡുകൾ നിർമിക്കാനും അറ്റകുറ്റപ്പണികളും പരിപാലനവും നടത്താനും കഴിയും. സാമൂഹിക പാൽശേഖരണ കേന്ദ്രങ്ങളുടെയും മൃഗാരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളുടെയും നിർമാണവും അറ്റകുറ്റപ്പണിയും ഇതിൽപ്പെടും. പൊതുഉപയോഗത്തിനായി കന്നുകാലികൾക്കും മറ്റ് വളർത്തുമൃഗങ്ങൾക്കും വെള്ളം കുടിക്കാനുള്ള തൊട്ടികൾ നിർമിക്കാം. അംഗീകൃത പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുള്ള അസോള വളർത്തൽ ടാങ്കുകൾ വ്യക്തിഗത ഗുണഭോക്താക്കൾക്കായി ഒരുക്കാനും വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. തീറ്റ ലഭ്യതയും അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളും മെച്ചപ്പെടുത്തി മൃഗപരിപാലനത്തെ ആശ്രയിച്ചുള്ള ഉപജീവനം കൂടുതൽ സുസ്ഥിരമാക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം. എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും അംഗീകൃത പട്ടികയും നിയമവും ചട്ടങ്ങളും മാർഗനിർദേശങ്ങളും പാലിച്ചായിരിക്കും നടപ്പാക്കുക.
ഗ്രാമസഭയുടെ മുൻഗണനകൾക്കനുസരിച്ച് പദ്ധതികൾ
പ്രാദേശിക ആവശ്യങ്ങളിൽനിന്ന് തുടങ്ങുന്ന വികേന്ദ്രീകൃത ആസൂത്രണത്തിനാണ് നിർദേശത്തിൽ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത്. പഞ്ചായത്തിരാജ് സ്ഥാപനങ്ങൾ നേതൃത്വം നൽകണം. തീറ്റവികസനവും മൃഗപരിപാലനത്തിനുള്ള അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളും വികസിത് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് പദ്ധതികളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തണം. ഗ്രാമസഭ അംഗീകരിച്ച പ്രാദേശിക വികസന മുൻഗണനകളുമായി ഇവ പൊരുത്തപ്പെടുകയും വേണം. പ്രാദേശിക ആവശ്യങ്ങളും അംഗീകൃത പദ്ധതികളും ബാധകമായ മാർഗനിർദേശങ്ങളും അനുവദിക്കുന്നിടത്ത്, തീറ്റയും മൃഗപരിപാലനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവൃത്തികൾക്കുള്ള ചെലവ് മൊത്തം പദ്ധതി ചെലവിന്റെ കുറഞ്ഞത് അഞ്ച് ശതമാനത്തിലേക്ക് ഘട്ടംഘട്ടമായി ഉയർത്താൻ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും ശ്രമിക്കണമെന്ന് നിർദേശിക്കുന്നു.
ആവശ്യമായ ആസ്തികൾ ലഭിക്കേണ്ട അർഹരായ കുടുംബങ്ങളെയും സമൂഹങ്ങളെയും കണ്ടെത്തി അവരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ പൂർണമായി നിറവേറ്റുന്ന സമീപനവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കും. ജനസംഖ്യയുടെ 30 ശതമാനത്തിലധികം പേർ കന്നുകാലി പരിപാലനത്തെ ആശ്രയിക്കുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെടെ, ഈ മേഖലയെ കൂടുതലായി ആശ്രയിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾക്ക് പ്രാദേശിക ആവശ്യങ്ങളും മുൻഗണനകളും അനുസരിച്ച് പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ നൽകാം. ഇന്ത്യൻ കാർഷിക ഗവേഷണ കൗൺസിലിന്റെ കീഴിലുള്ള ഇന്ത്യൻ ഗ്രാസ്‌ലാൻഡ് ആൻഡ് ഫോഡർ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് തയ്യാറാക്കിയ സംസ്ഥാനാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള തീറ്റവിഭവ വികസന പദ്ധതികൾ ജില്ലാ, ബ്ലോക്ക് തല ആസൂത്രണത്തിന് മാർഗദർശനമാക്കാം. അനുയോജ്യമായ തീറ്റവിളകൾ, ബഹുവർഷ പുല്ലിനങ്ങൾ, കൃഷിയും മൃഗപരിപാലനവും സംയോജിപ്പിക്കുന്ന സംവിധാനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും ശ്രദ്ധ നൽകണം. പ്രസക്തവും അനുവദനീയമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടതുമായ പ്രവർത്തനങ്ങളാണ് ഏറ്റെടുക്കേണ്ടത്.
സംസ്ഥാന കർമപദ്ധതിയും കർശനമായ മേൽനോട്ടവും
തീറ്റസുരക്ഷയ്ക്കും മൃഗപരിപാലന അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾക്കുമായി സമഗ്ര സംസ്ഥാന കർമപദ്ധതികൾ തയ്യാറാക്കണമെന്ന് നിർദേശം ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ഗ്രാമവികസനം, മൃഗസംരക്ഷണം, കൃഷി തുടങ്ങിയ വകുപ്പുകളും ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റ് മേഖലകളും ഇതിനായി ഏകോപിച്ച് പ്രവർത്തിക്കണം. ആസൂത്രണം മെച്ചപ്പെടുത്താനും ലഭ്യമായ വിഭവങ്ങൾ ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗിക്കാനും ഈ ഏകോപനം സഹായിക്കും. നിക്ഷേപങ്ങൾ പ്രാദേശിക ആവശ്യങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമാണെന്നും മൃഗപരിപാലനത്തെ ആശ്രയിച്ചുള്ള സുസ്ഥിര ഉപജീവനത്തിന് സഹായിക്കുന്നുവെന്നും ഉറപ്പാക്കണം.
എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും വി ബി ജി റാം ജി നിയമം, 2025 ലെ ബാധകമായ വ്യവസ്ഥകൾ പാലിച്ചിരിക്കണം. പഞ്ചായത്തിരാജ് സ്ഥാപനങ്ങളുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള വികേന്ദ്രീകൃത ആസൂത്രണം, നിർബന്ധിത സാമൂഹിക ഓഡിറ്റ്, ജില്ലാതലത്തിൽ സാമഗ്രിഘടകത്തിനുള്ള 40 ശതമാനം ചെലവുപരിധി എന്നിവ പാലിക്കണം. വ്യക്തിഗത ഗുണഭോക്താക്കളെ നിയമത്തിലെ ഒന്നാം പട്ടികയിലെ വ്യവസ്ഥകൾ അനുസരിച്ചാണ് തിരഞ്ഞെടുക്കേണ്ടത്. വിവരങ്ങൾ ആഴ്ചതോറും പൊതുജനങ്ങൾക്ക് വെളിപ്പെടുത്തുകയും പരാതിപരിഹാര സംവിധാനം ഉറപ്പാക്കുകയും വേണം. ഫലപ്രദമായ ആസൂത്രണത്തിനും നടപ്പാക്കലിനുമായി അംഗീകൃത നിർദേശം ബന്ധപ്പെട്ട വകുപ്പുകൾക്കും പഞ്ചായത്തിരാജ് സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും താഴെത്തട്ടിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കും കൈമാറണം. ഗ്രാമവികസന ആസൂത്രണത്തിൽ തീറ്റസുരക്ഷയ്ക്കും മൃഗപരിപാലന സൗകര്യങ്ങൾക്കും വേണ്ട പ്രാധാന്യം ലഭിക്കാൻ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും ഏകോപിത നടപടി സ്വീകരിക്കണമെന്നും നിർദേശം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഗ്രാമീണ ഉപജീവനത്തിലൂടെ വികസിത് ഭാരത് ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക്
ഗ്രാമീണ തൊഴിൽ, പ്രകൃതിവിഭവ പരിപാലനം, മൃഗസംരക്ഷണ വികസനം എന്നിവയെ ഒരുമിപ്പിക്കുന്ന സുപ്രധാന നടപടിയായാണ് സംയുക്ത നിർദേശം അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. പദ്ധതിയിൽ അനുവദനീയമായ പ്രവൃത്തികളെ പ്രാദേശിക തീറ്റ ആവശ്യങ്ങളുമായും മൃഗപരിപാലന സൗകര്യങ്ങളുമായും ബന്ധിപ്പിക്കും. ഇതിലൂടെ തീറ്റയുടെ ലഭ്യത മെച്ചപ്പെടുത്താനും ക്ഷീരവികസന, മൃഗസംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് പിന്തുണ നൽകാനും ഗ്രാമീണ കുടുംബങ്ങളുടെ ഉപജീവന അവസരങ്ങൾ വർധിപ്പിക്കാനുമാണ് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.
വകുപ്പുകളുടെ ഏകോപനം, വികേന്ദ്രീകൃത ആസൂത്രണം, കൂട്ടായ നിർവഹണം എന്നിവയിലൂടെ പ്രാദേശിക ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന ദീർഘകാല ആസ്തികൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ സംസ്ഥാനങ്ങളെയും പഞ്ചായത്തിരാജ് സ്ഥാപനങ്ങളെയും സഹായിക്കും. കാലാവസ്ഥാ വെല്ലുവിളികളെ നേരിടാൻ കഴിയുന്ന ഗ്രാമവികസനത്തിന് കരുത്തുപകരുന്നതിനൊപ്പം 2047 ലെ വികസിത് ഭാരത് എന്ന വിശാല ലക്ഷ്യത്തിലേക്കും പദ്ധതി സംഭാവന നൽകും.
