ജബൽപുർ, 2026 ഒക്ടോബർ 31 –

മധ്യപ്രദേശിലെ ജബൽപുർ ജില്ലയിലുള്ള പുരാതന ശ്രീ വിഷ്ണു വരാഹ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭൂമിയിലെ അനധികൃത കൈയേറ്റങ്ങൾ ഒഴിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ മൂന്നുമാസത്തിനകം പൂർത്തിയാക്കണമെന്ന് മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി. മജൗളിയിലെ ക്ഷേത്രവും ചരിത്രസ്മാരകവും സംരക്ഷിക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ടുള്ള പൊതുതാൽപര്യ ഹർജി പരിഗണിച്ചാണ് ഉത്തരവ്. ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് അൽപേഷ് വൈ. കോഗ്ജെ, ജസ്റ്റിസ് വിവേക് ജെയിൻ എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് നിർദേശം നൽകിയത്. വർഷങ്ങളായി തുടരുന്ന ഭൂമി തർക്കത്തിൽ നടപടികൾ അനാവശ്യമായി വൈകുന്നത് പരിഗണിച്ചാണ് കോടതിയുടെ ഇടപെടൽ. ഒഴിപ്പിക്കൽ നടപടികൾ കഴിയുന്നത്ര വേഗത്തിൽ പൂർത്തിയാക്കണമെന്ന് നിർദേശിച്ച കോടതി ഹർജി തീർപ്പാക്കി.

മൂന്നുമാസത്തിനകം ഒഴിപ്പിക്കൽ നടപടികൾ പൂർത്തിയാക്കണം

ക്ഷേത്രഭൂമിയിലെ കൈയേറ്റങ്ങൾ ഒഴിപ്പിക്കുന്നതിന് വ്യക്തമായ സമയപരിധി നിശ്ചയിക്കണമെന്നായിരുന്നു ഹർജിക്കാരന്റെ ആവശ്യം. വർഷങ്ങളായി തർക്കം തുടരുകയാണെന്നും അധികൃതർ നടപടികൾ പൂർത്തിയാക്കുന്നില്ലെന്നും ഹർജിക്കാരന്റെ അഭിഭാഷകർ കോടതിയെ അറിയിച്ചു. ഈ സാഹചര്യം പരിഗണിച്ചാണ് ഒഴിപ്പിക്കൽ നടപടികൾ വേഗത്തിലാക്കാൻ കോടതി നിർദേശിച്ചത്. സാധ്യമാകുന്നിടത്തോളം മൂന്നുമാസത്തിനകം നടപടികൾ പൂർത്തിയാക്കണമെന്നാണ് ഉത്തരവ്. ദീർഘകാലമായി തുടരുന്ന പ്രശ്നത്തിന് പരിഹാരം കാണാൻ സമയബന്ധിതമായ നടപടി ആവശ്യമാണെന്ന് കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. ഇതോടെ കേസിലെ പൊതുതാൽപര്യ ഹർജിയും തീർപ്പാക്കി.

പുരാതന ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സംരക്ഷണം ആവശ്യപ്പെട്ട് ഹർജി

ജബൽപുർ ജില്ലയിലെ മജൗളിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ശ്രീ വിഷ്ണു വരാഹ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ചരിത്രപ്രാധാന്യവും സംരക്ഷണവും ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണ് ശ്രാവൺ കുമാർ സോണി പൊതുതാൽപര്യ ഹർജി നൽകിയത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെയും സമീപഭൂമിയുടെയും സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കണമെന്നായിരുന്നു ആവശ്യം. ചരിത്രസ്മാരകത്തിന്റെ സമീപപ്രദേശങ്ങളിൽ അനധികൃത കൈയേറ്റങ്ങൾ നടന്നിട്ടുണ്ടെന്നും അധികൃതർ അവ നീക്കാൻ തയ്യാറാകുന്നില്ലെന്നും ഹർജിയിൽ ആരോപിച്ചു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പൈതൃകമൂല്യം കണക്കിലെടുത്ത് സർക്കാർ അടിയന്തര നടപടി സ്വീകരിക്കണമെന്നും ഹർജിക്കാരൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.

1981ൽ സംരക്ഷിത സ്മാരകമായി പ്രഖ്യാപിച്ചതായി ഹർജി

1981 ഓഗസ്റ്റ് 14ന് പുറത്തിറക്കിയ സർക്കാർ വിജ്ഞാപനത്തിലൂടെ ശ്രീ വിഷ്ണു വരാഹ ക്ഷേത്രത്തെ സംരക്ഷിത സ്മാരകമായി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നാണ് ഹർജിയിലെ വാദം. 1958ലെ പുരാതന സ്മാരകങ്ങളും പുരാവസ്തു സ്ഥലങ്ങളും അവശിഷ്ടങ്ങളും സംബന്ധിച്ച നിയമത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് സംരക്ഷണം ലഭിച്ചതെന്നും ഹർജിക്കാരൻ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. സംരക്ഷിത സ്മാരകങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുകയോ രൂപമാറ്റം വരുത്തുകയോ കേടുപാടുകൾ സൃഷ്ടിക്കുകയോ ദുരുപയോഗം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നവർക്ക് തടവോ പിഴയോ രണ്ടും കൂടിയോ ശിക്ഷ ലഭിക്കാമെന്നും ഹർജിയിൽ വ്യക്തമാക്കി. ചരിത്രസ്മാരകത്തിന്റെ സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കാൻ നിയമത്തിലെ വ്യവസ്ഥകൾ നടപ്പാക്കണമെന്നായിരുന്നു ആവശ്യം.

ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപത്തെ നിർമാണങ്ങൾക്കെതിരെ പരാതി

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നൂറുമീറ്റർ ചുറ്റളവിലുള്ള പ്രദേശം നിർമാണങ്ങൾ നിരോധിച്ച മേഖലയാണെന്നാണ് ഹർജിക്കാരന്റെ വാദം. നൂറുമീറ്റർ മുതൽ ഇരുന്നൂറുമീറ്റർ വരെയുള്ള പ്രദേശം നിയന്ത്രിത മേഖലയായും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ നിർമാണപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും ഖനനത്തിനും മറ്റ് പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും നിയന്ത്രണമുണ്ടെന്ന് ഹർജിയിൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. എന്നാൽ നിയന്ത്രണമുള്ള മേഖലകളിൽ അനധികൃത കടകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നതായാണ് പരാതി. ഇത് തെളിയിക്കുന്നതിനായി പ്രദേശത്തെ ചിത്രങ്ങളും കോടതിയിൽ സമർപ്പിച്ചിരുന്നു.

നോട്ടീസ് നൽകിയിട്ടും കൈയേറ്റം ഒഴിപ്പിച്ചില്ലെന്ന് ആരോപണം

ക്ഷേത്രഭൂമി കൈയേറിയതായി ആരോപിക്കപ്പെടുന്നവർക്ക് അധികൃതർ നേരത്തെ ഒഴിപ്പിക്കൽ നോട്ടീസ് നൽകിയിരുന്നു. എന്നാൽ ഇവരിൽ ഒരാൾ സിവിൽ കോടതിയെ സമീപിച്ചു. സിവിൽ കോടതി ഹർജി തള്ളിയെങ്കിലും കൈയേറ്റവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചില നിരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്നു. ഇതിന് ശേഷവും പൊലീസും സംസ്ഥാന അധികൃതരും ആവശ്യമായ നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചില്ലെന്നാണ് പൊതുതാൽപര്യ ഹർജിയിലെ ആരോപണം. സംരക്ഷിത സ്മാരകത്തിന്റെ ഭൂമിയിൽ അനധികൃതമായി കടകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്നും ഇത് തടയുന്നതിൽ അധികൃതർ പരാജയപ്പെട്ടെന്നും ഹർജിക്കാരൻ ആരോപിച്ചു.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സ്ഥിതി അറിയിക്കാൻ നേരത്തെ നിർദേശം

കേസിൽ നേരത്തെ വാദം കേട്ട മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി ക്ഷേത്രത്തിന്റെയും ഭൂമിയുടെയും നിലവിലെ സ്ഥിതി വ്യക്തമാക്കാൻ സംസ്ഥാന സർക്കാരിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. 2025 ഒക്ടോബർ ആറിന് അന്നത്തെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സഞ്ജീവ് സച്ദേവ, ജസ്റ്റിസ് ദ്വാരക ധീഷ് ബൻസാൽ എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് നിർദേശം നൽകിയത്. ക്ഷേത്രഭൂമിയിൽ കൈയേറ്റമുണ്ടോയെന്നും ഉണ്ടെങ്കിൽ എന്ത് നടപടിയാണ് സ്വീകരിച്ചതെന്നും സത്യവാങ്മൂലത്തിലൂടെ അറിയിക്കണമെന്നായിരുന്നു ഉത്തരവ്. കൈയേറ്റങ്ങൾ ഒഴിപ്പിക്കാൻ സ്വീകരിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന നടപടികളും വ്യക്തമാക്കാൻ കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. ഈ നടപടികളുടെ തുടർച്ചയായാണ് ഇപ്പോൾ സമയപരിധി നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നത്.

സംരക്ഷണത്തിനായി പുരാവസ്തു വകുപ്പിന്റെ ഇടപെടലും ആവശ്യപ്പെട്ടു

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ചരിത്രപ്രാധാന്യം കണക്കിലെടുത്ത് കൂടുതൽ ശക്തമായ സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കണമെന്നും ഹർജിക്കാരൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ ഇടപെടലിലൂടെ ക്ഷേത്രം സംരക്ഷിക്കണമെന്ന ആവശ്യവും ഹർജിയിൽ ഉന്നയിച്ചിരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തെ പുരാതന സ്മാരകമായി പ്രഖ്യാപിച്ച് സംരക്ഷണച്ചുമതല ഏറ്റെടുക്കാൻ പുരാവസ്തു വകുപ്പിന് നിർദേശം നൽകണമെന്നായിരുന്നു ആവശ്യം. എന്നാൽ പുതിയ ഉത്തരവിൽ കോടതി പ്രധാനമായും നിലവിലുള്ള ഒഴിപ്പിക്കൽ നടപടികൾ സമയബന്ധിതമായി പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനാണ് നിർദേശം നൽകിയിരിക്കുന്നത്.

കോടതിയിൽ ഹാജരായ അഭിഭാഷകർ

ഹർജിക്കാരനായ ശ്രാവൺ കുമാർ സോണിക്കുവേണ്ടി അഭിഭാഷകരായ പ്രിയങ്ക് ഷാൻഡില്യ, ദീപക് തിവാരി, അനുപം ചതുർവേദി, ഗൗരവ് തിവാരി എന്നിവർ ഹാജരായി. സംസ്ഥാന സർക്കാരിനുവേണ്ടി ഗവൺമെന്റ് അഭിഭാഷകൻ അനുഭവ് ജെയിൻ ഹാജരായി. ക്ഷേത്രഭൂമിയിലെ കൈയേറ്റവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കം വർഷങ്ങളായി തുടരുന്നതായി ഹർജിക്കാരന്റെ അഭിഭാഷകർ കോടതിയെ അറിയിച്ചു. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് മൂന്നുമാസത്തിനകം ഒഴിപ്പിക്കൽ നടപടികൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ ഹൈക്കോടതി നിർദേശിച്ചത്. കോടതി ഉത്തരവിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ട സർക്കാർ അധികൃതരാണ് തുടർനടപടികൾ സ്വീകരിക്കേണ്ടത്.