അഹമ്മദാബാദ്, 2026 ഒക്ടോബർ 31-

ഗുജറാത്തിലെ സോമനാഥ ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപം മാംസാഹാരം തയ്യാറാക്കുന്നതിനും വിൽക്കുന്നതിനും സൂക്ഷിക്കുന്നതിനുമുള്ള വിലക്ക് തുടരുമെന്ന് ഗുജറാത്ത് ഹൈക്കോടതി. 2026 ഒക്ടോബർ 30ന് ആക്ടിങ് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് മനാഷ് രഞ്ജൻ പഥക്, ജസ്റ്റിസ് നിർസർ എസ്. ദേശായി എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് ഇടക്കാല ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചത്. റസ്റ്റോറന്റ് ഉടമകളുടെ ഹർജി അനുവദിച്ച് ജസ്റ്റിസ് നിഷ എം. ഠാക്കൂർ അതേ ദിവസം പുറപ്പെടുവിച്ച ഉത്തരവാണ് ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് സ്റ്റേ ചെയ്തത്. ഗിർ സോമനാഥ് ജില്ലാ മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ 2026 ഓഗസ്റ്റ് 10ലെ വിലക്ക് വിജ്ഞാപനം ചോദ്യം ചെയ്തായിരുന്നു റസ്റ്റോറന്റ് ഉടമകൾ കോടതിയെ സമീപിച്ചത്. സിംഗിൾ ബെഞ്ച് ഉത്തരവിനെതിരെ ഗുജറാത്ത് സർക്കാർ നൽകിയ അടിയന്തര അപ്പീലിലാണ് പുതിയ നടപടി. സർക്കാരിനുവേണ്ടി അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ കമൽ ത്രിവേദിയും ഗവൺമെന്റ് പ്ലീഡർ വിർക്കും ഹാജരായി. റസ്റ്റോറന്റ് ഉടമകൾക്കുവേണ്ടി ഹാജരായ അഭിഭാഷകന്റെ പേര് റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല.

ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചിന്റെ ഉത്തരവോടെ സോമനാഥ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ 500 മീറ്റർ ചുറ്റളവിലും വിജ്ഞാപനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ഏഴ് പൊതുവഴികളിലും മാംസാഹാരത്തിനുള്ള നിയന്ത്രണം വീണ്ടും പ്രാബല്യത്തിലായി. ദീപാവലിക്കും ഗുജറാത്തി പുതുവർഷത്തിനും ക്ഷേത്രത്തിൽ വലിയ തോതിൽ ഭക്തരെത്തുമെന്ന സർക്കാരിന്റെ വാദവും കോടതി പരിഗണിച്ചു. നവംബർ 25നാണ് അപ്പീൽ വീണ്ടും പരിഗണിക്കുക. അതുവരെ ഓഗസ്റ്റ് 10ലെ വിജ്ഞാപനം പ്രാബല്യത്തിൽ തുടരും. സിംഗിൾ ബെഞ്ച് ഉത്തരവിനുള്ള സ്റ്റേ തുടർ ഉത്തരവുണ്ടാകുന്നതുവരെ നിലനിൽക്കും.

ഉച്ചയ്ക്ക് വിലക്ക് റദ്ദാക്കി; വൈകിട്ട് അഞ്ചരയ്ക്ക് വീണ്ടും വിലക്ക് പുനഃസ്ഥാപിച്ചു

2026 ഒക്ടോബർ 30ന് ഉച്ചകഴിഞ്ഞ് മൂന്നുമണിയോടെയാണ് ജസ്റ്റിസ് നിഷ എം. ഠാക്കൂർ റസ്റ്റോറന്റ് ഉടമകളുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചത്.

മാംസാഹാരം വിൽക്കുന്നതിനുള്ള സമ്പൂർണ വിലക്ക് നിയമപരമായി നിലനിൽക്കില്ലെന്നായിരുന്നു സിംഗിൾ ബെഞ്ചിന്റെ കണ്ടെത്തൽ.

എന്നാൽ മണിക്കൂറുകൾക്കകം ഗുജറാത്ത് സർക്കാർ അടിയന്തര അപ്പീലുമായി ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചിനെ സമീപിച്ചു.

വൈകിട്ട് അഞ്ചരയ്ക്ക് പ്രത്യേക സിറ്റിങ് നടത്തിയാണ് ആക്ടിങ് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് മനാഷ് രഞ്ജൻ പഥക്, ജസ്റ്റിസ് നിർസർ എസ്. ദേശായി എന്നിവരുടെ ബെഞ്ച് അപ്പീൽ പരിഗണിച്ചത്.

സിംഗിൾ ബെഞ്ച് ഉത്തരവിന്റെ പൂർണരൂപം അപ്പോൾ ലഭ്യമായിരുന്നില്ലെങ്കിലും സർക്കാർ അഭിഭാഷകന്റെ പ്രത്യേക അഭ്യർഥന പരിഗണിച്ച് അടിയന്തര വാദം കേൾക്കുകയായിരുന്നു.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ 500 മീറ്റർ ചുറ്റളവിലും ഏഴ് പൊതുവഴികളിലും മാംസാഹാരത്തിന് വിലക്ക്

2026 ജൂലൈ 10നാണ് ഗിർ സോമനാഥ് ജില്ലാ മജിസ്ട്രേറ്റ് മാംസാഹാര നിയന്ത്രണത്തിനുള്ള പ്രാഥമിക വിജ്ഞാപനം പുറപ്പെടുവിച്ചത്.

പൊതുജനങ്ങൾക്ക് എതിർപ്പുകൾ അറിയിക്കാൻ 30 ദിവസത്തെ സമയവും അനുവദിച്ചു.

തുടർന്ന് ഓഗസ്റ്റ് 10ന് അന്തിമ വിജ്ഞാപനം പുറപ്പെടുവിച്ചു.

ഗുജറാത്ത് പൊലീസ് നിയമത്തിലെ 33-ാം വകുപ്പിന്റെ ഒന്നാം ഉപവകുപ്പിലെ വ്യവസ്ഥ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു നടപടി.

സോമനാഥ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ 500 മീറ്റർ ചുറ്റളവിലും വിജ്ഞാപനത്തിൽ വ്യക്തമാക്കിയ ഏഴ് പൊതുവഴികളുടെ ഇരുവശങ്ങളിലും മാംസം, മത്സ്യം, മറ്റ് മാംസാഹാര വിഭവങ്ങൾ എന്നിവ തയ്യാറാക്കുന്നതിനും വിൽക്കുന്നതിനും സൂക്ഷിക്കുന്നതിനുമാണ് വിലക്കേർപ്പെടുത്തിയത്.

വഴിയോര ഭക്ഷണശാലകൾ, കടകൾ, റസ്റ്റോറന്റുകൾ, ഹോട്ടലുകൾ എന്നിവയ്ക്കും നിയന്ത്രണം ബാധകമായിരുന്നു.

ഭക്ഷണം തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യത്തിൽ അമിത നിയന്ത്രണമെന്ന് സിംഗിൾ ബെഞ്ച്

ജില്ലാ മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ വിജ്ഞാപനം ചോദ്യം ചെയ്ത റസ്റ്റോറന്റ് ഉടമകൾക്ക് അനുകൂലമായിരുന്നു ജസ്റ്റിസ് നിഷ എം. ഠാക്കൂറിന്റെ വിധി.

ഗുജറാത്ത് പൊലീസ് നിയമത്തിലെ ബന്ധപ്പെട്ട വ്യവസ്ഥ പൊതുവിനോദ കേന്ദ്രങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനവും അനുമതിയും നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുള്ളതാണെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

എന്നാൽ ഭക്ഷണശാലകൾ എന്ത് ഭക്ഷണം വിളമ്പണമെന്ന് നിർദേശിക്കാനോ നിയമാനുസൃതമായ വ്യാപാരം പൂർണമായി നിരോധിക്കാനോ ആ വ്യവസ്ഥ അധികാരം നൽകുന്നില്ലെന്ന് സിംഗിൾ ബെഞ്ച് വിലയിരുത്തി.

ഭരണഘടനയുടെ 19-ാം അനുച്ഛേദത്തിലെ ഒന്നാം ഉപവകുപ്പിന്റെ ‘ജി’ ഖണ്ഡം ഉറപ്പുനൽകുന്ന തൊഴിൽ, വ്യാപാര സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് വിരുദ്ധമാണ് സമ്പൂർണ വിലക്കെന്നും കോടതി കണ്ടെത്തി.

മാംസാഹാരം പൊതുസ്ഥലത്ത് പ്രദർശിപ്പിക്കാതിരിക്കുന്നത് ഭരണഘടനയുടെ 25-ാം അനുച്ഛേദപ്രകാരം സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന അനിവാര്യ മതാചാരമായി കണക്കാക്കാനാവില്ലെന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.

മതവികാരവും വ്യാപാരസ്വാതന്ത്ര്യവും സംരക്ഷിക്കാൻ കുറഞ്ഞ നിയന്ത്രണങ്ങൾ മതിയെന്ന് നിരീക്ഷണം

മാംസാഹാരം കഴിക്കുന്നതും ഒഴിവാക്കുന്നതും വ്യക്തികളുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയമാണെന്ന് സിംഗിൾ ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

ഹിന്ദുമതത്തിലെ ഭക്ഷണരീതികൾ പ്രദേശങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെടുന്നുണ്ടെന്നും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

ഭഗവദ്ഗീതയുടെ പതിനേഴാം അധ്യായത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭജനവും കോടതി പരാമർശിച്ചു.

മതവികാരങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനൊപ്പം വ്യാപാരികളുടെ മൗലികാവകാശങ്ങളും നിലനിർത്താൻ കുറഞ്ഞ നിയന്ത്രണങ്ങളുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാമായിരുന്നുവെന്നാണ് കോടതിയുടെ വിലയിരുത്തൽ.

ഭക്ഷണശാലകളുടെ അകത്തുള്ള മാംസാഹാര വിഭവങ്ങൾ പൊതുവഴിയിൽനിന്ന് കാണാത്തവിധം ക്രമീകരിക്കാമെന്ന് ഹർജിക്കാർ അറിയിച്ചിരുന്നു.

ഭക്ഷണശാലകളുടെ വാതിലുകൾ അടച്ചിടാനും ഇരുണ്ട ചില്ലുകൾ ഉപയോഗിക്കാനും ശുചിത്വം കർശനമായി പാലിക്കാനും സിംഗിൾ ബെഞ്ച് നിർദേശിച്ചിരുന്നു.

എന്നാൽ ഈ വിധിയാണ് ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് പിന്നീട് സ്റ്റേ ചെയ്തത്.

ഭക്തരുടെ മതവികാരവും സുരക്ഷയും പരിഗണിക്കണമെന്ന് സർക്കാർ

ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചിൽ സർക്കാരിനുവേണ്ടി ഹാജരായ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ കമൽ ത്രിവേദി വിലക്ക് ന്യായീകരിച്ചു.

ദീപാവലിക്കും ഗുജറാത്തി പുതുവർഷത്തിനും ലക്ഷക്കണക്കിന് ഭക്തർ സോമനാഥ ക്ഷേത്രത്തിലും സമീപത്തെ ആരാധനാകേന്ദ്രങ്ങളിലും എത്തുമെന്നാണ് സർക്കാർ വാദിച്ചത്.

ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ മാംസാഹാരം കൊണ്ടുവരുന്നതും വിൽക്കുന്നതും ഭക്തരുടെ മതവികാരത്തെ ബാധിക്കുമെന്ന് സർക്കാർ അറിയിച്ചു.

പൊതുജനങ്ങൾക്ക് അസൗകര്യമുണ്ടാകാനും സുരക്ഷയ്ക്കും സമീപപ്രദേശങ്ങൾക്കും അപകടസാധ്യത ഉയരാനും ഇടയുണ്ടെന്നും വാദിച്ചു.

നിയമപ്രകാരം ന്യായമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്താൻ സർക്കാരിന് അധികാരമുണ്ടെന്നാണ് അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറലിന്റെ നിലപാട്.

വിലക്ക് തുടരുമെന്ന് ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച്; നവംബർ 25ന് വീണ്ടും വാദം

സിംഗിൾ ബെഞ്ചിന്റെ നിലപാടിന് വിരുദ്ധമായി സുപ്രീംകോടതിയോ മറ്റേതെങ്കിലും ഹൈക്കോടതിയോ പുറപ്പെടുവിച്ച വിധി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കാൻ എതിർകക്ഷികളുടെ അഭിഭാഷകന് കഴിഞ്ഞില്ലെന്ന് ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് നിരീക്ഷിച്ചു.

ഉത്സവകാലത്ത് സോമനാഥ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് വലിയ തോതിൽ ഭക്തർ എത്താനുള്ള സാഹചര്യം പരിഗണിച്ചാണ് ഇടക്കാല ഉത്തരവ്.

ഓഗസ്റ്റ് 10ലെ അന്തിമ വിജ്ഞാപനം അടുത്ത വാദം കേൾക്കുന്ന തീയതിവരെ പ്രാബല്യത്തിൽ തുടരുമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

അപ്പീലിൽ എതിർകക്ഷികൾക്ക് നോട്ടീസ് അയക്കാനും ഉത്തരവിട്ടു. ഏഴാം എതിർകക്ഷിക്ക് അഞ്ച് പ്രവൃത്തിദിവസത്തിനകം സ്പീഡ് പോസ്റ്റിലൂടെയും നേരിട്ടും നോട്ടീസ് നൽകാൻ അപ്പീൽ നൽകിയവരോട് നിർദേശിച്ചു.

നവംബർ 25നാണ് അപ്പീൽ വീണ്ടും പരിഗണിക്കുക.

റസ്റ്റോറന്റ് ഉടമകൾക്ക് താൽക്കാലിക തിരിച്ചടി; അന്തിമ വിധി വന്നിട്ടില്ല

ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചിന്റെ ഇടക്കാല ഉത്തരവോടെ റസ്റ്റോറന്റ് ഉടമകൾക്ക് സിംഗിൾ ബെഞ്ചിൽനിന്ന് ലഭിച്ച അനുകൂല വിധിയുടെ പ്രാബല്യം താൽക്കാലികമായി നഷ്ടമായി. വിജ്ഞാപനത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട പ്രദേശങ്ങളിൽ മാംസാഹാരം തയ്യാറാക്കുന്നതിനും വിൽക്കുന്നതിനും സൂക്ഷിക്കുന്നതിനുമുള്ള വിലക്ക് തുടരുകയാണ്. എന്നാൽ വിലക്കിന്റെ നിയമസാധുത സംബന്ധിച്ച അപ്പീൽ അന്തിമമായി തീർപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. നവംബർ 25ലെ തുടർവാദവും പിന്നീട് പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന ഉത്തരവുകളും നിർണായകമാകും.

ഗുജറാത്തിലെ ഭക്ഷണശാലകളുടെ നിയന്ത്രണാധികാരത്തെച്ചൊല്ലിയുള്ള തർക്കം തുടരും

ഭക്ഷണശാലകളിലെ വ്യാപാരസ്വാതന്ത്ര്യവും മതപരമായ പരിഗണനകളും ഭരണകൂടത്തിന്റെ നിയന്ത്രണാധികാരവും തമ്മിലുള്ള നിയമപ്രശ്നമാണ് കേസിലുള്ളത്. സിംഗിൾ ബെഞ്ച് വ്യാപാരസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്താനുള്ള നിയമപരമായ അധികാരപരിധിക്കും പ്രാധാന്യം നൽകി. ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് ഉത്സവകാല സാഹചര്യം പരിഗണിച്ച് നിലവിലെ വിലക്ക് താൽക്കാലികമായി പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. അതിനാൽ ഈ ഇടക്കാല ഉത്തരവിനെ മാംസാഹാര വിലക്കിന്റെ ഭരണഘടനാസാധുത അന്തിമമായി അംഗീകരിച്ച വിധിയായി കണക്കാക്കാനാവില്ല. ഗുജറാത്തിലെ സമാന നിയന്ത്രണങ്ങളുടെ നിയമപരമായ വിലയിരുത്തലിന് അപ്പീലിലെ അന്തിമ തീരുമാനം പ്രസക്തമാകാം.