പട്‌ന, 2026 ഒക്ടോബർ 16 –

ഒരാളെ പിന്നിൽനിന്ന് പിടിച്ചുനിർത്തിയ സമയത്ത് മറ്റൊരാൾ വെടിവച്ചുവെന്ന കാരണത്താൽ മാത്രം കൊലപാതകശ്രമത്തിൽ ഇരുവർക്കും ഒരേ ഉദ്ദേശ്യമുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് കണക്കാക്കാനാവില്ലെന്ന് പട്‌ന ഹൈക്കോടതി. കൊലപാതകശ്രമത്തിന് കൂട്ടായ ഉദ്ദേശ്യമുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് തെളിയിക്കാൻ വിശ്വസനീയമായ തെളിവുകൾ വേണമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ബിഹാർ സ്വദേശി നന്ദു ഠാക്കൂറിനെ കൊലപാതകശ്രമത്തിനും അന്യായമായി തടഞ്ഞുനിർത്തിയതിനും കുറ്റക്കാരനാക്കിയ 2015 നവംബർ ആറിലെ വിചാരണക്കോടതി വിധിയാണ് ജസ്റ്റിസ് ചന്ദ്രശേഖർ ഝാ റദ്ദാക്കിയത്. നന്ദു ഠാക്കൂറായിരുന്നു അപ്പീൽ നൽകിയത്. ബിഹാർ സർക്കാരായിരുന്നു എതിർകക്ഷി. നന്ദുവിനുവേണ്ടി അഭിഭാഷകൻ അമിത് ആനന്ദും സർക്കാരിനുവേണ്ടി അഡീഷണൽ പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടർ അഭയ് കുമാറും ഹാജരായി. കൊലപാതകശ്രമത്തിൽ നന്ദുവിന് പങ്കുണ്ടെന്ന ആരോപണം സംശയാതീതമായി തെളിയിക്കാൻ പ്രോസിക്യൂഷന് കഴിഞ്ഞില്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. ഇതോടെ നന്ദു ഠാക്കൂറിനെ കേസിലെ കുറ്റങ്ങളിൽനിന്ന് വെറുതെവിട്ടു.

2001ൽ കടയിൽനിന്ന് മടങ്ങുന്നതിനിടെ വെടിവയ്പ്പ്

2001 ജൂൺ ഏഴിന് ബിഹാറിലെ മുസാഫർപൂരിലാണ് കേസിനാസ്പദമായ സംഭവം നടന്നത്. പലചരക്കുകടയിൽനിന്ന് സാധനങ്ങളുമായി വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുകയായിരുന്ന ശംഭു മഹ്തോയെ പ്രതികൾ വഴിയിൽ തടഞ്ഞുനിർത്തിയെന്നാണ് പ്രോസിക്യൂഷൻ കേസ്. കൊല്ലുമെന്ന് ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയശേഷം ഫണീന്ദ്ര ഠാക്കൂർ എന്നയാൾ ശംഭുവിന് നേരെ തോക്കുകൊണ്ട് വെടിയുതിർത്തു. വെടിയുണ്ട ശംഭുവിന്റെ വലതുതുടയിൽ തറച്ചുകയറി പരിക്കേറ്റു.

വെടിവയ്പ്പ് നടക്കുമ്പോൾ നന്ദു ഠാക്കൂർ ശംഭുവിനെ പിന്നിൽനിന്ന് പിടിച്ചുനിർത്തിയെന്നാണ് ആരോപണം. ഫണീന്ദ്രയാണ് വെടിയുതിർത്തതെന്നും നന്ദു നേരിട്ട് വെടിവച്ചിട്ടില്ലെന്നും പ്രോസിക്യൂഷൻ രേഖകളിൽ വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. സംഭവത്തിൽ കർജ പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ 2001ലെ 48-ാം നമ്പർ കേസ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. തുടർന്ന് പ്രതികൾക്കെതിരെ കൊലപാതകശ്രമം ഉൾപ്പെടെയുള്ള കുറ്റങ്ങൾ ചുമത്തി വിചാരണ ആരംഭിച്ചു.

വെടിവച്ച പ്രതി മരിച്ചു; നന്ദുവിന് മൂന്നുവർഷം തടവ്

കേസിലെ പ്രധാന പ്രതിയായ ഫണീന്ദ്ര ഠാക്കൂർ വിചാരണ നടക്കുന്നതിനിടെ മരിച്ചു. ഇതോടെ ഫണീന്ദ്രയ്ക്കെതിരായ നടപടികൾ അവസാനിപ്പിച്ചു. നന്ദു ഠാക്കൂറിനെതിരായ വിചാരണയാണ് തുടർന്നത്. 2002ലെ 295-ാം നമ്പർ സെഷൻസ് കേസിൽ മുസാഫർപൂരിലെ രണ്ടാം അഡീഷണൽ സെഷൻസ് കോടതിയാണ് വിധി പ്രസ്താവിച്ചത്.

2015 നവംബർ ആറിന് നന്ദുവിനെ കൊലപാതകശ്രമത്തിനും അന്യായമായി തടഞ്ഞുനിർത്തിയതിനും കുറ്റക്കാരനായി കണ്ടെത്തി. ഇന്ത്യൻ ശിക്ഷാനിയമത്തിലെ 307, 34 വകുപ്പുകൾ പ്രകാരം മൂന്നുവർഷത്തെ കഠിനതടവും 3,000 രൂപ പിഴയും വിധിച്ചു. അന്യായമായി തടഞ്ഞുനിർത്തിയതിന് ഒരുമാസത്തെ കഠിനതടവും വിധിച്ചു. രണ്ട് ശിക്ഷകളും ഒരേസമയം അനുഭവിച്ചാൽ മതിയെന്നായിരുന്നു ഉത്തരവ്. ഈ വിധിക്കെതിരെയാണ് നന്ദു പട്‌ന ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്.

വെടിവച്ചത് മറ്റൊരാൾ; കൊലപ്പെടുത്താൻ ഉദ്ദേശ്യമില്ലെന്ന് നന്ദു

വെടിവച്ചത് ഫണീന്ദ്ര ഠാക്കൂറാണെന്നും തനിക്കെതിരായ ഏക ആരോപണം ശംഭു മഹ്തോയെ പിന്നിൽനിന്ന് പിടിച്ചുനിർത്തിയെന്നതാണെന്നും നന്ദുവിന്റെ അഭിഭാഷകൻ കോടതിയിൽ വാദിച്ചു. കൊലപ്പെടുത്താനുള്ള കൂട്ടായ ഉദ്ദേശ്യം തനിക്കുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് തെളിയിക്കാൻ പ്രോസിക്യൂഷന് കഴിഞ്ഞിട്ടില്ലെന്നും പ്രതിഭാഗം വ്യക്തമാക്കി.

ഒരാളെ പിടിച്ചുനിർത്തിയെന്ന കാരണത്താൽ മാത്രം മറ്റൊരാൾ നടത്തിയ വെടിവയ്പ്പിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം ഏറ്റെടുക്കേണ്ടിവരില്ലെന്നാണ് പ്രതിഭാഗത്തിന്റെ വാദം. കൊലപാതകശ്രമത്തിൽ പങ്കാളിയാണെന്ന് കണ്ടെത്തണമെങ്കിൽ അതിനാവശ്യമായ ഉദ്ദേശ്യവും പങ്കാളിത്തവും തെളിയിക്കണമെന്നും നന്ദു ആവശ്യപ്പെട്ടു.

ഒരേ ഉദ്ദേശ്യവും കൂട്ടായ ഉദ്ദേശ്യവും വ്യത്യസ്തമെന്ന് കോടതി

ഒന്നിലധികം വ്യക്തികൾക്ക് സമാനമായ ഉദ്ദേശ്യമുണ്ടാകുന്നതും ഒരു കുറ്റകൃത്യം നടത്താൻ കൂട്ടായ ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നതും വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് ജസ്റ്റിസ് ചന്ദ്രശേഖർ ഝാ വ്യക്തമാക്കി. ഇന്ത്യൻ ശിക്ഷാനിയമത്തിലെ 34-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം ഒരാളുടെ കുറ്റകൃത്യത്തിന് മറ്റൊരാളെക്കൂടി ഉത്തരവാദിയാക്കണമെങ്കിൽ കുറ്റകൃത്യം കൂട്ടായ ഉദ്ദേശ്യം നടപ്പാക്കുന്നതിനായി നടത്തിയതാണെന്ന് തെളിയിക്കണം.

കൂട്ടായ ഉദ്ദേശ്യം കുറ്റകൃത്യത്തിന് വളരെ മുമ്പുതന്നെ രൂപപ്പെട്ടിരിക്കണമെന്നില്ല. സംഭവസമയത്തുപോലും അത്തരമൊരു ഉദ്ദേശ്യം ഉണ്ടാകാം. എന്നാൽ പ്രതികളുടെ പ്രവർത്തനവും സാഹചര്യങ്ങളും പരിശോധിച്ച് അത് തെളിയിക്കേണ്ടതുണ്ട്. സമാനമായ ഉദ്ദേശ്യം ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന നിഗമനം മാത്രം കൂട്ടായ ക്രിമിനൽ ഉത്തരവാദിത്വം സ്ഥാപിക്കാൻ മതിയാകില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

പിടിച്ചുനിർത്തിയത് വെടിവയ്ക്കാൻ സഹായിക്കാനാണോ എന്ന് തെളിയിക്കണം

ഒരാളെ പിന്നിൽനിന്ന് പിടിച്ചുനിർത്തിയെന്ന പ്രവൃത്തി എല്ലാ കേസുകളിലും കൊലപാതകത്തിനുള്ള കൂട്ടായ ഉദ്ദേശ്യം തെളിയിക്കില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. വെടിവയ്ക്കാൻ സഹായിക്കുന്നതിനാണോ പ്രതി ഇരയെ പിടിച്ചുനിർത്തിയത്, കൊല്ലാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചിരുന്നോ, കുറ്റകൃത്യത്തിൽ ബോധപൂർവം പങ്കെടുത്തിരുന്നോ തുടങ്ങിയ സാഹചര്യങ്ങൾ പരിശോധിക്കണം.

ഇത്തരം കാര്യങ്ങൾ വിശ്വസനീയമായ തെളിവുകളിലൂടെ സ്ഥാപിക്കേണ്ടതുണ്ട്. പ്രതിയുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽനിന്ന് കൊലപാതകത്തിനുള്ള കൂട്ടായ ഉദ്ദേശ്യം വ്യക്തമാകുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ് നിർണായകം. നന്ദുവിന്റെ കാര്യത്തിൽ അത്തരത്തിലുള്ള തെളിവുകൾ പ്രോസിക്യൂഷന് ഹാജരാക്കാനായില്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി.

വെടിയേറ്റത് തെളിഞ്ഞു; നന്ദുവിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം തെളിഞ്ഞില്ല

ശംഭു മഹ്തോയ്ക്ക് വെടിയേറ്റതായി മെഡിക്കൽ തെളിവുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഹൈക്കോടതി അംഗീകരിച്ചു. എന്നാൽ ഒരാൾക്ക് വെടിയേറ്റുവെന്നതും മറ്റൊരു പ്രതിക്ക് കൊലപ്പെടുത്താനുള്ള കൂട്ടായ ഉദ്ദേശ്യമുണ്ടായിരുന്നുവെന്നതും വ്യത്യസ്തമായ കാര്യങ്ങളാണെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

വെടിവയ്പ്പിൽ ശംഭുവിന് പരിക്കേറ്റത് തെളിഞ്ഞെങ്കിലും നന്ദു ഠാക്കൂർ കൊലപാതകശ്രമത്തിൽ ബോധപൂർവം പങ്കെടുത്തുവെന്ന് തെളിയിക്കാനായില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനവും സംഭവസാഹചര്യങ്ങളും പരിശോധിച്ചപ്പോൾ കൊലപ്പെടുത്താനുള്ള കൂട്ടായ ഉദ്ദേശ്യം സ്ഥാപിക്കാൻ മതിയായ തെളിവുകളില്ലെന്ന് കോടതി വിലയിരുത്തി.

സംശയത്തിന്റെ ആനുകൂല്യം നന്ദുവിന്; വിചാരണക്കോടതി വിധി റദ്ദാക്കി

നന്ദു ഠാക്കൂറിനെതിരായ കുറ്റങ്ങൾ സംശയാതീതമായി തെളിയിക്കാൻ പ്രോസിക്യൂഷന് കഴിഞ്ഞില്ലെന്ന് പട്‌ന ഹൈക്കോടതി കണ്ടെത്തി. ഒരാളെ പിടിച്ചുനിർത്തിയെന്ന ആരോപണം മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി കൊലപാതകശ്രമത്തിൽ കൂട്ടായ ഉദ്ദേശ്യമുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് തീരുമാനിക്കാനാവില്ല. ലഭ്യമായ തെളിവുകൾ പരമാവധി സമാനമായ ഉദ്ദേശ്യം മാത്രമാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നതെന്നും കൂട്ടായ ഉദ്ദേശ്യം തെളിയിക്കുന്നില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ 2015 നവംബർ ആറിന് മുസാഫർപൂരിലെ അഡീഷണൽ സെഷൻസ് കോടതി പുറപ്പെടുവിച്ച കുറ്റക്കാരനെന്ന കണ്ടെത്തലും ശിക്ഷയും ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി. നന്ദു ഠാക്കൂറിനെ കൊലപാതകശ്രമം, അന്യായമായി തടഞ്ഞുനിർത്തൽ എന്നീ കുറ്റങ്ങളിൽനിന്ന് വെറുതെവിട്ടു. ഇതോടെ വിചാരണക്കോടതി വിധിച്ച മൂന്നുവർഷത്തെ കഠിനതടവും പിഴയും ഒരുമാസത്തെ കഠിനതടവും നിലനിൽക്കില്ല.

സാക്ഷിമൊഴികളിലെ വൈരുധ്യങ്ങളും അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ അഭാവവും നിർണായകമായി

കേസിൽ പ്രോസിക്യൂഷൻ ഒമ്പത് സാക്ഷികളെയാണ് വിസ്തരിച്ചത്. ഇതിൽ നാലുപേർ നന്ദു ഠാക്കൂർ ശംഭു മഹ്തോയെ പിടിച്ചുനിർത്തിയതായി മൊഴി നൽകി. എന്നാൽ ആക്രമണത്തിന്റെ സമയത്തെക്കുറിച്ചും നടന്ന രീതിയെക്കുറിച്ചും മൊഴികളിൽ വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. രണ്ട് സാക്ഷികൾ പ്രോസിക്യൂഷന്റെ ആരോപണങ്ങളെ പിന്തുണച്ചില്ല. മറ്റ് രണ്ടുപേർ ആക്രമണം നേരിട്ട് കണ്ടവരായിരുന്നില്ല. അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനെ കോടതിയിൽ വിസ്തരിക്കാത്തതും സാക്ഷിമൊഴികളിലെ വൈരുധ്യങ്ങൾ പരിശോധിക്കുന്നതിന് തടസ്സമായി.

അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനെ വിസ്തരിക്കാത്തതുകൊണ്ട് മാത്രം എല്ലാ കേസുകളിലും പ്രതിയെ വെറുതെവിടണമെന്നില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. എന്നാൽ ഈ കേസിൽ സാക്ഷിമൊഴികളിലെ പ്രധാന വൈരുധ്യങ്ങൾ പരിശോധിക്കാൻ പ്രതിഭാഗത്തിന് അവസരം ലഭിക്കാതിരുന്നത് പ്രസക്തമാണെന്ന് കോടതി വിലയിരുത്തി. മറ്റ് തെളിവുകൾക്കൊപ്പം ഈ സാഹചര്യവും പരിഗണിച്ചാണ് സംശയത്തിന്റെ ആനുകൂല്യം നന്ദുവിന് നൽകിയത്.

കൊലപാതകശ്രമക്കേസുകളിൽ കൂട്ടായ ഉദ്ദേശ്യം തെളിയിക്കണമെന്ന് വിധി

2026 ഒക്ടോബർ 13ലെ വിധിയിലൂടെ നന്ദു ഠാക്കൂറിന്റെ അപ്പീൽ പട്‌ന ഹൈക്കോടതി അനുവദിച്ചു. കൊലപാതകശ്രമത്തിനും അന്യായമായി തടഞ്ഞുനിർത്തിയതിനും വിധിച്ച ശിക്ഷകൾ റദ്ദാക്കി. കുറ്റകൃത്യം നടന്നുവെന്നതും അതിൽ ഒരു പ്രതിക്ക് നിയമപരമായ പങ്കാളിത്തമുണ്ടെന്നതും പ്രത്യേകം തെളിയിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങളാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. സംശയം എത്ര ശക്തമായാലും അത് തെളിവിന് പകരമാകില്ലെന്ന സുപ്രീംകോടതി നിലപാടും കോടതി പിന്തുടർന്നു.

ബിഹാറിലെ സമാനമായ ക്രിമിനൽ കേസുകളിൽ കൂട്ടായ ഉദ്ദേശ്യം തെളിയിക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ തെളിവുകൾ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ ഈ വിധി പ്രസക്തമാകും. നിയമപരമായി, മറ്റൊരാൾ നടത്തിയ കുറ്റകൃത്യത്തിന് പ്രതിയെക്കൂടി ഉത്തരവാദിയാക്കാൻ കൂട്ടായ ഉദ്ദേശ്യം തെളിയിക്കണമെന്നതാണ് പ്രധാന കാര്യം. സാമൂഹികതലത്തിൽ, ഒരാൾക്ക് പരിക്കേറ്റുവെന്ന വസ്തുത മാത്രം മറ്റെല്ലാ പ്രതികളുടെയും കുറ്റം തെളിയിക്കുന്നില്ലെന്ന സന്ദേശമാണ് വിധി നൽകുന്നത്. നീതിന്യായ സംവിധാനത്തിന്റെ തലത്തിൽ, സാക്ഷിമൊഴികളുടെ വിശ്വാസ്യതയും അന്വേഷണത്തിലെ വീഴ്ചകളും സൂക്ഷ്മമായി പരിശോധിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയും വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നു.