ലേ, 2026 ഒക്ടോബർ 16 –

ലഡാക്കിന് കൂടുതൽ ഭരണാധികാരവും ഭരണഘടനാപരമായ സംരക്ഷണവും നൽകുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കേന്ദ്രസർക്കാരും പ്രാദേശിക സംഘടനകളും നടത്തിയ ചർച്ച തീരുമാനമാകാതെ പിരിഞ്ഞു. ഒക്ടോബർ 15 വ്യാഴാഴ്ച ലേയിൽ നടന്ന നാലുമണിക്കൂർ ചർച്ചയിലാണ് ഇരുവിഭാഗങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അഭിപ്രായവ്യത്യാസം വ്യക്തമായത്. ലഡാക്കിൽ ജനങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന പുതിയ ഭരണസംവിധാനം രൂപീകരിക്കാൻ ധാരണയുണ്ടെങ്കിലും അതിന് എത്രത്തോളം അധികാരം നൽകണമെന്ന കാര്യത്തിലാണ് തർക്കം. കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയം അവതരിപ്പിച്ച കരട് നിർദേശം പ്രാദേശിക സംഘടനകൾ അംഗീകരിച്ചില്ല. ഒക്ടോബർ 22ന് ന്യൂഡൽഹിയിൽ വീണ്ടും ചർച്ച നടത്താൻ തീരുമാനിച്ചു.

കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയത്തിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥരും ലേ അപെക്സ് ബോഡി, കാർഗിൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് അലയൻസ് എന്നീ സംഘടനകളുടെ പ്രതിനിധികളുമാണ് ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുത്തത്. ലഡാക്ക് എംപി ഹാജി ഹനീഫ ജാൻ, പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകൻ സോനം വാങ്ചുക്, ലഡാക്ക് ചീഫ് സെക്രട്ടറി ആശിഷ് കുന്ദ്ര എന്നിവരും യോഗത്തിലുണ്ടായിരുന്നു. നിയമനിർമാണം, ഭരണനിർവഹണം, സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങൾ എന്നിവയിൽ പുതിയ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഭരണസംവിധാനത്തിന് അധികാരം വേണമെന്നാണ് പ്രാദേശിക സംഘടനകളുടെ ആവശ്യം. എന്നാൽ കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ നിർദേശം ഈ ആവശ്യങ്ങൾ പൂർണമായി അംഗീകരിക്കുന്നില്ലെന്നാണ് സംഘടനകളുടെ നിലപാട്.

2019 ഒക്ടോബറിൽ ജമ്മു കശ്മീർ പുനഃസംഘടനയുടെ ഭാഗമായി ലഡാക്കിനെ നിയമസഭയില്ലാത്ത കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശമാക്കിയിരുന്നു. അതിനുശേഷം സംസ്ഥാനപദവിയും ഭരണഘടനയുടെ ആറാം പട്ടിക പ്രകാരമുള്ള സംരക്ഷണവും ആവശ്യപ്പെട്ട് പ്രാദേശിക സംഘടനകൾ പ്രതിഷേധം തുടരുകയാണ്. ഈ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് പകരമായി ഭരണഘടനയുടെ 371(കെ) അനുച്ഛേദത്തിലൂടെ പ്രത്യേക സംരക്ഷണവും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഭരണസംവിധാനവും നൽകാമെന്ന നിർദേശമാണ് കേന്ദ്രം മുന്നോട്ടുവച്ചിരിക്കുന്നത്.

കേന്ദ്രത്തിന്റെ കരട് നിർദേശം തള്ളി

ലേയിൽ നടന്ന ചർച്ചയിൽ കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയം 15 മുതൽ 20 പേജുവരെയുള്ള കരട് നിർദേശമാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്. നിർദേശത്തിലെ പ്രധാന കാര്യങ്ങൾ പവർപോയിന്റ് അവതരണത്തിലൂടെയും വിശദീകരിച്ചു. ലഡാക്കിലെ സംഘടനകളും തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയ മറ്റൊരു കരട് സമർപ്പിച്ചു. എന്നാൽ രണ്ടും തമ്മിൽ വലിയ വ്യത്യാസമുണ്ടെന്ന് ലേ അപെക്സ് ബോഡി അധ്യക്ഷൻ ചെറിങ് ദോർജെ ലക്രൂക് പറഞ്ഞു.

കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ നിർദേശങ്ങൾ തൃപ്തികരമല്ലെന്നും നിലവിലെ രൂപത്തിൽ അംഗീകരിക്കാനാവില്ലെന്നും കാർഗിൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് അലയൻസ് സഹ അധ്യക്ഷൻ അസ്ഗർ അലി കർബലായി വ്യക്തമാക്കി. ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശങ്ങളിലും ജനാധിപത്യ അധികാരങ്ങളിലും വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യില്ലെന്നാണ് സംഘടനകളുടെ നിലപാട്. അതേസമയം, അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ ചർച്ച തുടരാൻ ഇരുവിഭാഗങ്ങളും സമ്മതിച്ചിട്ടുണ്ട്.

പുതിയ ഭരണസംവിധാനത്തിന് എന്തെല്ലാം അധികാരങ്ങൾ വേണം?

ലഡാക്കിൽ ജനങ്ങൾ നേരിട്ട് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന ഭരണസംവിധാനം രൂപീകരിക്കണമെന്നാണ് പ്രാദേശിക സംഘടനകളുടെ പ്രധാന ആവശ്യം. പേരിന് മാത്രം ഒരു സമിതി രൂപീകരിച്ചാൽ പോരെന്നും നിയമങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാനും സർക്കാർ തീരുമാനങ്ങൾ നടപ്പാക്കാനും പണം ചെലവഴിക്കാനും അധികാരം വേണമെന്നും സംഘടനകൾ ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

നികുതി പിരിവ്, ബജറ്റ് തയ്യാറാക്കൽ, സർക്കാർ ചെലവുകൾ, വായ്പയെടുക്കൽ, പൊതുഫണ്ടുകളുടെ നിയന്ത്രണം എന്നിവ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഭരണസംവിധാനത്തിന്റെ അധികാരപരിധിയിൽ വരണമെന്നാണ് ആവശ്യം. ആഭ്യന്തര ഭരണകാര്യങ്ങളിലും ജനപ്രതിനിധികൾക്ക് അധികാരം നൽകണമെന്നും സംഘടനകൾ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ഈ അധികാരങ്ങൾ എങ്ങനെ വിഭജിക്കണമെന്ന കാര്യത്തിൽ കേന്ദ്രവും പ്രാദേശിക നേതൃത്വവും തമ്മിൽ ധാരണയായിട്ടില്ല.

ചീഫ് സെക്രട്ടറിയുടെ പ്രവർത്തനം വിലയിരുത്തേണ്ടത് ആര്?

ലഡാക്ക് ചീഫ് സെക്രട്ടറിയുടെ വാർഷിക പ്രവർത്തന റിപ്പോർട്ട് ആരാണ് വിലയിരുത്തേണ്ടതെന്ന കാര്യവും ചർച്ചയിൽ തർക്കവിഷയമായി. പുതിയ ഭരണസംവിധാനം നിലവിൽ വന്നാൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട മുഖ്യമന്ത്രിക്കായിരിക്കണം ചീഫ് സെക്രട്ടറിയുടെ പ്രവർത്തനം വിലയിരുത്താനുള്ള അധികാരമെന്നാണ് പ്രാദേശിക സംഘടനകളുടെ നിലപാട്.

എന്നാൽ കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയത്തിന്റെ കരട് നിർദേശത്തിൽ വ്യത്യസ്തമായ സംവിധാനമാണ് മുന്നോട്ടുവച്ചതെന്ന് ചെറിങ് ദോർജെ ലക്രൂക് പറഞ്ഞു. ഭരണനിർവഹണത്തിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ജനപ്രതിനിധികൾക്ക് എത്രത്തോളം നിയന്ത്രണമുണ്ടാകുമെന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രധാന അഭിപ്രായവ്യത്യാസമാണിത്.

ഭരണഘടനയുടെ 371(കെ) അനുച്ഛേദം എന്തിന്?

ലഡാക്കിന് പ്രത്യേക ഭരണഘടനാപരമായ സംരക്ഷണം നൽകുന്നതിനാണ് 371(കെ) എന്ന പുതിയ വ്യവസ്ഥ കേന്ദ്രസർക്കാർ പരിഗണിക്കുന്നത്. നാഗാലാൻഡ്, സിക്കിം, മിസോറം തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ഭരണഘടനയുടെ 371-ാം അനുച്ഛേദത്തിലെ വിവിധ വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം പ്രത്യേക സംരക്ഷണങ്ങളുണ്ട്. സമാനമായ രീതിയിൽ ലഡാക്കിന്റെ ഭൂമി, സംസ്കാരം, പാരമ്പര്യം, പ്രകൃതിവിഭവങ്ങൾ എന്നിവ സംരക്ഷിക്കണമെന്നാണ് പ്രാദേശിക സംഘടനകളുടെ ആവശ്യം.

എന്നാൽ കേന്ദ്രത്തിന്റെ കരട് നിർദേശത്തിലെ സംരക്ഷണങ്ങൾ വടക്കുകിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കുന്നതുപോലെയല്ലെന്നാണ് ലഡാക്ക് നേതാക്കളുടെ വിമർശനം. പ്രത്യേക വ്യവസ്ഥകൾ പ്രഖ്യാപിച്ചാൽ മാത്രം പോരെന്നും അവയ്ക്ക് ഭരണഘടനാപരമായ ഉറപ്പുണ്ടാകണമെന്നും സംഘടനകൾ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ഇക്കാര്യത്തിലും അന്തിമ ധാരണയിലെത്താൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല.

സംസ്ഥാനപദവിയും ആറാം പട്ടികയും പ്രധാന ആവശ്യങ്ങൾ

ലഡാക്കിന് പൂർണ സംസ്ഥാനപദവി നൽകണമെന്ന ആവശ്യമാണ് പ്രാദേശിക സംഘടനകൾ ആദ്യം മുതൽ ഉന്നയിക്കുന്നത്. ഭരണഘടനയുടെ ആറാം പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി പ്രദേശത്തെ ജനങ്ങളുടെ ഭൂമി, സംസ്കാരം, പരമ്പരാഗത അവകാശങ്ങൾ എന്നിവ സംരക്ഷിക്കണമെന്നും ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

എന്നാൽ ഈ രണ്ടു ആവശ്യങ്ങളും അംഗീകരിക്കാൻ കേന്ദ്രസർക്കാർ ഇതുവരെ തയ്യാറായിട്ടില്ല. പകരം പ്രത്യേക ഭരണഘടനാ വ്യവസ്ഥയും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഭരണസംവിധാനവും നൽകാമെന്നാണ് കേന്ദ്രത്തിന്റെ നിലപാട്. ഈ സംവിധാനം സംസ്ഥാനപദവിക്ക് പകരമാകുമോ, അതിലൂടെ ജനങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമായ അധികാരം ലഭിക്കുമോ എന്നതാണ് ചർച്ചയിലെ പ്രധാന ചോദ്യം.

നേരത്തെയുള്ള ധാരണ നടപ്പാക്കണമെന്ന് ആവശ്യം

മെയ് 22ന് ന്യൂഡൽഹിയിൽ നടന്ന ചർച്ചയിൽ ലഡാക്കിന് പ്രത്യേക ഭരണഘടനാ സംരക്ഷണവും ജനാധിപത്യ ഭരണസംവിധാനവും നൽകുന്നതിൽ തത്വത്തിൽ ധാരണയിലെത്തിയിരുന്നു. തുടർന്ന് സെപ്റ്റംബർ ഒമ്പതിന് നടന്ന ചർച്ചയിലും പുതിയ ഭരണസംവിധാനത്തിന്റെ രൂപത്തെക്കുറിച്ച് ആശയവിനിമയം നടന്നു. എന്നാൽ അധികാരവിഭജനം സംബന്ധിച്ച കാര്യങ്ങളിൽ വ്യക്തതയുണ്ടായില്ല.

മുൻ ചർച്ചകളിൽ കേന്ദ്രസർക്കാർ നൽകിയ ഉറപ്പുകൾ പാലിക്കണമെന്നാണ് ലഡാക്ക് സംഘടനകളുടെ ആവശ്യം. പുതിയ കരട് നിർദേശം നേരത്തെയുള്ള ധാരണകൾ പൂർണമായി ഉൾക്കൊള്ളുന്നില്ലെന്ന് ചെറിങ് ദോർജെ ലക്രൂക് ആരോപിച്ചു. ജനാധിപത്യ അവകാശങ്ങളും ഭരണഘടനാപരമായ സംരക്ഷണവും ഉറപ്പാക്കാതെ അന്തിമ കരാറിൽ ഒപ്പിടാനാവില്ലെന്നും സംഘടനകൾ വ്യക്തമാക്കി.

ഒക്ടോബർ 22ന് വീണ്ടും ചർച്ച

കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയം നൽകിയ കരട് നിർദേശം വിശദമായി പരിശോധിച്ച് ഒക്ടോബർ 18നകം മറുപടി നൽകാനാണ് പ്രാദേശിക സംഘടനകളുടെ തീരുമാനം. തുടർന്ന് ഒക്ടോബർ 22ന് ന്യൂഡൽഹിയിൽ അടുത്തഘട്ട ചർച്ച നടക്കും. തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഭരണസംവിധാനത്തിന്റെ അധികാരങ്ങളും ഭരണഘടനാപരമായ സംരക്ഷണവുമാണ് വീണ്ടും ചർച്ച ചെയ്യുക.

പുതിയ ഭരണസംവിധാനത്തിന്റെ പേര്, അംഗങ്ങളുടെ എണ്ണം, അധികാരവിഭജനം, ഭരണഘടനാപരമായ ഘടന തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിൽ ഇനിയും തീരുമാനമെടുക്കാനുണ്ട്. അതിനാൽ അടുത്ത ചർച്ചയിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ പരിഹരിക്കാനാകുമോ എന്നതാണ് നിർണായകം. സംസ്ഥാനപദവിയും കൂടുതൽ സ്വയംഭരണവും ആവശ്യപ്പെട്ട് വർഷങ്ങളായി നടക്കുന്ന ലഡാക്കിലെ രാഷ്ട്രീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക് പരിഹാരം കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങളാണ് തുടരുന്നത്.