ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 10 –

ഇമെയിൽ സേവനം നൽകുന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം ഗൂഗിൾ പൊതുചുമതല നിർവഹിക്കുന്ന സ്ഥാപനമായി മാറില്ലെന്ന് ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. സുരക്ഷാ കാരണങ്ങളാൽ ഒരു ഇമെയിൽ അക്കൗണ്ട് മരവിപ്പിക്കുന്നതും പൊതുചുമതലയുടെ നിർവഹണമായി കണക്കാക്കാനാവില്ലെന്ന് കോടതി വിധിച്ചു. 2026 ഒക്ടോബർ എട്ടിന് ജസ്റ്റിസ് അമിത് മഹാജൻ പുറപ്പെടുവിച്ച വിധിയിലാണ് ഈ നിർണായക നിയമവ്യാഖ്യാനം. ജനത ലൈവ് ന്യൂസ് എന്ന മാധ്യമസ്ഥാപനം നടത്തുന്ന ജനത ലൈവ് പ്രസ് നെറ്റ്‌വർക്ക് പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡും സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഡയറക്ടറുമാണ് ഹർജിക്കാർ. ഗൂഗിൾ എൽഎൽസിയും ഗൂഗിൾ ഇന്ത്യ പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡും ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരാണ് എതിർകക്ഷികൾ. മരവിപ്പിച്ച ജിമെയിൽ അക്കൗണ്ട് പുനഃസ്ഥാപിക്കണമെന്ന ആവശ്യം ഉന്നയിച്ച ഹർജി നിയമപരമായി നിലനിൽക്കില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയ കോടതി അത് തള്ളി. എന്നാൽ മറ്റ് നിയമപരിഹാരങ്ങൾ തേടാൻ ഹർജിക്കാർക്ക് അനുമതി നൽകി.

ജൂലൈ 20ന് ഇമെയിൽ അക്കൗണ്ടിൽ അനധികൃത പ്രവേശനം; അസാധാരണ പ്രവർത്തനം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ഗൂഗിൾ അക്കൗണ്ട് മരവിപ്പിച്ചു

2026 ജൂലൈ 20ന് തങ്ങളുടെ ജിമെയിൽ അക്കൗണ്ടിൽ അനധികൃതമായി മറ്റുചിലർ പ്രവേശിച്ചുവെന്നാണ് ഹർജിക്കാരുടെ ആരോപണം. ഇതിനെത്തുടർന്ന് അസാധാരണ പ്രവർത്തനം കണ്ടെത്തിയെന്ന കാരണം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ഗൂഗിൾ അക്കൗണ്ട് പ്രവർത്തനരഹിതമാക്കി. ജനത ലൈവ് ന്യൂസ് എന്ന മാധ്യമസ്ഥാപനത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന അക്കൗണ്ടായിരുന്നു ഇത്. അക്കൗണ്ടിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം നഷ്ടപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഡയറക്ടർ ഗൂഗിളിന്റെ സഹായവിഭാഗത്തെ സമീപിച്ചു. എന്നാൽ പ്രശ്നത്തിന് പരിഹാരം ലഭിച്ചില്ലെന്ന് ഹർജിക്കാർ കോടതിയെ അറിയിച്ചു. സൈബർ പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിലും പരാതി നൽകിയിരുന്നു.

ഗൂഗിൾ പൊതുചുമതല നിർവഹിക്കുന്ന സ്ഥാപനമാണെന്ന് ഹർജിക്കാർ; ഭരണഘടനയുടെ 226-ാം വകുപ്പ് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി കോടതിയെ സമീപിച്ചു

ഗൂഗിൾ നൽകുന്ന ഡിജിറ്റൽ സേവനങ്ങൾ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കേണ്ടിവരുന്നതിനാൽ കമ്പനിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് പൊതുചുമതലയുടെ സ്വഭാവമുണ്ടെന്നായിരുന്നു ഹർജിക്കാരുടെ വാദം. 2000ലെ വിവരസാങ്കേതികവിദ്യാ നിയമവും 2021ലെ ഇടനില സ്ഥാപനങ്ങൾക്കുള്ള മാർഗനിർദേശങ്ങളും ഡിജിറ്റൽ മാധ്യമ ധാർമികചട്ടങ്ങളും ഗൂഗിളിന് നിയമപരമായ ബാധ്യതകൾ ഏർപ്പെടുത്തുന്നുണ്ടെന്നും അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. അതിനാൽ ഭരണഘടനയുടെ 226-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം ഹൈക്കോടതിക്ക് ഇടപെടാമെന്നും അക്കൗണ്ട് വീണ്ടെടുക്കാനുള്ള വിവരങ്ങൾ പരിശോധിച്ച് പ്രവേശനം പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ ഗൂഗിളിനോട് നിർദേശിക്കണമെന്നുമായിരുന്നു ആവശ്യം.

സ്ഥാപനത്തിന്റെ വലുപ്പമല്ല, നിർവഹിക്കുന്ന പ്രവർത്തനത്തിന്റെ സ്വഭാവമാണ് നിർണായകമെന്ന് കോടതി

ഒരു സ്വകാര്യസ്ഥാപനം പൊതുചുമതല നിർവഹിക്കുന്നുണ്ടോയെന്ന് തീരുമാനിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ വലുപ്പമോ സേവനം ഉപയോഗിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണമോ മാത്രമല്ല പരിഗണിക്കേണ്ടതെന്ന് ജസ്റ്റിസ് അമിത് മഹാജൻ വ്യക്തമാക്കി. സ്ഥാപനം നിർവഹിക്കുന്ന പ്രവർത്തനത്തിന്റെ സ്വഭാവമാണ് നിർണായകം. ഇമെയിൽ സേവനങ്ങളും മറ്റ് ഡിജിറ്റൽ സേവനങ്ങളും നൽകുന്നത് സ്വകാര്യസ്ഥാപനങ്ങളുടെ വാണിജ്യപ്രവർത്തനങ്ങളാണ്. ഗൂഗിളിന് പുറമേ നിരവധി സ്വതന്ത്ര സ്ഥാപനങ്ങളും ഇമെയിൽ സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നുണ്ട്. അതിനാൽ ഇമെയിൽ സേവനരംഗത്ത് ഗൂഗിളിന് കുത്തകയില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

അക്കൗണ്ട് മരവിപ്പിച്ചതുകൊണ്ട് മാത്രം പൊതുചുമതല ലംഘിച്ചെന്ന് പറയാനാവില്ല

ഒരു ഇമെയിൽ അക്കൗണ്ട് ഉപയോക്താവിന് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണെന്നതോ സേവനം വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടെന്നതോ മാത്രം അതിനെ പൊതുചുമതലയാക്കി മാറ്റില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. സുരക്ഷാ കാരണങ്ങളാൽ അക്കൗണ്ട് മരവിപ്പിക്കുകയോ പ്രവർത്തനരഹിതമാക്കുകയോ ചെയ്യുന്നത് മാത്രം ഭരണഘടനയുടെ 226-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരമുള്ള പൊതുചുമതലയുടെ നിർവഹണമാകില്ല. അക്കൗണ്ടിന്റെ സുരക്ഷയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കവും പൊതുഅധികാരത്തിന്റെ വിനിയോഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കവും ഒരുപോലെയല്ലെന്നാണ് കോടതിയുടെ നിയമവ്യാഖ്യാനം.

വിവരസാങ്കേതികവിദ്യാ നിയമത്തിലെ ബാധ്യതകൾ മാത്രം റിട്ട് ഹർജിക്ക് അടിസ്ഥാനമാകില്ല

വിവരസാങ്കേതികവിദ്യാ നിയമപ്രകാരമുള്ള പരാതി പരിഹാര സംവിധാനങ്ങളും ഇടനില സ്ഥാപനങ്ങൾ പാലിക്കേണ്ട ചട്ടങ്ങളും ഗൂഗിളിന് ബാധകമാണെന്ന കാര്യം കോടതി പരിഗണിച്ചു. എന്നാൽ ഇത്തരം നിയമപരമായ ബാധ്യതകളുള്ളതുകൊണ്ട് മാത്രം അക്കൗണ്ട് നിയന്ത്രണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ തർക്കങ്ങളും ഹൈക്കോടതിയുടെ റിട്ട് അധികാരപരിധിയിൽ വരില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അക്കൗണ്ട് മരവിപ്പിക്കൽ, സുരക്ഷാ പ്രശ്നങ്ങൾ, ഉപഭോക്തൃസഹായത്തിലെ വീഴ്ച തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ സ്വതവേ പൊതുചുമതലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമപ്രശ്നങ്ങളായി മാറില്ലെന്നും കോടതി വിശദീകരിച്ചു.

സ്വകാര്യവിവരങ്ങളുടെ സംരക്ഷണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മുൻവിധി ഇമെയിൽ അക്കൗണ്ട് തർക്കത്തിന് ബാധകമല്ല

ഡിജിറ്റൽ മേഖലയിൽ വ്യക്തികളുടെ സ്വകാര്യവിവരങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മുൻ കോടതി വിധിയും ഹർജിക്കാർ ഉന്നയിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ആ കേസും ഇപ്പോഴത്തെ തർക്കവും വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. മുൻ കേസിൽ കോടതി രേഖകൾ വ്യക്തികളുടെ പേരുകൾ ഉപയോഗിച്ച് തിരയുമ്പോൾ ലഭ്യമാകുന്നതും വ്യക്തികളെ തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ മറയ്ക്കുന്നതുമായിരുന്നു വിഷയം. ഇപ്പോഴത്തെ ഹർജിയിൽ മരവിപ്പിച്ച ഇമെയിൽ അക്കൗണ്ടിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം പുനഃസ്ഥാപിക്കണമെന്ന ആവശ്യം മാത്രമാണുള്ളത്. അതിനാൽ മുൻവിധിയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഗൂഗിൾ പൊതുചുമതല നിർവഹിക്കുന്ന സ്ഥാപനമാണെന്ന് തീരുമാനിക്കാനാവില്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി.

അക്കൗണ്ട് പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ ഉത്തരവില്ല; മറ്റ് നിയമപരിഹാരങ്ങൾ തേടാൻ അനുമതി

ജനത ലൈവ് പ്രസ് നെറ്റ്‌വർക്ക് പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡും ഡയറക്ടറും സമർപ്പിച്ച റിട്ട് ഹർജി ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി തള്ളി. ഭരണഘടനയുടെ 226-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം ഗൂഗിളിനെതിരെ ഇത്തരം ഹർജി നിലനിൽക്കില്ലെന്നാണ് കോടതിയുടെ അന്തിമ തീരുമാനം. എന്നാൽ ഹർജിക്കാരുടെ പരാതി ഗൗരവമുള്ളതാണെന്ന് കോടതി അംഗീകരിച്ചു. അക്കൗണ്ട് പുനഃസ്ഥാപിക്കാനുള്ള നിർദേശം നൽകിയില്ലെങ്കിലും നിയമപ്രകാരം ലഭ്യമായ മറ്റ് പരിഹാരമാർഗങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാൻ ഹർജിക്കാർക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം അനുവദിച്ചു. ഹർജിക്കാർക്കുവേണ്ടി അഭിഭാഷകരായ ആദിൽ ഷർഫ് ഉദ്ദീൻ, ദീപാൻഷു ഝാ, ദിവ്യാൻഷു ബിഷ്ത് എന്നിവർ ഹാജരായി. ഗൂഗിൾ എൽഎൽസിക്കുവേണ്ടി ഐശ്വര്യ കാനെയും മറ്റ് എതിർകക്ഷികൾക്കുവേണ്ടി നിതിൻജ്യ ചൗധരി, രാഹുൽ മൗര്യ, ശുഭം ഗോയൽ എന്നിവരും ഹാജരായി.

സ്വകാര്യ ഡിജിറ്റൽ കമ്പനികൾക്കെതിരായ റിട്ട് ഹർജികളിൽ പൊതുചുമതലയുടെ സ്വഭാവം നിർണായകമാകും

സ്വകാര്യ ഡിജിറ്റൽ സേവനദാതാക്കൾക്കെതിരായ റിട്ട് ഹർജികളുടെ പരിധി വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ് ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയുടെ വിധി. സ്വകാര്യസ്ഥാപനങ്ങൾ ഭരണകൂടത്തിന്റെ പൊതുചുമതലകൾ നിർവഹിക്കുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിൽ അവർക്കെതിരെ റിട്ട് ഹർജി നൽകാമെന്ന നിയമതത്ത്വം കോടതി അംഗീകരിച്ചു. എന്നാൽ ഇമെയിൽ പോലുള്ള വാണിജ്യസേവനങ്ങൾ നൽകുന്നത് മാത്രം അതിന് മതിയായ കാരണമല്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. ഈ നിയമവ്യാഖ്യാനം ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയുടെ അധികാരപരിധിയിൽ സമാനമായ അക്കൗണ്ട് നിയന്ത്രണ തർക്കങ്ങളിൽ പ്രസക്തമാകും. അതേസമയം ഡിജിറ്റൽ കമ്പനികൾക്ക് വിവരസാങ്കേതികവിദ്യാ നിയമപ്രകാരമുള്ള ബാധ്യതകളിൽനിന്ന് ഒഴിവുനൽകുന്നതല്ല വിധി. ഉപയോക്താക്കൾക്ക് മറ്റ് നിയമപരിഹാരങ്ങൾ തേടാനുള്ള അവകാശവും നിലനിൽക്കും.