ന്യൂഡൽഹി  / 2026  / ഒക്ടോബർ 10 

ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷന്റെ 33-ാം സ്ഥാപകദിനാഘോഷം ഒക്ടോബർ 12ന് ന്യൂഡൽഹിയിലെ വിജ്ഞാൻ ഭവനിൽ നടക്കും. സുപ്രീംകോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സൂര്യകാന്ത് മുഖ്യാതിഥിയായി പങ്കെടുത്ത് സംസാരിക്കും. കമ്മീഷൻ അധ്യക്ഷൻ ജസ്റ്റിസ് വി. രാമസുബ്രഹ്മണ്യൻ, അംഗങ്ങളായ ജസ്റ്റിസ് ഡോ. ബിദ്യുത് രഞ്ജൻ സാരംഗി, വിജയ ഭാരതി സയാനി, പ്രിയങ്ക് കാനൂംഗോ, സെക്രട്ടറി ജനറൽ പീയൂഷ് ഗോയൽ, മറ്റ് മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർ, വിശിഷ്ടാതിഥികൾ എന്നിവർ പങ്കെടുക്കും. കമ്മീഷന്റെ ഇതുവരെയുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ വിലയിരുത്താനും മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുമുള്ള പ്രതിബദ്ധത പുതുക്കാനുമുള്ള അവസരമാകും ആഘോഷം. ഇതിനുശേഷം ‘ജീവന്റെ അമൃതമായി ജലം: ജലാവകാശത്തിലൂടെ മനുഷ്യന്റെ അന്തസ്സ് ഉയർത്തുക’ എന്ന വിഷയത്തിൽ ദേശീയ സമ്മേളനം നടക്കും. ‘ജലാശയങ്ങളുടെ സംരക്ഷണവും പുനരുജ്ജീവനവും: ജലാവകാശത്തിന്റെ അടിത്തറ കാക്കുക’, ‘കുടിവെള്ള സ്രോതസ്സുകളുടെ സംരക്ഷണം: എല്ലാവർക്കും സുരക്ഷിതവും സുസ്ഥിരവുമായ ജലലഭ്യത ഉറപ്പാക്കുക’ എന്നീ വിഷയങ്ങളിലാണ് രണ്ട് സാങ്കേതിക സെഷനുകൾ. വിദഗ്ധർ, ബന്ധപ്പെട്ട മേഖലകളിലെ പ്രതിനിധികൾ, അധ്യാപകരും പണ്ഡിതരും, ഗവേഷകർ, പൗരസമൂഹ പ്രതിനിധികൾ, മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകർ എന്നിവർ പങ്കെടുക്കും. സുരക്ഷിതവും ആവശ്യത്തിന് മതിയായതുമായ വെള്ളം ലഭിക്കുന്നതിലെ മനുഷ്യാവകാശ വിഷയങ്ങളാണ് ചർച്ച ചെയ്യുക. മനുഷ്യന്റെ അന്തസ്സ് ഉയർത്തുന്നതിനും ജലസുരക്ഷ ശക്തമാക്കുന്നതിനുമാകും ഊന്നൽ. സ്ഥാപകദിനാഘോഷവും ദേശീയ സമ്മേളനവും യൂട്യൂബിലും വെബ്കാസ്റ്റിലും തത്സമയം കാണാനുള്ള സൗകര്യവും ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്.

24 ലക്ഷത്തിലേറെ കേസുകൾ; 274 കോടിയിലേറെ രൂപയുടെ ആശ്വാസധന ശുപാർശ

1993 ഒക്ടോബർ 12ന് രൂപംകൊണ്ട കമ്മീഷൻ, 33 വർഷത്തിനിടെ 24,33,716 കേസുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്തു. ഇതിൽ 3,100 എണ്ണം സ്വമേധയാ എടുത്ത കേസുകളാണ്. മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങൾക്ക് ഇരയായവർക്ക് 9,085 കേസുകളിലായി 274 കോടിയിലേറെ രൂപയുടെ ധനസഹായം നൽകാൻ ശുപാർശ ചെയ്തു. നിയമനിർവഹണം, അന്വേഷണം, ക്ഷേമപദ്ധതികൾ, വിവിധ പരിപാടികൾ എന്നിവയിൽ നീതിയും സുതാര്യതയും ഉത്തരവാദിത്തവും ഉറപ്പാക്കാൻ ആവശ്യമായ നയപരിഷ്കാരങ്ങൾ കമ്മീഷൻ നിർദേശിച്ചുവരുന്നു. ജനകേന്ദ്രിത ഭരണത്തിനും നിർദേശങ്ങൾ നടപ്പാക്കുന്നതിനും താഴെത്തട്ടിലെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പതിവായി നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനും പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു. ഗവേഷണം, നയപരമായ ഇടപെടലുകൾ, പൊതുബോധവത്കരണം എന്നിവയിലൂടെ പൊലീസിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം, ജയിൽപരിഷ്കരണം, പ്രതികളുടെയും ഇരകളുടെയും അവകാശസംരക്ഷണം എന്നിവയ്ക്കായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. സമൂഹത്തിലെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളുടെയും, പ്രത്യേകിച്ച് ഏറ്റവും ദുർബലരായവരുടെയും അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാൻ കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾ, സർക്കാർ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള സ്ഥാപനങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ, സന്നദ്ധ സംഘടനകൾ, മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകർ എന്നിവരുമായി സഹകരിക്കുന്നു. ഇതുവരെ 35 ഉപദേശനിർദേശങ്ങൾ പുറത്തിറക്കി. ട്രാൻസ്ജെൻഡർ വ്യക്തികളുടെ ക്ഷേമം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള രണ്ടാം പതിപ്പ്, കുട്ടികളെ ലൈംഗികമായി ചൂഷണം ചെയ്യുന്ന ദൃശ്യങ്ങളും ഉള്ളടക്കവും, വിധവകളുടെ അവകാശങ്ങൾ, ഭിക്ഷാടനത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നവരുടെ അവകാശങ്ങൾ, ഭക്ഷണത്തിനുള്ള അവകാശം, ആരോഗ്യത്തിനും മാനസികാരോഗ്യത്തിനുമുള്ള അവകാശം, അസംഘടിത തൊഴിലാളികളുടെ അവകാശങ്ങൾ, മരിച്ചവരുടെ അന്തസ്സ് സംരക്ഷിക്കൽ, ട്രക്ക് ഡ്രൈവർമാരുടെ അവകാശങ്ങൾ, പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണവും തകർച്ചയും എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ട്രാൻസ്ജെൻഡർ വ്യക്തികളുടെ ക്ഷേമത്തിനുള്ള മുൻ ഉപദേശനിർദേശവും തടവുകാരുടെ മനഃപൂർവമായ സ്വയം പരിക്കേൽപ്പിക്കലും ആത്മഹത്യാശ്രമങ്ങളും കുറയ്ക്കുന്നതിനുള്ള നിർദേശവും കണ്ണിനുണ്ടാകുന്ന പരിക്കുകൾ തടയാനും കുറയ്ക്കാനും ആഘാതം ലഘൂകരിക്കാനുമുള്ള നിർദേശവും പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഹാൻസൻസ് രോഗം അഥവാ കുഷ്ഠരോഗം ബാധിച്ചവരോട് വിവേചനം കാണിക്കുന്ന 97 നിയമങ്ങളിൽ ഭേദഗതി വരുത്താൻ ശുപാർശ ചെയ്തതും പ്രധാന ഇടപെടലാണ്. 2025 ഒക്ടോബർ ഒന്നുമുതൽ 2026 സെപ്റ്റംബർ 30 വരെയുള്ള ഒരുവർഷത്തിൽ 54,673 പരാതികളും സ്വമേധയാ എടുത്ത 119 കേസുകളും രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. ഈ കാലയളവിൽ 80 സ്ഥലപരിശോധനകൾ നടത്തി. 53,733 കേസുകൾ തീർപ്പാക്കി. 157 കേസുകളിലായി ഇരകൾക്ക് 9.7 കോടിയിലേറെ രൂപയുടെ ധനസഹായം ശുപാർശ ചെയ്തു. ഗുജറാത്തിലും ബിഹാറിലുമായി രണ്ട് പൊതുഹിയറിങ്ങുകളും ക്യാമ്പ് സിറ്റിങ്ങുകളും നടത്തി. മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനപരാതികൾ കേൾക്കാനും ഇരകൾക്ക് വേഗത്തിൽ നീതിയും പരിഹാരവും ഉറപ്പാക്കാനുമാണ് ഇവ നടത്തുന്നത്. കമ്മീഷന് റിപ്പോർട്ടുകൾ സമയത്ത് നൽകേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ബോധ്യപ്പെടുത്താനും ഇവ സഹായിക്കുന്നു. പ്രാദേശിക സന്നദ്ധ സംഘടനകൾ, പൗരസമൂഹ സംഘടനകൾ, മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകർ എന്നിവരുമായുള്ള ആശയവിനിമയത്തിനും ഇവ അവസരമൊരുക്കി.

നിരീക്ഷണവും ചർച്ചകളും ഗവേഷണവും വഴി ഇടപെടൽ

കമ്മീഷന്റെ 18 പ്രത്യേക റിപ്പോർട്ടർമാരും 15 പ്രത്യേക നിരീക്ഷകരും രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലെ മനുഷ്യാവകാശ സാഹചര്യം വിലയിരുത്തുന്നു. അഭയകേന്ദ്രങ്ങൾ, ജയിലുകൾ, ഒബ്സർവേഷൻ ഹോമുകൾ, സമാന സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവ സന്ദർശിച്ച് നിരീക്ഷണങ്ങളും തുടർനടപടികൾക്കുള്ള നിർദേശങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്തിയ റിപ്പോർട്ടുകൾ നൽകുന്നു. സഹകരണത്തിലൂടെ രാജ്യത്തെ മനുഷ്യാവകാശ സംവിധാനം ശക്തമാക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി, കമ്മീഷനിൽ നിയമപ്രകാരം അംഗത്വമുള്ള ഏഴ് പ്രതിനിധികളെ ഉൾപ്പെടുത്തി സമ്പൂർണ കമ്മീഷന്റെ നിയമാനുസൃത യോഗം നടത്തി. ആറ് ദേശീയ കമ്മീഷനുകളുടെ പ്രതിനിധികളും ഭിന്നശേഷിക്കാർക്കായുള്ള ചീഫ് കമ്മീഷണറും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. കഴിഞ്ഞ വർഷം സംസ്ഥാന മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷനുകളുടെയും പ്രത്യേക റിപ്പോർട്ടർമാരുടെയും പ്രത്യേക നിരീക്ഷകരുടെയും സമ്മേളനവും സംഘടിപ്പിച്ചു. വിവിധ മേഖലകളിലെ പ്രതിനിധികളുമായി കൂടിയാലോചിക്കുന്നത് കമ്മീഷന്റെ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കഴിഞ്ഞ വർഷം ‘ദൈനംദിന ആവശ്യങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കുക: എല്ലാവർക്കും പൊതുസേവനങ്ങളും അന്തസ്സും’, ‘ജയിൽ തടവുകാരുടെ മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾ’ എന്നീ വിഷയങ്ങളിൽ രണ്ട് ദേശീയ സമ്മേളനങ്ങൾ നടത്തി. വിവിധ മനുഷ്യാവകാശ വിഷയങ്ങളിൽ വിദഗ്ധർ, സന്നദ്ധ സംഘടനകൾ, മുതിർന്ന സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥർ എന്നിവരെ ഉൾപ്പെടുത്തിയ 12 മുഖ്യ പ്രവർത്തകസമിതികളുണ്ട്. സർക്കാർ പദ്ധതികൾ ചർച്ച ചെയ്ത് വിലയിരുത്താനും മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള നിർദേശങ്ങൾ നൽകാനുമാണ് ഇവ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. കഴിഞ്ഞ വർഷം നാല് പ്രവർത്തകസമിതി യോഗങ്ങൾ നടന്നു. ഭിന്നശേഷിയുള്ള സർക്കാർ ജീവനക്കാരുടെ സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ വീണ്ടും പരിശോധിക്കുകയും പുനർമൂല്യനിർണയം നടത്തുകയും ചെയ്യുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങൾ, ഇന്ത്യയിലെ ഭക്ഷ്യമായത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയും വെല്ലുവിളികളും പരിഷ്കാരങ്ങളും, കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികളുടെ അവകാശസംരക്ഷണത്തിൽ സർക്കാരിനും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കുമുള്ള സംയുക്ത ഉത്തരവാദിത്തം, നഗരങ്ങളിലെ ഉഷ്ണതരംഗങ്ങളും അവയുടെ ആഘാതം കുറയ്ക്കാനുള്ള മാർഗങ്ങളും എന്നിവയായിരുന്നു വിഷയങ്ങൾ. ഭിക്ഷാടനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നയവും പ്രായോഗിക നടപടികളും മനുഷ്യന്റെ അന്തസ്സും തമ്മിലുള്ള വിടവ് നികത്തൽ, കുട്ടികളുടെ സമൂഹമാധ്യമ ഉപയോഗം, വ്യാജ മരുന്നുകൾ തടയാനുള്ള നടപടികൾ, ഡിജിറ്റൽ അറസ്റ്റ് തട്ടിപ്പുകളിൽനിന്ന് മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കൽ എന്നിവയിൽ നാല് തുറന്ന ചർച്ചകളും നടത്തി. മനുഷ്യാവകാശങ്ങളുടെ വിവിധ വശങ്ങളിൽ ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞ ഒരുവർഷത്തിൽ വനാവകാശങ്ങൾ, വൃദ്ധസദനങ്ങളുടെ അവസ്ഥ, ദത്തെടുക്കൽ നടപടികൾ, മനുഷ്യക്കടത്ത്, ഭിന്നശേഷിക്കാരുടെ വിദ്യാഭ്യാസം, തടി ഒഴികെയുള്ള വനവിഭവങ്ങളുടെ വാണിജ്യവത്കരണം എന്നീ വിഷയങ്ങളിൽ ആറ് പഠനങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി. ആറ് പുതിയ പഠനങ്ങൾക്കും തുടക്കമിട്ടു. ജയിലിലുള്ള മാതാപിതാക്കളുടെ കുട്ടികളുടെ അവകാശങ്ങളും ക്ഷേമവും, ശുചിത്വവും മനുഷ്യസുരക്ഷയും മനുഷ്യാവകാശങ്ങളും, ലൈംഗികത്തൊഴിലാളികളുടെ മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾ യാഥാർഥ്യമാക്കുന്നതിലെ നിയമപരവും സാമ്പത്തികവും സാമൂഹികവുമായ തടസ്സങ്ങൾ, വയോധിക സ്ത്രീകൾക്കെതിരായ അക്രമം, നഗരചേരികളിലെ ഉഷ്ണതരംഗ ഭീഷണി, അന്താരാഷ്ട്ര സംരക്ഷണം ആവശ്യമുള്ള മനുഷ്യക്കടത്തിന് ഇരയായ വിദേശികളുടെ പുനരധിവാസ ആവശ്യങ്ങൾ എന്നിവയിലാണ് പുതിയ പഠനങ്ങൾ.

ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കും വിദ്യാർഥികൾക്കും പരിശീലനം; 687 പേർക്ക് ഇന്റേൺഷിപ്പ്

പരിശീലനശേഷി വർധിപ്പിക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി അഖിലേന്ത്യാ സർവീസുകളുടെ വിവിധ ദേശീയ അക്കാദമികളുമായി ചേർന്ന് ആവശ്യത്തിനനുസരിച്ചുള്ള പരിശീലനപാഠങ്ങൾ തയ്യാറാക്കുന്നു. പ്രവർത്തനത്തിന്റെ നിർണായക തലങ്ങളിൽ സേവനം ചെയ്യുന്ന യുവ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് മനുഷ്യാവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചും അതിന്റെ വിവിധ വശങ്ങളെക്കുറിച്ചും അവബോധം നൽകുകയാണ് ലക്ഷ്യം. സർവീസിന്റെ തുടക്കത്തിൽതന്നെ ഈ ബോധവും കരുതലും വളർത്തി ദീർഘകാല സ്വാധീനം ഉണ്ടാക്കാനാണ് ശ്രമം. വിവിധ സ്ഥാപനങ്ങളുമായി ചേർന്നും മനുഷ്യാവകാശ ബോധവത്കരണ പരിപാടികൾ നടത്തുന്നു. കഴിഞ്ഞ ഒരുവർഷത്തിൽ 66 സംയുക്ത സമ്മേളനങ്ങൾ, ശിൽപ്പശാലകൾ, പരിശീലനപരിപാടികൾ എന്നിവയും 10 മാതൃകാ കോടതി മത്സരങ്ങളും സംഘടിപ്പിച്ചു. ഇതിനായി വിവിധ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് 136 ലക്ഷം രൂപയിലേറെ സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകി. കമ്മീഷൻ ആസ്ഥാനത്ത് ശൈത്യകാല-വേനൽക്കാല ഇന്റേൺഷിപ്പുകളും ആറ് ഓൺലൈൻ ഹ്രസ്വകാല ഇന്റേൺഷിപ്പുകളും നടത്തി. ഇവയിലൂടെ 687 വിദ്യാർഥികൾക്ക് മനുഷ്യാവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ച് പരിചയപ്പെടുത്തി. ഓൺലൈൻ ഇന്റേൺഷിപ്പുകൾ വഴി വിദൂരപ്രദേശങ്ങളിലെ നൂറുകണക്കിന് സർവകലാശാലാ വിദ്യാർഥികൾക്കും പരിശീലനം ലഭിച്ചു. മനുഷ്യാവകാശ സന്ദേശം പ്രചരിപ്പിക്കുന്നവരായി അവരെ വളർത്തുകയാണ് ലക്ഷ്യം. കമ്മീഷന്റെ പ്രവർത്തനം നേരിട്ട് മനസ്സിലാക്കാൻ കോളേജ് വിദ്യാർഥികളുടെയും അധ്യാപകരുടെയും സന്ദർശനങ്ങളും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞ വർഷം 55 സ്ഥാപനങ്ങളിൽനിന്നായി 2,263 വിദ്യാർഥികളും അധ്യാപകരും ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഇത്തരം സന്ദർശനങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തു. ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ പ്രൊട്ടക്ഷൻ ഫോഴ്സ് സർവീസ്, ഡൽഹി-ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ പൊലീസ് സർവീസ് എന്നിവയിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കും ശ്രീലങ്കയിലെ സിവിൽ സർവീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കും ഉൾപ്പെടെ വിവിധ സർവീസുകളിലുള്ളവർക്കായി ആറ് പ്രത്യേക മനുഷ്യാവകാശ പരിശീലനങ്ങളും നടത്തി. സുരക്ഷാസേനാംഗങ്ങളുടെ മനുഷ്യാവകാശ അവബോധം വർധിപ്പിക്കാനുള്ള വാർഷിക പരിപാടികളുടെ ഭാഗമായി കേന്ദ്ര സായുധ പൊലീസ് സേനകൾക്കായി വർഷംതോറും സംവാദമത്സരവും സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.

ആഗോള സഹകരണവും ജനപങ്കാളിത്തവും; പരാതി നൽകാൻ മൊബൈൽ ആപ്പും

ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഏഷ്യാ പസഫിക് ഫോറം ഉൾപ്പെടെയുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ വേദികളിലും കമ്മീഷൻ സജീവമാണ്. അധ്യക്ഷനും അംഗങ്ങളും മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഇത്തരം വേദികളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു. അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിലെ മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തനശേഷി വർധിപ്പിക്കാനും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയവുമായി ചേർന്ന് ആഗോള ദക്ഷിണ മേഖലയിലെ ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ സ്ഥാപനങ്ങളെ ശക്തമാക്കാൻ നടത്തുന്ന ഇന്ത്യൻ സാങ്കേതിക-സാമ്പത്തിക സഹകരണ പദ്ധതിയിലെ പരിശീലനത്തിനും അനുഭവപങ്കിടൽ പരിപാടികൾക്കും മികച്ച പ്രതികരണം ലഭിച്ചു. ഈ വർഷം സെപ്റ്റംബറിൽ നടത്തിയതുൾപ്പെടെ അഞ്ച് ശേഷിവികസന പരിപാടികൾ ഇതുവരെ സംഘടിപ്പിച്ചു. ആഫ്രിക്ക, കിഴക്കൻ ഏഷ്യ, മധ്യേഷ്യ, തെക്കേ അമേരിക്ക, പസഫിക് മേഖലകളിലെ 46 രാജ്യങ്ങളിൽനിന്നുള്ള ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ 149 മുതിർന്ന പ്രതിനിധികൾ പങ്കെടുത്തു. ആഗോള മനുഷ്യാവകാശ സംവാദം ശക്തമാക്കുക, ദക്ഷിണ-ദക്ഷിണ സഹകരണം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകുക, അവകാശങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഭരണം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നിവയിലുള്ള കമ്മീഷന്റെ പ്രതിബദ്ധതയാണ് പരിപാടികൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്. മനുഷ്യാവകാശ ഫോട്ടോഗ്രഫി, ക്വിസ്, ഹ്രസ്വചിത്ര മത്സരങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ പൗരസമൂഹവുമായി നേരിട്ട് ഇടപെടാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾക്കും വലിയ പ്രതികരണം ലഭിച്ചു. കഴിഞ്ഞ വർഷത്തെ മനുഷ്യാവകാശ ഹ്രസ്വചിത്ര മത്സരത്തിൽ രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽനിന്നായി റെക്കോഡ് നേട്ടമായി 526 എൻട്രികൾ ലഭിച്ചു. മനുഷ്യാവകാശങ്ങളുടെ വിവിധ വശങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ചിത്രങ്ങൾ പല ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിലായിരുന്നു. ഇംഗ്ലീഷ് ഉപശീർഷകങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു. പ്രതിമാസ വാർത്താപത്രികകൾക്കുപുറമെ വിവിധ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിലൂടെയും ബോധവത്കരണം വ്യാപിപ്പിക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞ വർഷം രണ്ട് പുതിയ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ പുറത്തിറക്കി. വിവിധ വിഷയങ്ങളിലെ ഗവേഷണാധിഷ്ഠിത ലേഖനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ഇംഗ്ലീഷ് വാർഷിക ‘ജേണലും’ ഹിന്ദിയിലെ ‘മാനവ് അധികാർ: നയീ ദിശായേനും’ ഇതിൽപ്പെടുന്നു. സേവനം കൂടുതൽ പേരിലെത്തിക്കാൻ എച്ച് ആർ സി നെറ്റ് പോർട്ടലിനെ എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികളുമായും ഭൂരിഭാഗം സംസ്ഥാന മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷനുകളുമായും ബന്ധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആർക്കും പോർട്ടലിലൂടെ നേരിട്ട് ഓൺലൈൻ പരാതി നൽകാനും പരാതിയുടെ തത്സമയ നില പരിശോധിക്കാനും കഴിയും. കഴിഞ്ഞ വർഷം പുറത്തിറക്കിയ ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷന്റെ മൊബൈൽ ആപ്പ് ഈ സൗകര്യം കൂടുതൽ വിപുലമാക്കി. കമ്മീഷന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെയും പരിപാടികളുടെയും വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നതിനൊപ്പം ജനങ്ങളിൽ മനുഷ്യാവകാശ അവബോധം വളർത്താനും ആപ്പ് സഹായിക്കുന്നു.