6 ഒക്ടോബർ 2026

ഒരു കുടം വെള്ളം വീട്ടിലെത്തിക്കാൻ ദിവസവും രണ്ടു മുതൽ നാലു മണിക്കൂർ. ആ സമയം പാഠപുസ്തകത്തിന്റേതാകാമായിരുന്നു; കളിക്കാനും വിശ്രമിക്കാനും കിട്ടേണ്ടതാകാമായിരുന്നു. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ പർഭണി ജില്ലയിലെ ബാഭുൽഗാവിൽ, കടുത്ത ജലക്ഷാമമുള്ള മാസങ്ങളിൽ പെൺകുട്ടികളുടെ ദിവസം ഇങ്ങനെ ചെലവാകുന്നതായി 2026-ലെ പഠനം കണ്ടെത്തുന്നു. വരൾച്ചയുടെ നഷ്ടക്കണക്കിൽ വിളയും പണവും പതിവായി വരും. സ്ത്രീകൾക്കും പെൺകുട്ടികൾക്കും നഷ്ടപ്പെടുന്ന സമയം എവിടെയാണ് രേഖപ്പെടുത്തുന്നത്?

വെള്ളത്തിനൊപ്പം ചുമക്കുന്ന ജീവിതം

മറാഠ്‌വാഡയിലെ സ്ത്രീകളുടെ ദുരിതം വെള്ളം കിട്ടാത്തതിൽ അവസാനിക്കുന്നില്ല. കൃഷിക്ക് വെള്ളമില്ലെങ്കിൽ വരുമാനം കുറയും. പക്ഷേ വീട്ടിൽ ഭക്ഷണം വേണം; കുട്ടികളെയും വയോധികരെയും നോക്കണം; കന്നുകാലികൾക്ക് തീറ്റയും വെള്ളവും എത്തിക്കണം. കിട്ടുന്ന വിഭവങ്ങൾ കുറയുമ്പോഴും ചെയ്യേണ്ട ജോലികൾ കുറയുന്നില്ല.

ഐഐടി ബോംബെയിലെ ഗവേഷകരായ മനുലക്ഷ്മി യാദവും പെണ്ണൻ ചിന്നസാമിയും നടത്തിയ പഠനം 2026 മേയിൽ World Water Policy പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. പർഭണിയിലെ ബാഭുൽഗാവ്, പിംപൽഗാവ് തോംബരെ എന്നീ രണ്ടു ഗ്രാമങ്ങളിൽ സർവേയും അഭിമുഖങ്ങളും കൂട്ടചർച്ചകളും നിരീക്ഷണങ്ങളും നടത്തിയായിരുന്നു പഠനം.

ഭൂഗർഭജലം താഴുന്നതും കുഴൽക്കിണറുകൾ പരാജയപ്പെടുന്നതും വിളനഷ്ടവും സ്ത്രീകളുടെ പ്രതിഫലമില്ലാത്ത ജോലി കൂട്ടുന്നതായി ഗവേഷകർ കണ്ടെത്തി. ക്രമമില്ലാത്ത കൂലിപ്പണിയും അവർ ഏറ്റെടുക്കുന്നു. പുരുഷന്മാർ തൊഴിൽ തേടി പുറത്തുപോകുമ്പോൾ വീടും കൃഷിയും സ്ത്രീകളുടെ ഉത്തരവാദിത്വമാകുന്നു. എന്നാൽ വെള്ളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തീരുമാനങ്ങളിൽ അവരുടെ അധികാരം അതിനനുസരിച്ച് കൂടുന്നില്ല. ശരീരവേദനയും ചൂടുമൂലമുള്ള ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളും മാനസികസമ്മർദവും പഠനം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.

ജോലി കൂടും; വരുമാനം കുറയും

വരൾച്ചയിൽ സ്ത്രീകൾ കൂടുതൽ അധ്വാനിച്ചിട്ടും അവരുടെ വരുമാനം കുറയാം. വെള്ളവും വിറകും തീറ്റയും കണ്ടെത്താനുള്ള സമയം കൂടുമ്പോൾ കൂലിപ്പണിക്ക് പോകാൻ സമയം ശേഷിക്കാത്തതാണ് ഒരു കാരണം.

യുഎൻഡിപി 2015-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച Blame it on the Rain? പഠനം ഈ ബന്ധം വിശദീകരിക്കുന്നു. 1993–2007 കാലത്തെ ദേശീയ സാമ്പിൾ സർവേയുടെ ജില്ലാതല കണക്കുകളും മഹാരാഷ്ട്രയിലെയും ഒഡീഷയിലെയും 26 ഗ്രാമങ്ങളിൽ നടത്തിയ കൂട്ടചർച്ചകളും പഠനത്തിന് ഉപയോഗിച്ചു.

മഴ കുറഞ്ഞ വർഷങ്ങളിൽ വെള്ളം, തീറ്റ, വിറക് എന്നിവ ശേഖരിക്കാനും രോഗികളായ കുട്ടികളെ പരിചരിക്കാനും സ്ത്രീകൾക്ക് കൂടുതൽ സമയം വേണ്ടിവന്നു. ഗ്രാമത്തിനു പുറത്തുള്ള തൊഴിൽ തേടുന്നതിൽ പുരുഷന്മാർക്ക് താരതമ്യേന കൂടുതൽ അവസരമുണ്ടായിരുന്നു. മഴയെ ആശ്രയിക്കുന്ന നെൽകൃഷി പ്രദേശങ്ങളിൽ സ്ത്രീകളുടെ കൂലി കൂടുതൽ ഇടിഞ്ഞതായും കണ്ടെത്തി. എല്ലാ കൃഷിമേഖലകളിലും ഒരേ ഫലമായിരുന്നില്ല.

ദുരന്തത്തിനു മുമ്പേ അസമമായ ജോലി

ഇന്ത്യയുടെ 2024-ലെ ടൈം യൂസ് സർവേയിൽ, പ്രതിഫലമില്ലാത്ത വീട്ടുജോലി ചെയ്ത ആറുവയസ്സിനു മുകളിലുള്ള സ്ത്രീകളും പെൺകുട്ടികളും അതിനായി ദിവസം ശരാശരി 289 മിനിറ്റ് ചെലവഴിച്ചു. ഇതേ ജോലി ചെയ്ത പുരുഷന്മാരുടെയും ആൺകുട്ടികളുടെയും ശരാശരി 88 മിനിറ്റ് ആയിരുന്നു. ഇത് ദുരന്തകാലത്തെ സർവേയല്ല. ദുരന്തം എത്തുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെ ജോലിഭാരം എത്ര അസമമാണെന്ന് കാണിക്കുന്ന പശ്ചാത്തലമാണ്.

ഈ അസമത്വത്തിലേക്കാണ് വരൾച്ചയും പ്രളയവും എത്തുന്നത്. ദേശീയ ദുരന്തനിവാരണ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ Gender and Disaster Management പരിശീലനരേഖ പറയുന്നതുപോലെ, വീട് തകർന്നാലും പാചകവും പരിചരണവും തുടരേണ്ടിവരും; സൗകര്യങ്ങൾ കുറഞ്ഞ സാഹചര്യത്തിൽ കൂടുതൽ ജോലി ചെയ്യണം. പരിക്കേറ്റവരുടെയും രോഗികളുടെയും പരിചരണവും അതോടൊപ്പം വരും.

രാജസ്ഥാനിലെ ഭിൽവാരയിൽ 2003-ലെ വരൾച്ചയ്ക്കുശേഷം നടത്തിയ നിരീക്ഷണവും ഈ രേഖ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. അമ്മമാർ ഭക്ഷണത്തിനു പകരം തൊഴിൽ നൽകുന്ന പദ്ധതികളിൽ ജോലിക്കുപോയപ്പോൾ ഇളയ സഹോദരങ്ങളെ നോക്കാൻ പെൺകുട്ടികൾ പഠനം ഉപേക്ഷിക്കുന്ന സ്ഥിതി രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. അമ്മയുടെ അധ്വാനഭാരം മകളുടെ ബാല്യത്തിലേക്കും നീളുന്നു.

കൂടുതൽ ഉത്തരവാദിത്വം, കുറവ് അധികാരം

സിജിഐഎആറിന്റെ കാലാവസ്ഥ–കൃഷി ഗവേഷണപദ്ധതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട 2018-ലെ പഠനം ഇന്ത്യയിലെ പത്തു സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ 36 ജില്ലകളെ സ്ത്രീകർഷകരും കാലാവസ്ഥാ അപകടങ്ങളും കൂടുതലായി ഒത്തുചേരുന്ന പ്രദേശങ്ങളായി കണ്ടെത്തി. വരൾച്ച, അധികമഴ, ഉഷ്ണതരംഗം എന്നിവയ്ക്കൊപ്പം വായ്പയും വിപണിയും തൊഴിൽസഹായവും ലഭിക്കുന്നതിലെ തടസ്സങ്ങളും അവിടെ പ്രധാനമായിരുന്നു.

ഈ കണ്ടെത്തലുകൾ ആവശ്യപ്പെടുന്നത് വെള്ളമെത്തിക്കുന്നതിനപ്പുറമുള്ള പരിഹാരമാണ്. വീടിനടുത്തുള്ള വിശ്വസനീയ ജലവിതരണം, കുട്ടികളുടെ പരിചരണസൗകര്യം, സ്ത്രീകൾക്ക് ലഭ്യമാകുന്ന കൃഷിസഹായവും വായ്പയും, ദുരന്താശ്വാസത്തിലെ സുരക്ഷിത ശുചിമുറികൾ എന്നിവ വേണം. ജലവിതരണവും പുനരധിവാസവും തീരുമാനിക്കുമ്പോൾ സ്ത്രീകളുടെ അനുഭവം കേൾക്കണം. വീട്ടുജോലി പങ്കിടുന്നതും ദുരന്തത്തെ നേരിടാനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പിന്റെ ഭാഗമാകണം. സഹായപദ്ധതി വിജയിച്ചോ എന്നറിയാൻ ഒരു ചോദ്യം കൂടി ചോദിക്കാം: സ്ത്രീകളുടെ ഒരു ദിവസത്തിൽ എത്ര സമയം അത് തിരിച്ചുനൽകി?

Sources

• Wiley / World Water Policy, 2026: Gender Issues due to Water Scarcity: A Review With Empirical Evidence From Parbhani, Maharashtra
• United Nations Development Programme, 2015: Blame it on the Rain? Gender differentiated impacts of drought on agricultural wage and work in India
• Ministry of Statistics and Programme Implementation: Time Use Survey 2024 — Official Results
• National Institute of Disaster Management, 2015: Gender and Disaster Management: A Training of Trainers Module
• CGIAR / CCAFS, 2018: Woman in agriculture, and climate risks: hotspots for development