ന്യൂഡൽഹി, സെപ്റ്റംബർ 8-

അഞ്ചുവയസ്സുകാരിയെ ബലാത്സംഗം ചെയ്ത കേസിൽ ജീവപര്യന്തം തടവിന് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട ധൻരാജിനെ എല്ലാ കുറ്റങ്ങളിൽനിന്നും സുപ്രീംകോടതി വെറുതെവിട്ടു. ജസ്റ്റിസ് സന്ദീപ് മേത്ത, ജസ്റ്റിസ് മൻമോഹൻ എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് 2026 സെപ്റ്റംബർ 7ന് വിധി പറഞ്ഞത്. ധൻരാജാണ് അപ്പീലുകാരൻ; രാജസ്ഥാൻ സംസ്ഥാനമാണ് എതിർകക്ഷി. ധൻരാജിനുവേണ്ടി അഭിഭാഷകൻ നമിത് സക്സേന ഹാജരായി. സംസ്ഥാനത്തിനുവേണ്ടി നിധി ജസ്വാൾ, കാർത്തികേയ അസ്ഥാന, ഉർവശി രാജ്, സിദ്ധിദാത്രി ഝാ എന്നിവർ ഹാജരായി. പ്രതിയെ ഇര കോടതിയിൽ തിരിച്ചറിയാതിരുന്നതും ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകളുടെ അഭാവവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള വീഴ്ചകൾ ന്യായമായ സംശയം സൃഷ്ടിക്കുന്നുവെന്ന് കണ്ടെത്തിയാണ് വിചാരണക്കോടതിയുടെയും രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതിയുടെയും വിധികൾ സുപ്രീംകോടതി റദ്ദാക്കിയത്.

തിരിച്ചറിയൽ പരേഡ് മാത്രം പ്രതിയെ കുറ്റക്കാരനാക്കാൻ മതിയാകില്ല

അന്വേഷണഘട്ടത്തിൽ നടത്തുന്ന തിരിച്ചറിയൽ പരേഡിലെ തിരിച്ചറിയൽ സ്വതന്ത്രമായ നിർണായക തെളിവല്ലെന്ന് സുപ്രീംകോടതി ആവർത്തിച്ചു. സാക്ഷി പിന്നീട് കോടതിയിൽ നടത്തുന്ന തിരിച്ചറിയലിനെ പിന്തുണയ്ക്കാനാണ് തിരിച്ചറിയൽ പരേഡ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഈ കേസിൽ കുട്ടി തിരിച്ചറിയൽ പരേഡിൽ ധൻരാജിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞിരുന്നെങ്കിലും വിചാരണക്കോടതിയിൽ മൊഴി നൽകിയപ്പോൾ പ്രതിയെ തിരിച്ചറിയിച്ചിരുന്നില്ല. അതിനാൽ തിരിച്ചറിയൽ പരേഡിനെ മാത്രം ആശ്രയിച്ച് പ്രതിയുടെ വ്യക്തിത്വം സംശയാതീതമായി സ്ഥാപിക്കാനാകില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

പ്രഥമ വിവര റിപ്പോർട്ടിൽ ധൻരാജിന്റെ പേരുണ്ടായിരുന്നില്ല

2016 ഡിസംബർ 7ന് അജ്മീറിലെ കേക്രി പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത പ്രഥമ വിവര റിപ്പോർട്ട് അജ്ഞാതനായ ഒരാൾക്കെതിരെയായിരുന്നു. ധൻരാജിന്റെ പേരോ പ്രതിയെ തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്ന വ്യക്തമായ വിവരങ്ങളോ അതിലുണ്ടായിരുന്നില്ല. പിന്നീട് 2017 ഫെബ്രുവരി 5നാണ് ധൻരാജിനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തത്. കുട്ടി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയൽ പരേഡിൽ ധൻരാജിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞെങ്കിലും, ധൻരാജിന്റെ പേര് പൊലീസ് തന്നോട് പറഞ്ഞിരുന്നതായി കുട്ടി വിചാരണയ്ക്കിടെ സമ്മതിച്ചതും സുപ്രീംകോടതി നിർണായകമായി കണക്കാക്കി.

പ്രതി മുന്നിലുണ്ടായിട്ടും കുട്ടിയെക്കൊണ്ട് തിരിച്ചറിയിച്ചില്ല

കുട്ടിയുടെ മൊഴിയെടുക്കുമ്പോൾ ധൻരാജ് കോടതിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് സുപ്രീംകോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ധൻരാജിനെ മുന്നിൽ കണ്ടാൽ തിരിച്ചറിയാമെന്ന് കുട്ടി തന്നെ പറഞ്ഞിട്ടും പ്രതിയെ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടില്ല. തിരിച്ചറിയൽ കേസിലെ നിർണായക വിഷയമായിരിക്കെ ഈ ലളിതമായ നടപടി പോലും സ്വീകരിക്കാത്തതിൽ വിചാരണക്കോടതി ജഡ്ജിയെയും പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടറെയും സുപ്രീംകോടതി വിമർശിച്ചു. ഇരുവരുടെയും വീഴ്ചയാണ് കേസിലെ തിരിച്ചറിയൽ തെളിവിനെ ഗുരുതരമായി ബാധിച്ചതെന്ന് ബെഞ്ച് വിലയിരുത്തി.

പ്രതിയുടെ രേഖാചിത്രവും കോടതിയിലെത്തിയില്ല; ഡി.എൻ.എ തെളിവുമില്ല

കുട്ടിയുടെ സഹായത്തോടെ ജയ്പൂരിൽ തയ്യാറാക്കിയതായി പറയുന്ന പ്രതിയുടെ രേഖാചിത്രം വിചാരണക്കോടതിയിൽ ഹാജരാക്കിയിരുന്നില്ല. അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനും അത് ലഭ്യമല്ലെന്ന് സമ്മതിച്ചു. ധൻരാജിനെ കുറ്റകൃത്യവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഡി.എൻ.എ പരിശോധനയോ മറ്റേതെങ്കിലും ശാസ്ത്രീയ തെളിവോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ധൻരാജിനെയും കുടുംബത്തെയും രാഷ്ട്രീയ വൈരാഗ്യത്തിന്റെ പേരിൽ കേസിൽ കുടുക്കിയെന്ന പരാതികളെക്കുറിച്ച് അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ അന്വേഷിച്ചില്ലെന്നും സുപ്രീംകോടതി കണ്ടെത്തി.

മെഡിക്കൽ തെളിവിലും സംഭവദിവസവുമായി പൊരുത്തക്കേട്

കുറ്റകൃത്യം നടന്നതായി പ്രോസിക്യൂഷൻ പറഞ്ഞത് 2016 ഡിസംബർ 5നാണ്. കുട്ടിയെ ഡിസംബർ 7ന് വൈദ്യപരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയയാക്കിയപ്പോൾ കണ്ടെത്തിയ മുറിവിന് അഞ്ചുമുതൽ ഏഴുദിവസം വരെ പഴക്കമുണ്ടെന്നാണ് ഡോക്ടറുടെ കണ്ടെത്തൽ. അതിനാൽ മുറിവിന്റെ പഴക്കവും പ്രോസിക്യൂഷൻ പറഞ്ഞ സംഭവദിവസവും തമ്മിൽ പൊരുത്തക്കേടുണ്ടെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വിലയിരുത്തി.

ഒമ്പതുവർഷത്തിലേറെ ജയിലിൽ; വീണ്ടും വിചാരണ വേണ്ടെന്ന് കോടതി

അജ്മീറിലെ പോക്സോ പ്രത്യേക കോടതി 2019 സെപ്റ്റംബർ 5ന് ധൻരാജിനെ കുറ്റക്കാരനാക്കി ജീവപര്യന്തം തടവ് വിധിച്ചിരുന്നു. 2025 ഓഗസ്റ്റ് 20ന് രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതി ഈ ശിക്ഷ ശരിവച്ചു. എന്നാൽ തിരിച്ചറിയൽ ഉൾപ്പെടെയുള്ള തെളിവുകളിലെ ഗുരുതരമായ പോരായ്മകൾ കണക്കിലെടുത്ത സുപ്രീംകോടതി, ഒമ്പതുവർഷത്തിലേറെ ജയിലിൽ കഴിഞ്ഞ ധൻരാജിനെ വീണ്ടും വിചാരണയ്ക്ക് അയക്കുന്നതുകൊണ്ട് പ്രയോജനമില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. വിചാരണക്കോടതിയുടെയും ഹൈക്കോടതിയുടെയും വിധികൾ റദ്ദാക്കി ധൻരാജിനെ എല്ലാ കുറ്റങ്ങളിൽനിന്നും വെറുതെവിട്ടു. മറ്റൊരു കേസിൽ ആവശ്യമില്ലെങ്കിൽ ഉടൻ മോചിപ്പിക്കണമെന്നും ഉത്തരവിട്ടു.

ക്രിമിനൽ കോടതികൾ വെറും കാഴ്ചക്കാരാകരുതെന്ന് സുപ്രീംകോടതി

ക്രിമിനൽ വിചാരണ പ്രോസിക്യൂഷനും പ്രതിയും തമ്മിലുള്ള നിയമപോരാട്ടം മാത്രമല്ലെന്നും സത്യം കണ്ടെത്തേണ്ട ഉത്തരവാദിത്തം കോടതിക്കുണ്ടെന്നും സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി. കുറ്റമോ നിരപരാധിത്വമോ തീരുമാനിക്കുന്ന നിർണായക തെളിവ് വിട്ടുപോകുമ്പോൾ കോടതി നിശ്ശബ്ദ കാഴ്ചക്കാരനായി തുടരാൻ പാടില്ല. രാജ്യത്താകെയുള്ള ക്രിമിനൽ വിചാരണകളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് പ്രതിയുടെ തിരിച്ചറിയൽ തർക്കവിഷയമാകുന്ന കേസുകളിൽ, കോടതിയിലെ തിരിച്ചറിയലിന്റെ തെളിവുമൂല്യവും വിചാരണക്കോടതിയുടെ സജീവ ഉത്തരവാദിത്തവും ഈ വിധി വീണ്ടും ഉറപ്പിക്കുന്നു.