ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 31 –

മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ 42-ാം ചരമവാർഷികത്തിൽ ബാല്യകാല ഓർമകൾ പങ്കുവച്ച് രാഹുൽ ഗാന്ധിയും പ്രിയങ്ക ഗാന്ധിയും. ഒക്ടോബർ 31 ശനിയാഴ്ചയാണ് ഇരുവരും മുത്തശ്ശിക്കൊപ്പമുള്ള പഴയ ചിത്രങ്ങളും ഹൃദയസ്പർശിയായ കുറിപ്പുകളും സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങളിൽ പങ്കുവച്ചത്. ലോക്സഭാ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് രാഹുൽ ഗാന്ധി ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ മടിയിലിരുന്ന് ശാന്തിമന്ത്രം പഠിച്ച ബാല്യകാല അനുഭവമാണ് ഓർമിച്ചത്. വയനാട് എംപിയായ പ്രിയങ്ക ഗാന്ധി മുത്തശ്ശിയുടെ വ്യക്തിത്വത്തെയും കരുത്തിനെയും അനുസ്മരിച്ചു.

മുത്തശ്ശിയുടെ മടിയിലിരുന്ന് ശാന്തിമന്ത്രം പഠിച്ച ഓർമയിൽ രാഹുൽ

മുത്തശ്ശിയുടെ മടിയിലിരുന്ന് ഇരുകൈകളും പിടിച്ച് വേദമന്ത്രം കേട്ടതും അതിലെ വാക്കുകൾ ഏറ്റുചൊല്ലിയതുമാണ് രാഹുൽ ഗാന്ധി ഓർമിച്ചത്. യജുർവേദത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ ശാന്തിമന്ത്രവും അദ്ദേഹം സാമൂഹികമാധ്യമത്തിൽ പങ്കുവച്ചു. അസത്യത്തിൽനിന്ന് സത്യത്തിലേക്കും ഇരുട്ടിൽനിന്ന് വെളിച്ചത്തിലേക്കും മരണത്തിൽനിന്ന് അമരത്വത്തിലേക്കും നയിക്കണമെന്ന പ്രാർഥനയാണ് മന്ത്രത്തിലുള്ളത്.

മുത്തശ്ശി നൽകിയ മനോഹരമായ സമ്മാനമായിരുന്നു ആ അനുഭവമെന്ന് രാഹുൽ ഗാന്ധി കുറിച്ചു. കുട്ടിക്കാലത്ത് കേട്ടുപഠിച്ച വാക്കുകൾ ജീവിതത്തിൽ ഇത്രയധികം പ്രാധാന്യമുള്ളതായി മാറുമെന്ന് അന്ന് കരുതിയിരുന്നില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. മുത്തശ്ശിയോടൊപ്പമുള്ള ചിത്രവും കുറിപ്പിനൊപ്പം പങ്കുവച്ചിട്ടുണ്ട്.

ആകാശംപോലെ സ്വതന്ത്രയായ സ്ത്രീയെന്ന് പ്രിയങ്ക ഗാന്ധി

ഇന്ദിരാഗാന്ധിക്കൊപ്പമുള്ള ബാല്യകാല ചിത്രം പങ്കുവച്ചാണ് പ്രിയങ്ക ഗാന്ധിയും ആദരാഞ്ജലികൾ അർപ്പിച്ചത്. അസാധാരണമായ വ്യക്തിത്വവും മനക്കരുത്തുമുള്ള സ്ത്രീയായിരുന്നു മുത്തശ്ശിയെന്ന് പ്രിയങ്ക അനുസ്മരിച്ചു. ആകാശംപോലെ സ്വതന്ത്രയും സമുദ്രംപോലെ ആഴമുള്ളവളും ഭൂമിയെപ്പോലെ പ്രതിസന്ധികളെ അതിജീവിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളവളും അഗ്നിയെക്കാൾ തിളക്കമുള്ളവളുമായിരുന്നു ഇന്ദിരാഗാന്ധിയെന്ന് പ്രിയങ്ക കുറിച്ചു.

ഒരു രാഷ്ട്രീയ നേതാവെന്നതിലുപരി കുടുംബാംഗമെന്ന നിലയിൽ ഇന്ദിരാഗാന്ധിയെ ഓർമിക്കുന്നതായിരുന്നു പ്രിയങ്കയുടെ കുറിപ്പ്. മുത്തശ്ശിക്കൊപ്പമുള്ള കുട്ടിക്കാല അനുഭവങ്ങളും അവരുടെ വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ സവിശേഷതകളുമാണ് പ്രിയങ്ക അനുസ്മരിച്ചത്.

ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ ധൈര്യവും രാജ്യസേവനവും അനുസ്മരിച്ച് ഖാർഗെ

കോൺഗ്രസ് അധ്യക്ഷൻ മല്ലികാർജുൻ ഖാർഗെയും ഇന്ദിരാഗാന്ധിക്ക് ആദരാഞ്ജലികൾ അർപ്പിച്ചു. ധൈര്യത്തിന്റെയും ഉറച്ച തീരുമാനങ്ങളുടെയും ദീർഘവീക്ഷണമുള്ള നേതൃത്വത്തിന്റെയും പ്രതീകമായിരുന്നു ഇന്ദിരാഗാന്ധിയെന്ന് ഖാർഗെ പറഞ്ഞു. രാജ്യത്തിന്റെ ഐക്യവും അഖണ്ഡതയും അഭിമാനവും സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ അവർ നൽകിയ സംഭാവനകൾ എന്നും ഓർമിക്കപ്പെടുമെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.

മരണത്തിന് ഒരുദിവസം മുമ്പ് ഇന്ദിരാഗാന്ധി നടത്തിയ പ്രസംഗത്തിലെ വാക്കുകളും ഖാർഗെ അനുസ്മരിച്ചു. ജീവനുള്ളിടത്തോളം രാജ്യസേവനം തുടരുമെന്നും തന്റെ ഓരോ തുള്ളി രക്തവും ഇന്ത്യയുടെ നിലനിൽപ്പിന് കരുത്താകുമെന്നുമായിരുന്നു ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ സന്ദേശം. അവരുടെ ധൈര്യം പ്രചോദനമാണെന്നും ത്യാഗം മായാത്ത ഓർമയാണെന്നും ഖാർഗെ പറഞ്ഞു.

ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ വനിതാ പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം

1917 നവംബർ 19ന് ഉത്തർപ്രദേശിലെ അലഹബാദിലാണ് ഇന്ദിരാഗാന്ധി ജനിച്ചത്. ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ പ്രധാനമന്ത്രി ജവാഹർലാൽ നെഹ്റുവിന്റെയും കമല നെഹ്റുവിന്റെയും മകളായിരുന്നു. 1966 മുതൽ 1977 വരെയും പിന്നീട് 1980 മുതൽ 1984 വരെയും ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി പ്രവർത്തിച്ചു. ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ വനിതാ പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന അവർ 1984 ഒക്ടോബർ 31നാണ് കൊല്ലപ്പെട്ടത്.

1971ലെ ഇന്ത്യ-പാകിസ്ഥാൻ യുദ്ധകാലത്ത് ഇന്ദിരാഗാന്ധിയായിരുന്നു പ്രധാനമന്ത്രി. ബംഗ്ലാദേശിന്റെ രൂപീകരണത്തിലേക്ക് നയിച്ച യുദ്ധത്തിൽ അവരുടെ നേതൃത്വം നിർണായകമായിരുന്നു. ഹരിതവിപ്ലവത്തിലൂടെ ഭക്ഷ്യോൽപ്പാദനം വർധിപ്പിക്കുന്നതിനും രാജ്യത്തിന്റെ ഭക്ഷ്യസുരക്ഷ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും അവരുടെ ഭരണകാലത്ത് നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചു.

ബാങ്ക് ദേശസാൽക്കരണവും ആണവപരീക്ഷണവും പ്രധാന തീരുമാനങ്ങൾ

ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ ഭരണകാലത്താണ് രാജ്യത്തെ 14 പ്രധാന വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾ ദേശസാൽക്കരിച്ചത്. കൃഷി, ചെറുകിട വ്യവസായം, ഗ്രാമീണ വികസനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലേക്ക് ബാങ്കിങ് സേവനങ്ങളും വായ്പകളും വ്യാപിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. 1974ൽ രാജസ്ഥാനിലെ പൊഖ്റാനിൽ ഇന്ത്യ ആദ്യ ആണവപരീക്ഷണം നടത്തിയതും അവരുടെ ഭരണകാലത്താണ്.

ശീതയുദ്ധകാലത്ത് ചേരിചേരാ പ്രസ്ഥാനത്തിലും ഇന്ദിരാഗാന്ധി പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. വികസ്വര രാജ്യങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ അന്താരാഷ്ട്ര വേദികളിൽ ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നതിനും ഇന്ത്യയുടെ വിദേശനയ നിലപാടുകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനും അവർ നേതൃത്വം നൽകി.

നവംബർ 19 ദേശീയ ഏകീകരണ ദിനമായി ആചരിക്കുന്നു

ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ ജന്മദിനമായ നവംബർ 19 ദേശീയ ഏകീകരണ ദിനമായാണ് ആചരിക്കുന്നത്. രാജ്യത്തിന്റെ ഐക്യത്തിനും സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും അവർ നൽകിയ സംഭാവനകളെ അനുസ്മരിക്കുകയാണ് ദിനാചരണത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. 1985ൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയാണ് ഈ ദിനാചരണത്തിന് തുടക്കമിട്ടത്.

ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ ചരമവാർഷികത്തിൽ അവരുടെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തിനൊപ്പം കുടുംബാംഗങ്ങൾ പങ്കുവച്ച വ്യക്തിപരമായ ഓർമകളും ശ്രദ്ധേയമായി. രാഹുലിന്റെയും പ്രിയങ്കയുടെയും ബാല്യകാല ചിത്രങ്ങളും കുറിപ്പുകളും ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ കുടുംബജീവിതത്തിലെ മറ്റൊരു മുഖമാണ് ഓർമിപ്പിക്കുന്നത്.