ലഖ്നൗ, 2026 ഒക്ടോബർ 27 –

സർക്കാർ പദ്ധതിയുടെ ഔദ്യോഗിക വിജ്ഞാപനത്തിലോ വിവരപത്രികയിലോ നിർബന്ധമാക്കിയിട്ടില്ലാത്ത രേഖ സമർപ്പിച്ചില്ലെന്ന കാരണത്താൽ അപേക്ഷ നിരസിക്കാനാവില്ലെന്ന് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി. നോയിഡയിലെ ഭവനപ്ലോട്ട് അനുവദിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസിൽ 2026 സെപ്റ്റംബർ 29നാണ് ജസ്റ്റിസ് ഇർഷാദ് അലി നിർണായക വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചത്. നളിനി ഖണ്ഡേൽവാൾ സമർപ്പിച്ച ഹർജിയിലാണ് ഉത്തരവ്. ഉത്തർപ്രദേശ് സർക്കാരും ന്യൂ ഓഖ്ല വ്യവസായ വികസന അതോറിറ്റിയുമായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാരിക്കുവേണ്ടി അഭിഭാഷകൻ അഭിനവ് ശ്രീവാസ്തവയും നോയിഡ അതോറിറ്റിക്കുവേണ്ടി ഉത്കർഷ് ശ്രീവാസ്തവയും ഹാജരായി. സംസ്ഥാന സർക്കാരിനുവേണ്ടി സ്റ്റാൻഡിങ് കൗൺസലും ഹാജരായി. അപേക്ഷ നിരസിച്ചുകൊണ്ടുള്ള 2012 സെപ്റ്റംബർ 10ലെയും 2017 മാർച്ച് 17ലെയും ഉത്തരവുകൾ കോടതി റദ്ദാക്കി. 2006ലെ നിരക്കിൽ ഭൂമി അനുവദിക്കാനും നിർദേശിച്ചു.

പദ്ധതി ആരംഭിച്ചശേഷം അപേക്ഷകർക്ക് ദോഷകരമാകുന്ന രീതിയിൽ പുതിയ നിബന്ധനകൾ ഏർപ്പെടുത്താൻ സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് അധികാരമില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. നിയമനങ്ങളിലും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടപടികളിലും ബാധകമായ, നടപടികൾ ആരംഭിച്ചശേഷം ചട്ടങ്ങൾ മാറ്റരുതെന്ന തത്വം സർക്കാർ ഭൂമി അനുവദിക്കുന്ന പദ്ധതികൾക്കും ബാധകമാണെന്ന് കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.

2006ൽ നൽകിയ ഭൂമി അപേക്ഷ പലതവണ തള്ളി; 20 വർഷത്തെ നിയമപോരാട്ടം

നോയിഡയിലെ ചാരു അപ്പാരൽസ് മാനുഫാക്ചറിങ് കമ്പനി പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡിന്റെ മുഴുവൻസമയ ഡയറക്ടറായ നളിനി ഖണ്ഡേൽവാളാണ് കേസിലെ ഹർജിക്കാരി. നോയിഡ അതോറിറ്റിയുടെ 2006ലെ ഭവനപ്ലോട്ട് പദ്ധതിയിൽ വ്യവസായ വിഭാഗത്തിനായി സംവരണം ചെയ്ത ഭൂമിക്ക് 2006 ജൂൺ 16ന് ഇവർ അപേക്ഷ നൽകി. സെക്ടർ 100ൽ ഭൂമി ലഭിക്കാനായിരുന്നു അപേക്ഷ.

അപേക്ഷയ്ക്കൊപ്പം 1.20 ലക്ഷം രൂപയുടെ ഡിമാൻഡ് ഡ്രാഫ്റ്റും കമ്പനിയുടെ പ്രവർത്തന സർട്ടിഫിക്കറ്റ്, ബോർഡ് പ്രമേയം, ഡയറക്ടർമാരുടെയും ഓഹരിയുടമകളുടെയും പട്ടിക തുടങ്ങിയ രേഖകളും സമർപ്പിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ കമ്പനിയിലെ പദവി വ്യക്തമല്ലെന്നും ഫോട്ടോ നൽകിയിട്ടില്ലെന്നും ചൂണ്ടിക്കാട്ടി അതോറിറ്റി ആദ്യം അപേക്ഷകയെ അയോഗ്യയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.

ഡയറക്ടറായ തീയതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയുള്ള അപേക്ഷ നിരസിക്കൽ 2011ൽ കോടതി റദ്ദാക്കി

2006 മാർച്ച് 31ന് അപേക്ഷക കമ്പനിയുടെ ഡയറക്ടറായിരുന്നില്ലെന്ന കാരണമാണ് പിന്നീട് അതോറിറ്റി ഉന്നയിച്ചത്. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ 2009 മേയ് 26ന് അപേക്ഷ വീണ്ടും നിരസിച്ചു. എന്നാൽ പദ്ധതിയുടെ വിവരപത്രികയിൽ ഇത്തരമൊരു അവസാന തീയതി നിശ്ചയിച്ചിരുന്നില്ലെന്ന് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി കണ്ടെത്തി.

2006 മേയ് ആറിന് നളിനി ഖണ്ഡേൽവാൾ ഡയറക്ടറായി നിയമിതയായിരുന്നുവെന്നും അപേക്ഷ സമർപ്പിക്കാനുള്ള അവസാന തീയതി ജൂൺ 19 ആയിരുന്നുവെന്നും കോടതി കണ്ടെത്തി. തുടർന്ന് 2011 നവംബർ 26ന് അതോറിറ്റിയുടെ നിരസിക്കൽ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കി അപേക്ഷ വീണ്ടും പരിഗണിക്കാൻ നിർദേശിച്ചു.

ഫോം 32 സമർപ്പിച്ചില്ലെന്ന പുതിയ കാരണം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി അപേക്ഷ വീണ്ടും നിരസിച്ചു

2011ലെ കോടതി നിർദേശത്തിന് പിന്നാലെ അപേക്ഷ വീണ്ടും പരിശോധിച്ച നോയിഡ അതോറിറ്റി 2012 സെപ്റ്റംബർ 10ന് മറ്റൊരു കാരണം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി അപേക്ഷ തള്ളി. കമ്പനികളുടെ രജിസ്ട്രാർക്ക് സമർപ്പിക്കുന്ന ഫോം 32ന്റെ പകർപ്പ് ആദ്യ അപേക്ഷയ്ക്കൊപ്പം നൽകിയില്ലെന്നായിരുന്നു പുതിയ വാദം.

ഈ തീരുമാനത്തിനെതിരെ നളിനി ഖണ്ഡേൽവാൾ വീണ്ടും നിയമനടപടി സ്വീകരിച്ചു. തുടർന്ന് ഉത്തർപ്രദേശ് വ്യവസായ വികസന വകുപ്പിന്റെ പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറിക്ക് പുനഃപരിശോധനാ അപേക്ഷ നൽകി. എന്നാൽ 2017 മാർച്ച് 17ന് ഈ അപേക്ഷയും നിരസിച്ചു. ഇതിനെതിരെയാണ് നിലവിലെ ഹർജിയുമായി ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്.

അപേക്ഷ സ്വീകരിച്ചശേഷം പുതിയ രേഖ നിർബന്ധമാക്കുന്നത് ഭരണഘടനാ തത്വങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധം

പദ്ധതിയുടെ വിവരപത്രികയിൽ ഫോം 32 നിർബന്ധമായി സമർപ്പിക്കണമെന്ന് എവിടെയും പറഞ്ഞിട്ടില്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. കമ്പനിയുടെ ഡയറക്ടറാണെന്ന് തെളിയിക്കുന്ന രേഖകളാണ് ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഹർജിക്കാരി അതിനാവശ്യമായ രേഖകൾ സമർപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

അപേക്ഷകയുടെ യോഗ്യത പരിശോധിക്കാൻ അതോറിറ്റിക്ക് അധികാരമുണ്ടെങ്കിലും പദ്ധതിയുടെ വ്യവസ്ഥകൾ പിന്നീട് തിരുത്താനുള്ള അധികാരമായി അതിനെ കാണാനാവില്ലെന്ന് കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. രേഖകളിൽ സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ കൂടുതൽ തെളിവുകൾ ആവശ്യപ്പെടാം. എന്നാൽ നേരത്തേ പ്രഖ്യാപിക്കാത്ത രേഖ നിർബന്ധമാണെന്ന് പിന്നീട് തീരുമാനിച്ച് അപേക്ഷ തള്ളാനാവില്ല.

നിയമനങ്ങൾക്ക് മാത്രമല്ല, ഭൂമി അനുവദിക്കുന്ന പദ്ധതികൾക്കും ചട്ടങ്ങൾ മാറ്റരുതെന്ന തത്വം ബാധകം

സർക്കാർ നിയമനങ്ങളിൽ നടപടിക്രമങ്ങൾ ആരംഭിച്ചശേഷം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് മാനദണ്ഡങ്ങൾ മാറ്റരുതെന്ന സുപ്രീംകോടതി നിലപാട് ഭൂമി അനുവദിക്കുന്ന നടപടികൾക്കും ബാധകമാണെന്ന് ജസ്റ്റിസ് ഇർഷാദ് അലി വ്യക്തമാക്കി. ഭരണനടപടികളിലെ സുതാര്യതയും നീതിയും ഉറപ്പാക്കുന്നതിനാണ് ഈ തത്വം.

ഭരണഘടനയുടെ 14-ാം അനുച്ഛേദം ഉറപ്പുനൽകുന്ന തുല്യതയും ഏകപക്ഷീയമായ നടപടികളിൽനിന്നുള്ള സംരക്ഷണവും സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങൾ പാലിക്കണം. എല്ലാ അപേക്ഷകളിലും നിയമവിരുദ്ധമായ നിബന്ധന ഒരുപോലെ നടപ്പാക്കിയതുകൊണ്ട് ആ നിബന്ധന നിയമപരമാകില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

2006ലെ നിരക്കിൽ ഭൂമി നൽകണം; പകരം പ്ലോട്ട് അനുവദിക്കാനും നിർദേശം

നോയിഡ അതോറിറ്റിയുടെ 2012 സെപ്റ്റംബർ 10ലെ ഉത്തരവും സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ 2017 മാർച്ച് 17ലെ ഉത്തരവും റദ്ദാക്കിക്കൊണ്ടാണ് ഹൈക്കോടതി ഹർജി അനുവദിച്ചത്. അപേക്ഷക ആവശ്യപ്പെട്ട ഭൂമി ലഭ്യമാണെങ്കിൽ നിയമപരമായ ശേഷിക്കുന്ന നടപടികൾ പൂർത്തിയാക്കി 2006ലെ പദ്ധതിയിൽ നിശ്ചയിച്ച നിരക്കിൽ തന്നെ അനുവദിക്കണമെന്ന് കോടതി നിർദേശിച്ചു. നേരത്തേ അടച്ച തുക ഇതിൽ ക്രമീകരിക്കണം.

ആദ്യ അപേക്ഷയിലെ ഭൂമി യഥാർഥത്തിൽ ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ അതേ വിഭാഗത്തിലും വലുപ്പത്തിലും സ്വഭാവത്തിലുമുള്ള മറ്റൊരു ഭവനപ്ലോട്ട് അനുവദിക്കണം. സാധ്യമെങ്കിൽ നോയിഡ സെക്ടർ 100ലോ സമാനമായ സ്ഥലത്തോ ആയിരിക്കണം പകരം ഭൂമി നൽകേണ്ടത്. ഇതിനും 2006ലെ നിരക്ക് തന്നെയായിരിക്കണം ബാധകം.

എട്ട് ആഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ നടപടി പൂർത്തിയാക്കണം; പുതിയ നിബന്ധനകൾ പാടില്ല

വിധിയുടെ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ പകർപ്പ് സമർപ്പിക്കുന്ന തീയതി മുതൽ എട്ട് ആഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ നടപടികൾ പൂർത്തിയാക്കാനാണ് കോടതി നിർദേശിച്ചത്. സ്വീകരിക്കുന്ന തീരുമാനം വ്യക്തമായ കാരണങ്ങൾ സഹിതം അപേക്ഷകയെ അറിയിക്കണം. ഫോം 32 ആദ്യ അപേക്ഷയ്ക്കൊപ്പം നൽകിയില്ലെന്ന കാരണമോ 2006 മാർച്ച് 31 എന്ന തീയതിയോ വീണ്ടും അയോഗ്യതയ്ക്ക് അടിസ്ഥാനമാക്കരുത്.

അപേക്ഷ സമർപ്പിച്ചതുകൊണ്ടുമാത്രം ഭൂമി ലഭിക്കാനുള്ള നിരുപാധിക അവകാശം ഉണ്ടാകില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. എന്നാൽ അപേക്ഷ നൽകിയ സമയത്ത് നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം നീതിപൂർവമായ പരിഗണന ലഭിക്കാനുള്ള അവകാശം അപേക്ഷകയ്ക്കുണ്ട്. ആ അവകാശമാണ് ഈ കേസിൽ ലംഘിക്കപ്പെട്ടതെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി.

സർക്കാർ പദ്ധതികളിൽ പ്രഖ്യാപിച്ച വ്യവസ്ഥകൾ പാലിക്കണമെന്ന നിലപാടിന് കൂടുതൽ വ്യക്തത

സർക്കാർ ഭൂമി അനുവദിക്കുന്ന പദ്ധതികളിൽ അപേക്ഷ ക്ഷണിച്ചശേഷം പുതിയ യോഗ്യതാ മാനദണ്ഡങ്ങളോ രേഖാസംബന്ധമായ നിർബന്ധങ്ങളോ കൊണ്ടുവരുന്നതിന് നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തുന്ന നിയമവ്യാഖ്യാനമാണ് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്. സംസ്ഥാനത്തെ സമാനമായ ഭൂമി അനുവദിക്കൽ തർക്കങ്ങളിൽ ഈ വിധിയിലെ തത്വങ്ങൾ പ്രസക്തമാകാം. എന്നാൽ എല്ലാ അപേക്ഷകർക്കും സ്വയമേവ ഭൂമി അനുവദിക്കണമെന്ന പൊതുനിർദേശം കോടതി നൽകിയിട്ടില്ല.

സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ തീരുമാനങ്ങളിൽ സുതാര്യതയും സ്ഥിരതയും ഉറപ്പാക്കണമെന്ന ഭരണഘടനാപരമായ നിലപാടാണ് വിധിയിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നത്. ഒരേ അപേക്ഷ തുടർച്ചയായി വ്യത്യസ്ത കാരണങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി നിരസിക്കുന്ന രീതി നീതിപൂർവമായ ഭരണനടപടികൾക്ക് വിരുദ്ധമാണെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. നിയമപരമായ വ്യവസ്ഥകൾക്കനുസൃതമായി അപേക്ഷകൾ പരിഗണിക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്വമാണ് വിധി ഊന്നിപ്പറയുന്നത്.