ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 16 –

കോടതിയിൽ കേസ് നടത്തുന്നവർ അതിന്റെ നടപടികൾ കൃത്യമായി അന്വേഷിച്ചറിയണമെന്നും അഭിഭാഷകന്റെ വീഴ്ച ആരോപിച്ച് സ്വന്തം ഉത്തരവാദിത്വത്തിൽനിന്ന് ഒഴിഞ്ഞുമാറാനാവില്ലെന്നും ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി. അഭിഭാഷകൻ ഫോൺ എടുക്കുന്നില്ലെന്ന കാരണത്താൽ കോടതിയിൽ ഹാജരാകാതിരുന്നതിനെ ന്യായീകരിക്കാനാവില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയ കോടതി, പവൻ എന്നയാൾ സമർപ്പിച്ച അപ്പീൽ തള്ളി. 2026 ഒക്ടോബർ 15ന് ജസ്റ്റിസ് ദിനേശ് മേത്ത, ജസ്റ്റിസ് അദിതി ചൗധരി എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് വിധി പ്രസ്താവിച്ചത്. അമിത് ഗുപ്തയായിരുന്നു എതിർകക്ഷി. പവനുവേണ്ടി അഭിഭാഷകരായ നീരജ് കുമാർ സിങ്, അഭിനവ് കുമാർ സിങ് എന്നിവരും അമിത് ഗുപ്തയ്ക്കുവേണ്ടി സാർത്ഥക് അഹൂജ, നിതിഷ സോണി എന്നിവരും ഹാജരായി. 2025 ഓഗസ്റ്റ് ഏഴിന് റോഹിണിയിലെ വാണിജ്യ കോടതി പുറപ്പെടുവിച്ച ഉത്തരവിനെതിരായ അപ്പീലാണ് ഹൈക്കോടതി പരിഗണിച്ചത്.

കാർഷിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ വാങ്ങിയതിന്റെ പണം നൽകാത്തതിനെച്ചൊല്ലി തർക്കം

വളങ്ങളും മറ്റ് കാർഷിക ഉൽപ്പന്നങ്ങളും കടമായി വാങ്ങിയതിന്റെ പണം നൽകാത്തതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് പവനും അമിത് ഗുപ്തയും തമ്മിൽ തർക്കമുണ്ടായത്. പവൻ ആവശ്യപ്പെട്ടതനുസരിച്ച് അമിത് ഗുപ്ത കാർഷിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ വിതരണം ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ വിലയായ 12,24,939 രൂപ നൽകിയില്ലെന്നാണ് അമിത് ഗുപ്തയുടെ പരാതി. പലതവണ ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടും പണം ലഭിക്കാതിരുന്നതിനെത്തുടർന്ന് തുകയും പലിശയും കോടതി ചെലവും ഈടാക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് അമിത് ഗുപ്ത വാണിജ്യ കോടതിയെ സമീപിച്ചു.

2023 സെപ്റ്റംബർ 16നാണ് കേസ് ആദ്യമായി കോടതിയുടെ പരിഗണനയിലെത്തിയത്. 2024 ജനുവരി 22ന് പവന് സമൻസ് ലഭിച്ചു. ജനുവരി 25ന് അദ്ദേഹം കോടതിയിൽ നേരിട്ട് ഹാജരായി. തുടർന്ന് 30 ദിവസത്തിനകം രേഖാമൂലമുള്ള മറുപടി നൽകാൻ കോടതി നിർദേശിച്ചു. എന്നാൽ നിശ്ചിത സമയത്തിനുള്ളിൽ മറുപടി സമർപ്പിക്കാത്തതിനാൽ അതിനുള്ള അവകാശം കോടതി അവസാനിപ്പിച്ചു.

കോടതിയിൽ ഹാജരാകാതിരുന്നതോടെ 2024 നവംബർ 26ന് ഏകപക്ഷീയ വിധി

കേസ് പരിഗണിച്ച വാണിജ്യ കോടതി സാക്ഷിമൊഴികൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനായി നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചിരുന്നു. രണ്ട് സാക്ഷികളെ വിസ്തരിച്ചെങ്കിലും അവരെ എതിർവിസ്താരം ചെയ്യാൻ പവൻ ഹാജരായില്ല. 2024 നവംബർ 23ന് അന്തിമവാദം കേട്ടപ്പോഴും പവനോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിഭാഷകയോ കോടതിയിലെത്തിയില്ല. തുടർന്ന് അമിത് ഗുപ്തയുടെ അഭിഭാഷകന്റെ വാദം കേട്ട കോടതി നവംബർ 26ന് ഏകപക്ഷീയ വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചു.

ഈ വിധി റദ്ദാക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് പവൻ 2025 ജനുവരി 20ന് അപേക്ഷ നൽകി. എന്നാൽ കോടതിയിൽ ഹാജരാകാതിരുന്നതിന് മതിയായ കാരണം തെളിയിക്കാനായില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കി 2025 ഓഗസ്റ്റ് ഏഴിന് വാണിജ്യ കോടതി അപേക്ഷ തള്ളി. ഇതിനെതിരെയാണ് പവൻ ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയിൽ അപ്പീൽ നൽകിയത്.

അഭിഭാഷക ഫോൺ എടുത്തില്ലെന്ന് പവൻ; കേസ് അന്വേഷിക്കേണ്ട ബാധ്യത കക്ഷിക്കുണ്ടെന്ന് കോടതി

തന്റെ അഭിഭാഷകയായ റീത്ത പുനിയ കോടതിയിലെ നടപടികളെക്കുറിച്ച് അറിയിച്ചില്ലെന്നായിരുന്നു പവന്റെ പ്രധാന വാദം. നിരവധി തവണ ഫോണിൽ ബന്ധപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അഭിഭാഷക പ്രതികരിച്ചില്ല. അതിനാൽ കേസിന്റെ വിചാരണത്തീയതികളും തുടർനടപടികളും അറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെന്നും കോടതിയിൽ ഹാജരാകാൻ സാധിച്ചില്ലെന്നും പവൻ വാദിച്ചു. പത്താം ക്ലാസ് വരെ മാത്രമാണ് പഠിച്ചതെന്നും കോടതി നടപടികളെക്കുറിച്ച് മതിയായ അറിവില്ലെന്നും അദ്ദേഹം അറിയിച്ചു.

എന്നാൽ അഭിഭാഷകയെ ബന്ധപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ച കൃത്യമായ തീയതികളോ സാഹചര്യങ്ങളോ പവൻ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി കണ്ടെത്തി. ഫോണിൽ ബന്ധപ്പെടാൻ കഴിയാതിരുന്നപ്പോൾ അഭിഭാഷകയെ നേരിട്ട് കാണാൻ ശ്രമിക്കാത്തതിന്റെ കാരണവും വിശദീകരിച്ചിട്ടില്ല. കേസിന്റെ വിവരങ്ങൾ അറിയാൻ കോടതിയെ സമീപിക്കാതിരുന്നതിന് തൃപ്തികരമായ വിശദീകരണമില്ലെന്നും ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

കോടതി നടപടികൾ ഓൺലൈനിൽ ലഭിക്കുമ്പോൾ അറിയില്ലെന്ന വാദം അംഗീകരിക്കാനാവില്ല

ഇന്റർനെറ്റ് സൗകര്യങ്ങൾ വ്യാപകമായ സാഹചര്യത്തിൽ കോടതികളിലെ കേസുകളുടെ നിലവിലെ സ്ഥിതിയും ഉത്തരവുകളും വിധികളും ഓൺലൈനിൽ ലഭ്യമാണെന്ന് ഹൈക്കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. കോടതിയിൽ വീഡിയോ കോൺഫറൻസിലൂടെ ഹാജരാകാനുള്ള സൗകര്യവും നിലവിലുണ്ട്. ഇത്തരം സംവിധാനങ്ങൾ ലഭ്യമായിരിക്കുമ്പോൾ സ്വന്തം കേസിന്റെ വിവരങ്ങൾ അന്വേഷിച്ചറിയാൻ കക്ഷികൾക്ക് കൂടുതൽ അവസരങ്ങളുണ്ടെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

വിദ്യാഭ്യാസം കുറവായതിനാൽ ഓൺലൈൻ സംവിധാനങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന പവന്റെ വാദവും കോടതി അംഗീകരിച്ചില്ല. കമ്പ്യൂട്ടർ സേവനകേന്ദ്രങ്ങൾ വഴിയോ നേരിട്ട് കോടതിയെ സമീപിച്ചോ കേസിന്റെ സ്ഥിതി മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കാമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഏകദേശം ഒരുവർഷത്തോളം ഇത്തരം നടപടികളൊന്നും സ്വീകരിച്ചില്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. അഭിഭാഷകയുടെ ഭാഗത്ത് വീഴ്ചയുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് കരുതിയാലും കക്ഷിയുടെ സ്വന്തം നിഷ്ക്രിയത്വത്തിന് അത് പൂർണമായ ന്യായീകരണമാകില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

അഭിഭാഷകന്റെ വീഴ്ച മാത്രം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ഏകപക്ഷീയ വിധി റദ്ദാക്കാനാവില്ല

സിവിൽ നടപടിക്രമ നിയമത്തിലെ ഒമ്പതാം ഉത്തരവിലെ പതിമൂന്നാം ചട്ടപ്രകാരം ഏകപക്ഷീയ വിധി റദ്ദാക്കാൻ മതിയായ കാരണം തെളിയിക്കണമെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. കോടതിയിൽ ഹാജരാകാതിരുന്നതിന് യഥാർഥ തടസ്സമുണ്ടായിരുന്നോ, കക്ഷി ആത്മാർഥമായി ഹാജരാകാൻ ശ്രമിച്ചിരുന്നോ തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ പരിശോധിക്കണം. മതിയായ കാരണം എന്നത് ഓരോ കേസിന്റെയും സാഹചര്യങ്ങൾ അടിസ്ഥാനമാക്കി വിലയിരുത്തേണ്ടതാണെന്നും കോടതി പറഞ്ഞു.

അഭിഭാഷകന്റെ അശ്രദ്ധ മൂലം ഒരു കക്ഷിക്ക് അനീതി സംഭവിച്ചാൽ ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ കോടതി ആശ്വാസം അനുവദിക്കാമെന്ന സുപ്രീംകോടതി നിലപാടും ബെഞ്ച് പരിഗണിച്ചു. എന്നാൽ അഭിഭാഷകനെ കുറ്റപ്പെടുത്തി ഏത് സമയത്തും കോടതി ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടാനുള്ള നിരുപാധിക അവകാശം കക്ഷിക്കില്ല. സ്വന്തം അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാൻ ആവശ്യമായ ജാഗ്രത പുലർത്തേണ്ട ബാധ്യത കക്ഷിക്കുമുണ്ടെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

വാണിജ്യ കേസുകളിൽ സമയപരിധി പാലിക്കേണ്ടത് പ്രധാനമെന്ന് ഹൈക്കോടതി

വാണിജ്യ തർക്കങ്ങൾ പരിഗണിക്കുന്ന കോടതികളിൽ കേസുകൾ നിശ്ചിത സമയപരിധിക്കുള്ളിൽ തീർപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന് ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. 2015ലെ വാണിജ്യ കോടതികൾ സംബന്ധിച്ച നിയമപ്രകാരം ഇത്തരം കേസുകളുടെ നടപടികൾ സമയബന്ധിതമായി നടത്തേണ്ടതാണ്. സ്വന്തം സ്ഥാപനം നടത്തുന്ന പവൻ വായ്പ ലഭിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചും സാമ്പത്തിക വിശ്വാസ്യതയെക്കുറിച്ചും ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചിട്ടും കേസിന്റെ വിവരങ്ങൾ അന്വേഷിക്കാൻ ശ്രമിച്ചില്ലെന്ന് കോടതി വിലയിരുത്തി. കമ്പ്യൂട്ടർ സേവനകേന്ദ്രത്തിൽ കേസ് വിവരങ്ങൾ അന്വേഷിച്ചാൽ തന്റെ വ്യാപാരത്തെ ബാധിക്കുമെന്ന വാദവും കോടതി തള്ളി.

പവന്റെ അപ്പീൽ തള്ളി; 2024 നവംബറിലെ ഏകപക്ഷീയ വിധി നിലനിൽക്കും

2026 ഒക്ടോബർ 15ലെ വിധിയിലൂടെ പവന്റെ അപ്പീൽ ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി തള്ളി. 2025 ഓഗസ്റ്റ് ഏഴിന് വാണിജ്യ കോടതി പുറപ്പെടുവിച്ച ഉത്തരവിൽ ഇടപെടേണ്ട സാഹചര്യമില്ലെന്ന് ജസ്റ്റിസ് ദിനേശ് മേത്തയും ജസ്റ്റിസ് അദിതി ചൗധരിയും വ്യക്തമാക്കി. ഇതോടെ 2024 നവംബർ 26ന് അമിത് ഗുപ്തയുടെ പണം ഈടാക്കൽ കേസിൽ പുറപ്പെടുവിച്ച ഏകപക്ഷീയ വിധി റദ്ദാക്കണമെന്ന പവന്റെ ആവശ്യം നിരസിക്കപ്പെട്ടു. കേസിൽ വീണ്ടും രേഖാമൂലമുള്ള മറുപടി നൽകാനും വാദം അവതരിപ്പിക്കാനും അവസരം അനുവദിക്കണമെന്ന ആവശ്യവും അംഗീകരിച്ചില്ല. അപ്പീലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തീർപ്പുകാത്തിരുന്ന അപേക്ഷകളും കോടതി തീർപ്പാക്കി.

സ്വന്തം കേസിൽ ജാഗ്രത പുലർത്തേണ്ടത് കക്ഷിയുടെയും ഉത്തരവാദിത്വമെന്ന് വിധി

കോടതി നടപടികളുടെ ഉത്തരവാദിത്വം അഭിഭാഷകനിൽ മാത്രം ഏൽപ്പിക്കാനാവില്ലെന്ന നിയമനിലപാടാണ് ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി വീണ്ടും വ്യക്തമാക്കിയത്. നിയമപരമായി, ഏകപക്ഷീയ വിധി റദ്ദാക്കാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നവർ ഹാജരാകാതിരുന്നതിന് മതിയായ കാരണം തെളിയിക്കേണ്ടതുണ്ട്. സാമൂഹികതലത്തിൽ, കോടതിയെ സമീപിക്കുന്നവർ സ്വന്തം കേസിന്റെ പുരോഗതി അന്വേഷിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യമാണ് വിധി ഓർമിപ്പിക്കുന്നത്. നീതിന്യായ സംവിധാനത്തിന്റെ തലത്തിൽ, വാണിജ്യ കേസുകളിലെ സമയബന്ധിതമായ നടപടികൾ അനാവശ്യമായി വൈകുന്നത് തടയേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയും വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഡൽഹിയിലെ സമാന കേസുകളിൽ അഭിഭാഷകന്റെ വീഴ്ച ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ആശ്വാസം തേടുന്ന അപേക്ഷകൾ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ ഈ വിധി പ്രസക്തമാകും. എന്നാൽ എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളിലും അഭിഭാഷകന്റെ വീഴ്ച പരിഗണിക്കാനാവില്ലെന്ന പൊതുനിരോധനം കോടതി ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.