ന്യൂഡൽഹി /  2026 /  സെപ്റ്റംബർ 24

ഭാരത് മണ്ഡപത്തിൽ നടക്കുന്ന ഒമ്പതാമത് ഇന്ത്യ അന്താരാഷ്ട്ര ജലവാരത്തിന്റെ രണ്ടാം ദിവസം കാലാവസ്ഥാ മാറ്റത്തെ നേരിടാൻ കഴിയുന്ന ജലപരിപാലനത്തിനായിരുന്നു ഊന്നൽ. ജലശക്തി മന്ത്രാലയം സംഘടിപ്പിച്ച പരിപാടിയിൽ വിവിധ രാജ്യങ്ങളുടെ അനുഭവങ്ങൾ, ജലരംഗത്തെ നേതാക്കളുടെ നിർദേശങ്ങൾ, പ്രായോഗിക മാതൃകകൾ, ഗവേഷണ പ്രബന്ധങ്ങൾ എന്നിവ ചർച്ചയായി. ഇതിനൊപ്പം രണ്ടാം അന്താരാഷ്ട്ര ജലം, ശുചിത്വം, ആരോഗ്യപരിപാലന സമ്മേളനവും നടന്നു. ജലസ്രോതസ്സുകൾ നിലനിർത്തുന്നത് മുതൽ നിർമിതബുദ്ധിയുടെ സഹായത്തോടെ ജലവിതരണം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതുവരെ ചർച്ചകൾ നീണ്ടു.

ജലസുരക്ഷയ്ക്ക് കൂട്ടായ പ്രവർത്തനം വേണമെന്ന് ഇന്ത്യയും നെതർലൻഡ്സും

നെതർലൻഡ്സ് നേതൃത്വം നൽകിയ രാജ്യങ്ങളുടെ വേദിയിൽ കേന്ദ്ര കുടിവെള്ള, ശുചിത്വ വകുപ്പ് സെക്രട്ടറി അശോക് കെ.കെ. മീണ സംസാരിച്ചു. ജലപരിപാലനം എൻജിനിയറിങ് മാത്രം ആവശ്യമായ വിഷയമല്ലെന്നും ഭരണസംവിധാനം, ജനങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തം, കാലാവസ്ഥാ മാറ്റത്തെ നേരിടാനുള്ള ശേഷി എന്നിവയും അതിൽ നിർണായകമാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിബദ്ധത, ജലപദ്ധതികളിൽ നാട്ടുകാരുടെ ഉടമസ്ഥബോധം, ശാസ്ത്രീയ ആസൂത്രണം, ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള സ്ഥാപനങ്ങൾ, ഡിജിറ്റൽ നവീകരണം എന്നിവ ഒരുമിച്ചാൽ മാത്രമേ ജലസുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാനാകൂ എന്നതാണ് ജൽ ജീവൻ മിഷന്റെ അനുഭവമെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. പുതിയ സൗകര്യങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽനിന്ന് അവ നിലനിർത്തുന്നതിലേക്കും സേവനത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരത്തിലേക്കും ദീർഘകാല ജലസുരക്ഷയിലേക്കും മിഷന്റെ ശ്രദ്ധ കൂടുതൽ മാറുകയാണെന്നും മീണ പറഞ്ഞു.

കാലാവസ്ഥാ മാറ്റത്തെ നേരിടാൻ കഴിയുന്ന ജലസംവിധാനങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഇന്ത്യയും നെതർലൻഡ്സും തമ്മിലുള്ള സഹകരണവും അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു. ജലസ്രോതസ്സുകളുടെ നില വിലയിരുത്താൻ സഹായിക്കുന്ന സുജലം ഭാരത് ഡിജിറ്റൽ പൊതുഅടിസ്ഥാന സൗകര്യവും തീരുമാനമെടുക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന സംവിധാനങ്ങളും വിവരങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ആസൂത്രണം, ആസ്തികളുടെ പരിപാലനം, അപകടസാധ്യത കണക്കിലെടുത്തുള്ള തീരുമാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് ഉപകരിക്കുമെന്ന് പറഞ്ഞു. ജലസ്രോതസ്സുകളുടെ സംരക്ഷണം, ഉപയോഗിച്ച വീട്ടുവെള്ളത്തിന്റെ പരിപാലനം, തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം എന്നിവയ്ക്കും അദ്ദേഹം ഊന്നൽ നൽകി. ജലഭരണത്തിൽ നെതർലൻഡ്സിന്റെ അനുഭവങ്ങളിൽനിന്ന് പഠിക്കാനും ഗവേഷണം, നവീകരണം, പരിശീലനം, അറിവ് കൈമാറ്റം എന്നിവയിൽ സഹകരണം വർധിപ്പിക്കാനും ഇന്ത്യ ആഗ്രഹിക്കുന്നതായി മീണ അറിയിച്ചു.

ഗ്രാമങ്ങളിലെ ഉപയോഗിച്ച വെള്ളം എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്യാം?

ഗ്രാമീണ മേഖലയിൽ ജലവിതരണം വ്യാപിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ വീടുകളിൽ ഉപയോഗിച്ച വെള്ളത്തിന്റെ പരിപാലനത്തിന് പ്രാധാന്യം കൂടുന്നതായി പ്രത്യേക സാങ്കേതിക ചർച്ച വിലയിരുത്തി. സ്വച്ഛ് ഭാരത് മിഷൻ ഗ്രാമീണ വിഭാഗത്തിന്റെ ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറിയും മിഷൻ ഡയറക്ടറുമായ ഐശ്വര്യ സിങ്ങാണ് ചർച്ചയ്ക്ക് അധ്യക്ഷത വഹിച്ചത്. സംസ്ഥാന മിഷൻ ഡയറക്ടർമാർ, വികസന പങ്കാളികൾ, പഞ്ചായത്തിരാജ് പ്രതിനിധികൾ, താഴെത്തട്ടിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവർ എന്നിവർ പങ്കെടുത്തു. ആന്ധ്രപ്രദേശ്, സിക്കിം, ബിഹാർ, ജമ്മു കശ്മീർ, ഝാർഖണ്ഡ് എന്നിവിടങ്ങളിലെ അനുഭവങ്ങളും മികച്ച രീതികളും അവർ പങ്കുവച്ചു.

എല്ലാ ഗ്രാമങ്ങൾക്കും ഒരേ പരിഹാരം ചേരില്ലെന്ന് ഐശ്വര്യ സിങ് പറഞ്ഞു. പ്രാദേശിക സാഹചര്യത്തിനും ജനങ്ങളുടെ ആവശ്യത്തിനും അനുസരിച്ച് പദ്ധതികൾ രൂപപ്പെടുത്തണം. ഉപയോഗിച്ച വെള്ളം അതത് പ്രദേശത്ത് ശുദ്ധീകരിച്ച് വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കൽ, ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വികസന പദ്ധതികളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തൽ, നാട്ടുകാരുടെ പങ്കാളിത്തം വർധിപ്പിക്കൽ എന്നിവ ചർച്ചയായി. വെള്ളത്തിന്റെ ഉപയോഗം കുറയ്ക്കുക, ഭൂമിയിലേക്ക് വെള്ളം തിരിച്ചെത്തിക്കുക, വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കുക എന്നീ മൂന്ന് രീതികൾക്കും വേദി പ്രാധാന്യം നൽകി. ഏകദേശം 5.46 ലക്ഷം ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഇത്തരം വെള്ളം കൈകാര്യം ചെയ്യാനുള്ള സംവിധാനങ്ങളുണ്ടെന്ന് പരിപാടിയിൽ അറിയിച്ചു. ത്രിപുര പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് സെക്രട്ടറി ബ്രിജേഷ് പാണ്ഡെ സഹ അധ്യക്ഷനായിരുന്നു. സ്വച്ഛ് ഭാരത് മിഷൻ ഡയറക്ടർമാർ, ശുചിത്വ പ്രവർത്തകർ, സർപഞ്ചുമാർ എന്നിവരും പങ്കെടുത്തു.

അന്താരാഷ്ട്ര ശുചിത്വ സമ്മേളനത്തിൽ 25 ഗവേഷണ പ്രബന്ധങ്ങൾ

രണ്ടാം അന്താരാഷ്ട്ര ജലം, ശുചിത്വം, ആരോഗ്യപരിപാലന സമ്മേളനത്തിന്റെ രണ്ടാം ദിവസം ആറു സാങ്കേതിക സെഷനുകൾ നടന്നു. ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതികവിദ്യയും നിർമിതബുദ്ധിയും, ഭരണവും ജനപങ്കാളിത്തവും, കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധം, ജലഗുണനിലവാരവും സുരക്ഷയും, ധനസഹായവും സാമ്പത്തിക മാതൃകകളും എന്നീ വിഷയങ്ങളായിരുന്നു ചർച്ചയിൽ. ഭരണവും ജനപങ്കാളിത്തവും സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ശക്തിപ്പെടുത്തലും സംബന്ധിച്ച് രണ്ട് സെഷനുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ആകെ 25 പ്രബന്ധങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു.

ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതികവിദ്യയെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യ സെഷനിൽ നാല് പ്രബന്ധങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. ബിഹാറിലെ ഗ്രാമീണ ശുചിത്വ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കാനുള്ള ഡിജിറ്റൽ സംവിധാനം, വെള്ളത്തിലെ ഘനലോഹ അയോണുകൾ സ്ഥലത്തുവച്ചുതന്നെ കണ്ടെത്താനുള്ള ചെലവുകുറഞ്ഞ സെൻസർ സംവിധാനം, വെള്ളം ലാഭിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന സ്മാർട്ട് മീറ്ററുകൾ, ഗ്രാമീണ ജലവിതരണ സംവിധാനങ്ങളുടെ അറ്റകുറ്റപ്പണി മുൻകൂട്ടി ആസൂത്രണം ചെയ്യാൻ നിർമിതബുദ്ധിയുടെ ഉപയോഗം എന്നിവ അവതരിപ്പിച്ചു. സേവനങ്ങളുടെ നിരീക്ഷണവും കാര്യക്ഷമതയും ആസ്തികളുടെ പരിപാലനവും മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഇവയ്ക്ക് കഴിയുമെന്ന് അവതരണങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

ഭരണവും ജനപങ്കാളിത്തവും സംബന്ധിച്ച രണ്ടാമത്തെ സെഷനിലെ നാല് പ്രബന്ധങ്ങൾ പിംപ്രി ചിഞ്ച്‌വഡ് മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനിലെ ലിംഗഭേദമില്ലാത്ത ശുചിത്വ മാതൃക, ബിഹാറിലെ ദസ്തക് അഭിയാനിലൂടെ ഗ്രാമീണ പൈപ്പ് ജലവിതരണത്തിൽ നാട്ടുകാരുടെ പങ്കാളിത്തവും ഡിജിറ്റൽ ഇടപെടലും, അസമിലെ ജൽ വിദ്യ പരിപാടിയിലൂടെ വകുപ്പുകൾ തമ്മിലുള്ള സഹകരണം, ഗ്രാമീണ ശുചിത്വ പ്രവർത്തനവുമായി പഠനം ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന രീതി എന്നിവ പരിശോധിച്ചു. ഉൾക്കൊള്ളുന്ന സമീപനവും സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഏകോപനവും സേവനങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുമെന്ന് സെഷൻ വിലയിരുത്തി.

കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള മൂന്നാമത്തെ സെഷനിലും നാല് പ്രബന്ധങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. നഗര ജലസംവിധാനങ്ങളെ കാലാവസ്ഥാ മാറ്റത്തിന് അനുയോജ്യമാക്കൽ, ഖരമാലിന്യ പരിപാലനത്തിനുള്ള ചെലവുകുറഞ്ഞ മാതൃക, ഉപയോഗിച്ച വെള്ളത്തിന്റെ പരിപാലനത്തിൽ നാട്ടുകാരെ ഉൾപ്പെടുത്തിയുള്ള ഗ്രാമ ആസൂത്രണം, ജല അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ സംരക്ഷണത്തിന് വിദൂരനിയന്ത്രിത വാഹനങ്ങളും നിർമിതബുദ്ധിയും സെൻസറുകളും ഉപയോഗിക്കൽ എന്നിവ ചർച്ചയായി. കാലാവസ്ഥ കണക്കിലെടുത്തുള്ള ആസൂത്രണവും ജനപങ്കാളിത്തവും സാങ്കേതികവിദ്യയും ആവശ്യമാണ് എന്നായിരുന്നു വിലയിരുത്തൽ.

ജലഗുണനിലവാരവും സുരക്ഷയും സംബന്ധിച്ച നാലാമത്തെ സെഷനിൽ അഞ്ച് പ്രബന്ധങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു. വൈദ്യുതിയെ ആശ്രയിക്കാതെ സുരക്ഷിതമായി പ്രവർത്തിക്കാവുന്ന ഗ്രാമീണ കൈപ്പമ്പ് സംവിധാനം, അസമിലെ ബോംഗൈഗാവിൽ ജൽ ജീവൻ മിഷനു കീഴിലുള്ള കുടിവെള്ളത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം, വെള്ളത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗാണുക്കളെ സെൻസറുകൾ ഉപയോഗിച്ച് കണ്ടെത്തൽ, സമൂഹതലത്തിൽ വെള്ളം അണുവിമുക്തമാക്കാനുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യകൾ, ജൽ ജീവൻ മിഷന്റെ ജലഗുണനിലവാര വിവരങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് കാലാവസ്ഥാനുസൃത ആരോഗ്യസാധ്യതകൾ കണ്ടെത്തൽ എന്നിവയായിരുന്നു വിഷയങ്ങൾ.

ധനസഹായവും സാമ്പത്തിക മാതൃകകളും സംബന്ധിച്ച അഞ്ചാമത്തെ സെഷനിലെ നാല് പ്രബന്ധങ്ങൾ ഗുളികകൾ ഉപയോഗിച്ച് വെള്ളത്തിൽ ക്ലോറിൻ ചേർക്കുന്ന ചെലവുകുറഞ്ഞ രീതി, നദീജലം അരിച്ചെടുക്കലും ഗുണനിലവാരം പരിശോധിക്കലും, ഗ്രാമീണ ജല-ശുചിത്വ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള പുതിയ സാമ്പത്തിക മാതൃകകൾ, ഗുജറാത്തിലെ ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ ഗോബർധൻ പദ്ധതിയുടെ സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവുമായ സ്വാധീനം എന്നിവ അവതരിപ്പിച്ചു. ചെലവുകുറഞ്ഞ സാങ്കേതികവിദ്യ, പുതിയ സാമ്പത്തിക മാതൃകകൾ, പ്രാദേശിക ശേഷി വർധിപ്പിക്കൽ എന്നിവയുടെ പങ്ക് ചർച്ചയായി.

ഭരണവും ജനപങ്കാളിത്തവും സംബന്ധിച്ച ആറാമത്തെ സെഷനിലെ നാല് പ്രബന്ധങ്ങൾ രാജസ്ഥാനിൽ സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യത്തിലെ ശുദ്ധജലവും ശുചിത്വവും ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ സമൂഹത്തിന്റെ പങ്ക്, പഞ്ചാബിലെ ഗ്രാമീണ ഹോഷിയാർപുരിൽ സ്വച്ഛ് ഭാരത് മിഷന്റെ പ്രവർത്തനം, വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ അതിജീവിക്കുന്ന ജല-ശുചിത്വ സംവിധാനങ്ങൾക്കായി സ്ഥാപനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തൽ, ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ പ്രത്യേക ഗ്രാമഭരണ നിയമം ബാധകമായ പ്രദേശങ്ങളിലെ ജലസ്രോതസ്സുകളുടെ കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധശേഷി എന്നിവ പരിശോധിച്ചു.

വിവിധ വേദികളിൽ ജലവിതരണം മുതൽ സ്മാർട്ട് ജലസേചനം വരെ

ഉദ്ഘാടന ദിവസത്തെ പൊതുചർച്ചകളിൽനിന്ന് രണ്ടാം ദിവസം പ്രത്യേക മേഖലകളിലെ പ്രവർത്തനങ്ങളിലേക്കാണ് പരിപാടി കടന്നത്. ജലഭരണത്തിലെ തുല്യത, സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ ഉപയോഗം, കാര്യക്ഷമത, കാലാവസ്ഥാ അപകടസാധ്യത, ശുദ്ധീകരിച്ച മലിനജലത്തിന്റെ പുനരുപയോഗം, നാട്ടുകാരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഭൂഗർഭജല പുനർനിറവ് എന്നിവ ചർച്ചയായി. ഏഴ് ഉപവിഷയങ്ങളുള്ള വിഷയാധിഷ്ഠിത വേദിയിലെ ആദ്യ മൂന്ന് ഉപവിഷയങ്ങളിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഗവേഷണ പ്രബന്ധങ്ങളുടെ അവതരണവും തുടങ്ങി.

രാജ്യങ്ങളുടെ വേദിയിലെ ജർമനിയുടെയും യൂറോപ്യൻ യൂണിയന്റെയും സാങ്കേതിക പരിഹാരങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചയ്ക്ക് ന്യൂഡൽഹിയിലെ ജർമൻ എംബസിയിലെ സാമ്പത്തിക സഹകരണ, വികസന വിഭാഗം മേധാവി ഗോറ്റ്ഫ്രീഡ് ഫോൺ ഗെമ്മിങ്ങൻ അധ്യക്ഷത വഹിച്ചു. ജർമൻ വികസന സഹകരണ ഏജൻസി, സീമെൻസ്, വാട്ടർഷെഡ് മോണിറ്ററിങ്, അസോട്ടി എൻജിനിയറിങ്, ഹ്യൂബർ എൻവിറോടെക്, നീവസ് ടെക്നോളജീസ് എന്നിവ ഡിജിറ്റൽ, കൃത്യതയാർന്ന സാങ്കേതികവിദ്യകളെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ചു. നെതർലൻഡ്സും ഊർജം, പരിസ്ഥിതി, ജലം സംബന്ധിച്ച ഗവേഷണ സ്ഥാപനമായ സി.ഇ.ഇ.ഡബ്ല്യുവും ചേർന്നുള്ള മറ്റൊരു ചർച്ചയിൽ ജലത്തിന്റെ പുനരുപയോഗത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, കാലാവസ്ഥയെ നേരിടുന്ന കൃഷി, അറിവ് കൈമാറ്റം എന്നിവ പരിഗണിച്ചു. നെതർലൻഡ്സ് അടിസ്ഥാന സൗകര്യ, ജലപരിപാലന മന്ത്രാലയത്തിലെ ജല, മണ്ണ് കാര്യങ്ങളുടെ ഉപമന്ത്രി യാപ്പ് സ്ലൂട്ട്മാക്കർ അധ്യക്ഷനും അശോക് കെ.കെ. മീണ സഹ അധ്യക്ഷനുമായിരുന്നു.

ജലരംഗത്തെ നേതാക്കളുടെ ആദ്യ വേദി മഹാരാഷ്ട്രയും ലോകബാങ്കും ചേർന്നാണ് സംഘടിപ്പിച്ചത്. ഝാർഖണ്ഡ് കുടിവെള്ള, ശുചിത്വ വകുപ്പ്, അന്താരാഷ്ട്ര ജലപരിപാലന സ്ഥാപനം, അഹമ്മദാബാദിലെ ഡെവലപ്‌മെന്റ് സപ്പോർട്ട് സെന്റർ, മഹാരാഷ്ട്രയിലെ പാനി ഫൗണ്ടേഷൻ എന്നിവ പങ്കെടുത്തു. ഇന്ത്യയിലെ വ്യത്യസ്ത കാലാവസ്ഥയുള്ള കാർഷിക മേഖലകളിൽ വെള്ളത്തിന്റെ ലഭ്യതയും ഗുണനിലവാരവും പ്രതിരോധശേഷിയും വർധിപ്പിക്കാനുള്ള പങ്കാളിത്ത മാതൃകകളാണ് ചർച്ച ചെയ്തത്. മഹാരാഷ്ട്ര ജലവിഭവ വകുപ്പ് സെക്രട്ടറി സഞ്ജയ് ബെൽസാരെ അധ്യക്ഷനും ലോകബാങ്കിലെ മുതിർന്ന ജലവിഭവ പരിപാലന വിദഗ്ധൻ അജിത് രാധാകൃഷ്ണൻ സഹ അധ്യക്ഷനുമായിരുന്നു. വ്യവസായ സംഘടനയായ ഫിക്കിയുമായി ചേർന്ന രണ്ടാമത്തെ വേദിയിൽ സ്മാർട്ട് ജലസേചനം, ഡിജിറ്റൽ ജലപരിപാലനം, ചോർച്ച കണ്ടെത്തൽ, വ്യവസായങ്ങളിൽ വെള്ളത്തിന്റെ കാര്യക്ഷമമായ ഉപയോഗം എന്നിവ ചർച്ചയായി. ഫിക്കി വാട്ടർ മിഷൻ അധ്യക്ഷ നൈന ലാൽ കിദ്വായ് അധ്യക്ഷയും കേന്ദ്ര ഭൂഗർഭജല അതോറിറ്റി അധ്യക്ഷനും ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറിയുമായ പ്രദീപ് കുമാർ അഗർവാൾ സഹ അധ്യക്ഷനുമായിരുന്നു.

പ്രായോഗിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ആദ്യ വേദിയിൽ മഹാരാഷ്ട്ര, മധ്യപ്രദേശ്, ഹരിയാന എന്നിവിടങ്ങളിലെ ജലവിഭവ വകുപ്പുകളും ഗ്രേറ്റർ ചെന്നൈ കോർപ്പറേഷനും എൻ.ഇ.ഐ.ഡി.എയും ജലസംരക്ഷണത്തിലും സേവനവിതരണത്തിലുമുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ പങ്കുവച്ചു. മുൻ കേന്ദ്ര ജല കമ്മിഷൻ അംഗം ഭോപ്പാൽ സിങ് അധ്യക്ഷനും ദേശീയ നദീസംരക്ഷണ ഡയറക്ടറേറ്റിലെ ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറി സൈഗം അലി ഖാൻ സഹ അധ്യക്ഷനുമായിരുന്നു. രണ്ടാമത്തെ വേദിയിൽ മഹാരാഷ്ട്ര, ബിഹാർ, കർണാടക, ഗുജറാത്ത് എന്നിവിടങ്ങളിലെ സൂക്ഷ്മ ജലസേചനം, സൗരോർജ പമ്പുകൾ, ഡിജിറ്റൽ ഭൂപടങ്ങൾ എന്നിവ ചർച്ചയായി. മഹാരാഷ്ട്ര ജലവിഭവ വകുപ്പ് പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറി ഏകനാഥ് ദാവലെ അധ്യക്ഷനും ദേശീയ ജല മിഷൻ ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറി സുമന്ത് നരെയ്ൻ സഹ അധ്യക്ഷനുമായിരുന്നു. ഉപയോഗിച്ച വീട്ടുവെള്ളത്തിന്റെ പരിപാലനത്തിനായിരുന്നു മൂന്നാമത്തെ വേദി. നാലാമത്തെ വേദിയിൽ വിദൂര സംവേദനം, സെൻസർ സംവിധാനങ്ങൾ, നിർമിതബുദ്ധി എന്നിവ ജലസേചനത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് അന്താരാഷ്ട്ര ജലപരിപാലന സ്ഥാപനവും സാങ്കേതിക സ്ഥാപനങ്ങളും സംസാരിച്ചു. കേന്ദ്ര ജല കമ്മിഷൻ അംഗം യോഗേഷ് പൈതങ്കർ അധ്യക്ഷനും ചീഫ് എൻജിനിയർ രാജീവ് കുമാർ സഹ അധ്യക്ഷനുമായിരുന്നു.

തുല്യ ജലവിതരണവും പുനരുപയോഗവും ഗവേഷണ വിഷയങ്ങൾ

വിഷയാധിഷ്ഠിത വേദിയിൽ ദിവസം മുഴുവൻ എട്ട് സെഷനുകൾ നടന്നു. തുല്യവും എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുമായ ജലഭരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യ മൂന്ന് സെഷനുകളിൽ വിവിധ മേഖലകൾക്കിടയിലെ ന്യായമായ ജലവിതരണം, ജലഭരണത്തിന്റെ മാനദണ്ഡങ്ങളും പരിശോധനയും, സ്ഥാപന പരിഷ്കാരങ്ങളും ചർച്ചയായി. മുൻ കേന്ദ്ര ജല കമ്മിഷൻ അധ്യക്ഷൻ എസ്. മസൂദ് ഹുസൈനും കാവേരി ജലപരിപാലന അതോറിറ്റി അംഗം വിനീത് ഗുപ്തയും ആദ്യ സെഷന് നേതൃത്വം നൽകി. റൂർക്കി ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജിയിലെ പ്രൊഫസർ ബി.ആർ.കെ. പിള്ളയും കർണാടകയിലെ സംയോജിത ജലവിഭവ പരിപാലന കേന്ദ്രത്തിന്റെ സാങ്കേതിക ഡയറക്ടർ പി. സോമശേഖര റാവുവും രണ്ടാമത്തേതിന് നേതൃത്വം നൽകി. കേന്ദ്ര ജല കമ്മിഷൻ അംഗം യോഗേഷ് പൈതങ്കറും ചീഫ് എൻജിനിയർ ആശിഷ് ബാനർജിയും മൂന്നാമത്തേതിന് നേതൃത്വം നൽകി. ഭൂഗർഭജലം തുല്യമായി അനുവദിക്കൽ, ജലഭരണത്തിൽ സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തവും ‘സോളാർ ദീദി’ സ്വയംസഹായ സംഘം മാതൃകയും, ജലസേചന പദ്ധതികളുടെ പരിശോധനയും താരതമ്യ വിലയിരുത്തലും, നദീഭരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പാർലമെന്ററി ചർച്ചകളും പ്രബന്ധങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെട്ടു.

ജലവിഭവങ്ങൾ പരമാവധി പ്രയോജനപ്പെടുത്താനുള്ള സഹകരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അടുത്ത മൂന്ന് സെഷനുകളിൽ വിവിധ മേഖലകളിൽ ശുദ്ധീകരിച്ച മലിനജലത്തിന്റെ പുനരുപയോഗം, ഒന്നിലധികം വിഭാഗങ്ങൾ ചേർന്നുള്ള പങ്കാളിത്തം, കാലാവസ്ഥയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അപകടസാധ്യതകളിൽ രാജ്യാന്തര സഹകരണം എന്നിവ ചർച്ചയായി. കേന്ദ്ര വൈദ്യുതി അതോറിറ്റി അംഗം പ്രവീൺ ഗുപ്തയും ദേശീയ ഗംഗാ ശുചീകരണ മിഷൻ ഡെപ്യൂട്ടി ഡയറക്ടർ ജനറൽ നളിൻ കുമാർ ശ്രീവാസ്തവയും പുനരുപയോഗ സെഷന് നേതൃത്വം നൽകി. കാവേരി ജലപരിപാലന അതോറിറ്റി അധ്യക്ഷൻ എസ്.കെ. ഹൽദാറും അന്താരാഷ്ട്ര ജലപരിപാലന സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഇന്ത്യ, ബംഗ്ലാദേശ് പ്രതിനിധി ഗോപാൽ കുമാറും പങ്കാളിത്ത സെഷന് നേതൃത്വം നൽകി. റൂർക്കിയിലെ ജലവിഭവ വികസന, പരിപാലന വിഭാഗത്തിലെ ദീപക് ഖരെയും ദേശീയ ജലവിജ്ഞാന സ്ഥാപനത്തിലെ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ മനീഷ് കെ. നേമയും കാലാവസ്ഥാ അപകടസാധ്യത സംബന്ധിച്ച സെഷന് നേതൃത്വം നൽകി. മലിനജലത്തിന്റെ പുനരുപയോഗ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, ജലം കണക്കിലെടുത്തുള്ള നഗരാസൂത്രണം, കെൻ–ബെത്വ നദീബന്ധന പദ്ധതിയിലെ ഭൗമസ്ഥിതി സാങ്കേതികവിദ്യ, വരൾച്ചയും വെള്ളപ്പൊക്കവും വിലയിരുത്തൽ, കേരളത്തിൽ നദീതടത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധം ഒരുക്കൽ എന്നിവ പ്രബന്ധങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെട്ടു.

ജലസുരക്ഷയ്ക്കായി സാങ്കേതികവിദ്യയും സമൂഹവും എന്ന മൂന്നാമത്തെ ഉപവിഷയത്തിൽ രണ്ട് സെഷനുകളുണ്ടായിരുന്നു. ജലലഭ്യത മുൻകൂട്ടി കണക്കാക്കാനുള്ള മാതൃകകൾ സംബന്ധിച്ച സെഷന് ഡൽഹി ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജിയിലെ സിവിൽ എൻജിനിയറിങ് വിഭാഗം എമറിറ്റസ് പ്രൊഫസർ എ.കെ. ഗോസൈനും സെറ്റസ് കൺസൾട്ടിങ് പ്രസിഡന്റും മുഖ്യ എക്സിക്യൂട്ടീവുമായ അജയ് പ്രധാനും നേതൃത്വം നൽകി. നിർമിതബുദ്ധി, യന്ത്രപഠനം, വിദൂര സംവേദനം, നിരീക്ഷണ-നിയന്ത്രണ സംവിധാനവും ഭൗമവിവര സംവിധാനവും കൂട്ടിച്ചേർക്കൽ, നദികൾ ചേരുന്നിടത്തെ വെള്ളപ്പൊക്ക മാതൃകകൾ എന്നിവ ചർച്ചയായി. ഭൂഗർഭജല പുനർനിറവിൽ ജനപങ്കാളിത്തത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സെഷന് മേഘാലയ ജലവിഭവ വകുപ്പ് കമ്മിഷണറും സെക്രട്ടറിയുമായ സിറിൽ വി. ഡാർലോങ് ഡിയാങ്ഡോയും ജലസാങ്കേതിക പഠനകേന്ദ്രത്തിലെ പ്രൊഫസറും വാട്ടർ ഫോർ പീപ്പിൾ സംഘടനയുടെ ബോർഡ് പ്രസിഡന്റുമായ ദീപാങ്കർ സാഹയും നേതൃത്വം നൽകി. നാട്ടുകാരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ചെളി നീക്കൽ, നീരുറവകൾ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കൽ, ഭൂഗർഭ ജലസംഭരണികൾ നിറയ്ക്കൽ, അടൽ ഭൂജൽ യോജന എന്നിവയാണ് ഇവിടെ ചർച്ച ചെയ്തത്.

പ്രത്യേക പരിപാടികളിൽ, കർഷകർക്ക് ജലസേചനത്തിനുള്ള വെള്ളം കൂടുതൽ ഫലപ്രദമായി ലഭിക്കാൻ പ്രധാനമന്ത്രി കൃഷി സിഞ്ചായി യോജനയെ ധനസഹായം, പങ്കാളിത്തം, നവീകരണം എന്നിവയിലൂടെ എങ്ങനെ ശക്തിപ്പെടുത്താമെന്ന് ലോകബാങ്കും അന്താരാഷ്ട്ര ജലപരിപാലന സ്ഥാപനവും പരിശോധിച്ചു. പ്രദീപ് കുമാർ അഗർവാൾ അധ്യക്ഷത വഹിച്ചു. കൃഷിയിലെ ജലസുരക്ഷയ്ക്ക് ധനസഹായം കണ്ടെത്തുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ലോകബാങ്ക് ജലവകുപ്പ് ആഗോള ഡയറക്ടർ സരോജ് ഝാ സംസാരിച്ചു. ജർമൻ എംബസി സംഘടിപ്പിച്ച മറ്റൊരു പരിപാടിയിൽ ഇന്ത്യയുടെ 2047-ലെ ജലലക്ഷ്യങ്ങൾ പ്രായോഗിക പ്രവർത്തനമാക്കാൻ ഇന്ത്യ–ജർമനി സഹകരണം എങ്ങനെ സഹായിക്കുമെന്ന് ചർച്ച ചെയ്തു. ജർമൻ അംബാസഡർ യാസ്പർ വീക് ഉദ്ഘാടന പ്രസംഗവും കേന്ദ്ര ജലശക്തി സഹമന്ത്രി രാജ് ഭൂഷൺ ചൗധരി മുഖ്യപ്രഭാഷണവും നടത്തി.

.

.