ജബൽപുർ, സെപ്റ്റംബർ 5-

കൊലക്കേസിൽ പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ അതിക്രമ നിരോധന നിയമപ്രകാരമുള്ള പ്രത്യേക കോടതി വിധിച്ച ജീവപര്യന്തം തടവ് റദ്ദാക്കിയ മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി, കേസ് പരിഗണിച്ച പ്രത്യേക ജഡ്ജിയുടെ ഇത്തരം ഗൗരവമുള്ള കേസുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാനുള്ള യോഗ്യതയിൽ ഗുരുതര ആശങ്ക രേഖപ്പെടുത്തി. ജസ്റ്റിസുമാരായ വിവേക് അഗർവാൾ, അവനീന്ദ്ര കുമാർ സിങ് എന്നിവരുടെ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് 2026 സെപ്റ്റംബർ 2ന് ലോട്ടൻ ലോധി എന്ന നന്നയുടെ അപ്പീൽ അനുവദിച്ചത്. ലോട്ടൻ ലോധിയാണ് അപ്പീലുകാരൻ; മധ്യപ്രദേശ് സംസ്ഥാനമാണ് എതിർകക്ഷി. ലോട്ടൻ ലോധിക്കുവേണ്ടി അഭിഭാഷകൻ മദൻ സിങ്ങും സംസ്ഥാനത്തിനുവേണ്ടി സർക്കാർ അഭിഭാഷകൻ മനസ് മണി വർമയും ഹാജരായി. വിഷയം ഉചിതമായ തീരുമാനത്തിനായി ആക്ടിങ് ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന് മുന്നിൽ വയ്ക്കാനും ഹൈക്കോടതി നിർദേശിച്ചു.

സാഹചര്യത്തെളിവുകളുടെ കണ്ണികൾ പൂർത്തിയായില്ല; കൊലക്കുറ്റം തെളിയിക്കാനായില്ല

2024 മാർച്ച് 22നും 23നും ഇടയിൽ നടന്ന സംഭവത്തിലാണ് കേസ്. മരിച്ച മുന്ന അഹിർവാറിനെ ലോട്ടൻ ലോധിക്കൊപ്പം കണ്ടുവെന്ന ബന്ധുവായ ഛോട്ടേലാൽ അഹിർവാറിന്റെ മൊഴിയായിരുന്നു പ്രോസിക്യൂഷൻ പ്രധാനമായും ആശ്രയിച്ചത്. എന്നാൽ സംഭവം കഴിഞ്ഞ് ഏറെ വൈകി, 2024 മേയ് 4നാണ് ഇയാളുടെ മൊഴി രേഖപ്പെടുത്തിയതെന്നും ഈ കാലതാമസത്തിന് പ്രോസിക്യൂഷൻ വിശദീകരണം നൽകിയില്ലെന്നും ഹൈക്കോടതി കണ്ടെത്തി. സാക്ഷിമൊഴിയിലും പ്രതിയുടെ മെമ്മോറാണ്ടത്തിലും മദ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവരങ്ങളിൽ വൈരുധ്യവുമുണ്ടായിരുന്നു.

മൊബൈൽ ഫോണും സിം കാർഡും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം തെളിയിച്ചില്ല

ലോട്ടൻ ലോധിയുടെ വീട്ടിൽനിന്ന് മൂന്ന് നൂറുരൂപ നോട്ടുകളും ഒരു മൊബൈൽ ഫോണും കണ്ടെത്തിയതാണ് മറ്റൊരു സാഹചര്യത്തെളിവായി വിചാരണക്കോടതി കണക്കാക്കിയത്. എന്നാൽ പിടിച്ചെടുത്ത മൊബൈൽ ഫോൺ മുന്ന അഹിർവാറിന്റേതാണെന്ന് തെളിയിച്ചില്ല. ഫോൺ ബന്ധുക്കൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞിരുന്നില്ല. ഫോൺ വാങ്ങിയതിന്റെ ബില്ലും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ബന്ധപ്പെട്ട സിം കാർഡ് ഈ ഫോണിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നുവെന്ന് സ്ഥാപിക്കുന്ന ശാസ്ത്രീയ തെളിവും പ്രോസിക്യൂഷന് ഹാജരാക്കാനായില്ല. അതിനാൽ മൊബൈൽ ഫോൺ കണ്ടെടുത്തത് മാത്രം സാഹചര്യത്തെളിവുകളുടെ നിർണായക കണ്ണിയാകില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഫോറൻസിക് റിപ്പോർട്ടിലുള്ളത് വിചാരണക്കോടതി തെറ്റായി രേഖപ്പെടുത്തി

കേസിലെ ഏറ്റവും ഗുരുതരമായ പിഴവുകളിലൊന്നായി ഫോറൻസിക് റിപ്പോർട്ട് വിലയിരുത്തിയ രീതിയും ഹൈക്കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ലോട്ടൻ ലോധിയിൽനിന്ന് പിടിച്ചെടുത്ത പൈജാമ, കമീസ്, ജാക്കറ്റ് എന്നിവയിൽ മനുഷ്യരക്തം കണ്ടെത്തിയെന്നാണ് വിചാരണക്കോടതി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. എന്നാൽ ഫോറൻസിക് റിപ്പോർട്ടിൽ ഈ വസ്ത്രങ്ങളിൽ മനുഷ്യരക്തം കണ്ടെത്തിയതായി പറയുന്നില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. രേഖയിലുള്ളതിന് വിരുദ്ധമായ വസ്തുതയാണ് വിചാരണക്കോടതി വിധിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയതെന്ന് ബെഞ്ച് കണ്ടെത്തി.

സാഹചര്യത്തെളിവുകൾ സംശയാതീതമായി കുറ്റം സ്ഥാപിക്കണമെന്ന് ഹൈക്കോടതി

സാഹചര്യത്തെളിവുകളെ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്ന കേസിൽ കുറ്റത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന സാഹചര്യങ്ങളുടെ പൂർണമായ ശൃംഖല പ്രോസിക്യൂഷൻ സ്ഥാപിക്കണമെന്ന് സുപ്രീംകോടതിയുടെ മുൻവിധി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഈ കേസിൽ ആ ശൃംഖല പൂർത്തിയായിട്ടില്ല. പിടിച്ചെടുത്ത മൊബൈൽ ഫോണിനെയും മരിച്ചയാളെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഉറച്ച തെളിവില്ലാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ വിചാരണക്കോടതിയുടെ കുറ്റവിധി നിയമപരമായി നിലനിൽക്കില്ലെന്നാണ് ബെഞ്ചിന്റെ കണ്ടെത്തൽ.

പ്രത്യേക ജഡ്ജി ജാഗ്രതയോടെ ചുമതല നിർവഹിച്ചില്ലെന്ന് രൂക്ഷ വിമർശനം

രേഖകളിലുള്ള തെളിവുകൾ ശരിയായി വിലയിരുത്തുന്നതിൽ വിചാരണക്കോടതി പരാജയപ്പെട്ടെന്ന് ഹൈക്കോടതി വിമർശിച്ചു. പ്രത്യേക കോടതി ആവശ്യമായ ജാഗ്രതയോടെയും ശ്രദ്ധയോടെയും ചുമതല നിർവഹിച്ചില്ലെന്നാണ് ബെഞ്ചിന്റെ നിരീക്ഷണം. തെളിവുകളും രേഖകളും വിലയിരുത്തിയ രീതി കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ ദാമോഹിലെ പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ അതിക്രമ നിരോധന നിയമ പ്രത്യേക ജഡ്ജിക്ക് ഇത്തരം ഗൗരവമുള്ള കേസുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാനുള്ള യോഗ്യത സംബന്ധിച്ച് പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ ഗുരുതര ആശങ്കയുണ്ടെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. തുടർന്നാണ് വിഷയം ആക്ടിങ് ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന്റെ പരിഗണനയ്ക്ക് വിടാൻ നിർദേശിച്ചത്.

2025ലെ കുറ്റവിധി റദ്ദാക്കി; ലോട്ടൻ ലോധിയെ ഉടൻ മോചിപ്പിക്കണം

ദാമോഹ് പ്രത്യേക കോടതി 2025 ഒക്ടോബർ 31ന് ലോട്ടൻ ലോധിയെ ഇന്ത്യൻ ശിക്ഷാനിയമത്തിലെ കൊലക്കുറ്റത്തിനും പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ അതിക്രമ നിരോധന നിയമത്തിലെ ബന്ധപ്പെട്ട കുറ്റത്തിനും ശിക്ഷിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ കുറ്റവിധി വ്യക്തവും നിലനിൽക്കുന്നതുമായ കാരണങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലല്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി കണ്ടെത്തി. പ്രത്യേക കോടതിയുടെ വിധി റദ്ദാക്കി ലോട്ടൻ ലോധിയെ കുറ്റവിമുക്തനാക്കി. മറ്റൊരു കേസിൽ കസ്റ്റഡി ആവശ്യമില്ലെങ്കിൽ ജയിലിൽനിന്ന് ഉടൻ മോചിപ്പിക്കണമെന്നും ഉത്തരവിട്ടു.

തെളിവ് വിലയിരുത്തലിലെ കൃത്യതയ്ക്കൊപ്പം ജുഡീഷ്യൽ ഉത്തരവാദിത്വവും ഉയർത്തിക്കാട്ടി

ഈ വിധിയുടെ നേരിട്ടുള്ള ഫലം ലോട്ടൻ ലോധിയുടെ കുറ്റവിമുക്തിയും മോചനവുമാണ്. അതിനൊപ്പം വിചാരണക്കോടതി തെളിവുകൾ രേഖപ്പെടുത്തുകയും വിലയിരുത്തുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ പുലർത്തേണ്ട കൃത്യതയും ഉത്തരവാദിത്വവും ഹൈക്കോടതി ശക്തമായി ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. പ്രത്യേക ജഡ്ജിയുടെ യോഗ്യത സംബന്ധിച്ച് അന്തിമ തീരുമാനമൊന്നും ഹൈക്കോടതി ഈ വിധിയിൽ എടുത്തിട്ടില്ല; വിഷയം ആക്ടിങ് ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന് വിട്ടിരിക്കുകയാണ്. അതിനാൽ ജഡ്ജിയെ സംബന്ധിച്ച തുടർനടപടി എന്താകുമെന്ന് ആക്ടിങ് ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന്റെ തീരുമാനത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും.