പഞ്ച്കുല (ഹരിയാന) / 2026/ സെപ്റ്റംബർ 06
അന്താരാഷ്ട്ര കഴുകൻ ബോധവത്കരണ ദിനാചരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഹരിയാനയിലെ പഞ്ച്കുലയിൽ കേന്ദ്ര പരിസ്ഥിതി, വനം, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന മന്ത്രി ഭൂപേന്ദർ യാദവ് ദേശീയ ശിൽപ്പശാല ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. ‘പ്രതിസന്ധിയിൽ നിന്ന് വീണ്ടെടുപ്പിലേക്ക് – ഇന്ത്യയിലെ കഴുകന്മാരുടെ സംരക്ഷണം’ എന്ന വിഷയത്തിലായിരുന്നു ശിൽപ്പശാല. കഴുകൻ സംരക്ഷണത്തിനായി സുരക്ഷിത മേഖലകൾ തുടർന്നും സൃഷ്ടിക്കണമെന്നും കാട്ടിലെ കഴുകൻ വർഗങ്ങളുടെ വീണ്ടെടുപ്പിന് സാങ്കേതിക ശേഷി വർധിപ്പിക്കണമെന്നും മന്ത്രി ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഹരിയാന പരിസ്ഥിതി, വനം, വന്യജീവി മന്ത്രി റാവു നർബിർ സിങ്, കേന്ദ്ര പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയത്തിലെയും ഹരിയാന സർക്കാരിലെയും മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരും പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുത്തു.
കഴുകൻ സംരക്ഷണത്തിന് കൂട്ടായ പ്രവർത്തനം
കേന്ദ്ര പരിസ്ഥിതി, വനം, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന മന്ത്രാലയം, സെൻട്രൽ സൂ അതോറിറ്റി, ഹരിയാന വനം-വന്യജീവി വകുപ്പ്, ബോംബെ നാച്വറൽ ഹിസ്റ്ററി സൊസൈറ്റി, പിഞ്ചോറിലെ ജടായു കൺസർവേഷൻ ബ്രീഡിങ് സെന്റർ എന്നിവ ചേർന്നാണ് പരിപാടി സംഘടിപ്പിച്ചത്. മുതിർന്ന വനം ഉദ്യോഗസ്ഥർ, ശാസ്ത്രജ്ഞർ, മൃഗഡോക്ടർമാർ, മൃഗശാലാ വിദഗ്ധർ, സംരക്ഷണ പ്രവർത്തകർ തുടങ്ങി വിവിധ മേഖലകളിലുള്ളവർ പങ്കെടുത്തു. ഇന്ത്യയിലെ കഴുകൻ സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ ഏകോപനം നൽകുകയാണ് ലക്ഷ്യം.
പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സർക്കാരിന്റെ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ നയം ഏതെങ്കിലും ഒരു ജീവിവർഗത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതല്ലെന്ന് ഭൂപേന്ദർ യാദവ് പറഞ്ഞു. സമഗ്രമായ ആവാസവ്യവസ്ഥയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സമീപനമാണ് സ്വീകരിക്കുന്നതെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. വലിയ പൂച്ചവർഗങ്ങൾ, സ്ലോത്ത് കരടി, ഗ്രേറ്റ് ഇന്ത്യൻ ബസ്റ്റാർഡ്, ഡോൾഫിൻ, ഘരിയാൽ, കാട്ടുപോത്ത്, കഴുകൻ എന്നിവയുടെ സംരക്ഷണ പദ്ധതികൾ ഇതിന്റെ ഭാഗമാണെന്നും മന്ത്രി പറഞ്ഞു.
ഇന്ത്യയിൽ വെള്ളപ്പുറം കഴുകൻ, നീണ്ടകൊക്ക് കഴുകൻ, മെലിഞ്ഞകൊക്ക് കഴുകൻ, ചുവന്നതല കഴുകൻ, ഈജിപ്ഷ്യൻ കഴുകൻ, ഹിമാലയൻ ഗ്രിഫൺ, യൂറേഷ്യൻ ഗ്രിഫൺ, സിനീരിയസ് കഴുകൻ, താടിയുള്ള കഴുകൻ എന്നിവയുൾപ്പെടെ സ്ഥിരതാമസക്കാരും ദേശാടനക്കാരുമായ വിവിധ കഴുകൻ ഇനങ്ങളുണ്ടെന്നും ഇവയുടെ വിജയകരമായ സംരക്ഷണത്തിനായി ശ്രമങ്ങൾ തുടരുകയാണെന്നും മന്ത്രി അറിയിച്ചു.
പ്രകൃതിയുടെ ശുചീകരണ സംവിധാനമാണ് കഴുകന്മാർ
ചത്ത മൃഗങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ വേഗത്തിൽ ഭക്ഷിക്കുന്ന കഴുകന്മാർ പ്രകൃതിയിലെ ഏറ്റവും കാര്യക്ഷമമായ ശുചീകരണ സംവിധാനമാണെന്ന് ഭൂപേന്ദർ യാദവ് പറഞ്ഞു. ഇതിലൂടെ പോഷകങ്ങളുടെ പുനഃചംക്രമണത്തിനും പരിസ്ഥിതി സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്തുന്നതിനും കഴുകന്മാർ സഹായിക്കുന്നു.
കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, മനുഷ്യ-മൃഗ സംഘർഷം തുടങ്ങിയ വെല്ലുവിളികൾ ലോകം നേരിടുകയാണെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. 1990-കൾക്ക് ശേഷം ഇന്ത്യയിലെ കഴുകൻ ജനസംഖ്യയിൽ വലിയ ഇടിവുണ്ടായി. ഭക്ഷ്യശൃംഖലയിൽ ഉണ്ടായ തടസ്സങ്ങളും മൃഗങ്ങൾക്ക് നൽകിയ ചില വേദനസംഹാരികൾ കഴുകന്മാർ ഭക്ഷിക്കുന്ന മൃഗശരീരങ്ങളിൽ എത്തിയതുമാണ് പ്രധാന കാരണങ്ങളായി കണ്ടെത്തിയതെന്ന് മന്ത്രി പറഞ്ഞു.
കഴുകൻ സംരക്ഷണ നയങ്ങളിൽ ‘മുഴുവൻ സർക്കാർ’ എന്നും ‘മുഴുവൻ സമൂഹം’ എന്നും പറയാവുന്ന ഏകോപിത സമീപനം വേണമെന്നും മന്ത്രി ആവശ്യപ്പെട്ടു. കഴുകന്മാർക്ക് സുരക്ഷിതമായ മൃഗചികിത്സാ രീതികൾ ഉറപ്പാക്കണം. സുരക്ഷിതമായ ഭക്ഷ്യലഭ്യത ഉറപ്പാക്കുകയും സാങ്കേതിക ശേഷി വർധിപ്പിക്കുകയും വേണം. മൃഗഡോക്ടർമാർ, കന്നുകാലി ഉടമകൾ, പ്രാദേശിക ഭരണകൂടങ്ങൾ, നാട്ടുകാർ എന്നിവരും സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനത്തിൽ സജീവമായി പങ്കെടുക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം അഭ്യർഥിച്ചു. മൃഗശരീരങ്ങൾ സുരക്ഷിതമായി സംസ്കരിക്കുന്ന രീതികളും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കണമെന്ന് മന്ത്രി പറഞ്ഞു.
ജടായു കേന്ദ്രത്തിൽ 356 കഴുകന്മാർ
പഞ്ച്കുലയിലെ പരിപാടിക്ക് മുമ്പ് ഭൂപേന്ദർ യാദവ് പിഞ്ചോറിലെ ജടായു കൺസർവേഷൻ ബ്രീഡിങ് സെന്റർ സന്ദർശിച്ചു. കേന്ദ്രത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അവതരണം വിലയിരുത്തിയ മന്ത്രി, കഴുകൻ സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരുമായി സംസാരിച്ചു. ഹരിയാന വനം വകുപ്പും ബോംബെ നാച്വറൽ ഹിസ്റ്ററി സൊസൈറ്റിയും ചേർന്നാണ് ഈ കേന്ദ്രം നടത്തുന്നത്.
വെള്ളപ്പുറം കഴുകൻ, നീണ്ടകൊക്ക് കഴുകൻ, മെലിഞ്ഞകൊക്ക് കഴുകൻ എന്നിവയുടെ സംരക്ഷണ പ്രജനനത്തിനുള്ള പ്രധാന കേന്ദ്രമായി ഇത് മാറിയിട്ടുണ്ട്. ശാസ്ത്രീയ പരിപാലനം, കൃത്രിമ ഇൻകുബേഷൻ, മൃഗചികിത്സ, പ്രജനനം, ജനിതക നിയന്ത്രണം എന്നിവയാണ് ഇവിടെ നടക്കുന്നത്.
2025-26 കാലയളവിൽ കേന്ദ്രത്തിൽ 356 കഴുകന്മാരുണ്ടായിരുന്നു. 35 കുഞ്ഞുങ്ങളെ വിജയകരമായി വിരിയിച്ചു. കാട്ടിലേക്ക് വീണ്ടും വിടുന്നതിനായി 87 കഴുകന്മാരെ വിട്ടയക്കുകയോ അതിന് സംഭാവന ചെയ്യുകയോ ചെയ്തു. 90 പക്ഷികളെ മറ്റ് സംരക്ഷണ പ്രജനന കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റി. 22 സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള 1,222 പേർക്ക് പരിശീലനവും നൽകി.
ഹരിയാന മന്ത്രി റാവു നർബിർ സിങ് ജടായു കേന്ദ്രത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ പ്രശംസിച്ചു. എത്ര ജീവികൾ ജനിച്ചു എന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം സംരക്ഷണ പ്രജനനത്തിന്റെ വിജയം അളക്കരുതെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ആരോഗ്യകരവും ജനിതകമായി നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടതുമായ ജനസംഖ്യ സൃഷ്ടിക്കൽ, ശാസ്ത്രീയ അറിവ് വികസിപ്പിക്കൽ, സാങ്കേതിക ശേഷി ഉയർത്തൽ, കാട്ടിലെ വർഗങ്ങളുടെ വീണ്ടെടുപ്പിന് സംഭാവന നൽകൽ എന്നിവയും വിജയത്തിന്റെ മാനദണ്ഡങ്ങളാകണമെന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.
‘ജടായുവിന്റെ കഥ’ പുസ്തകം പുറത്തിറക്കി
ഉദ്ഘാടനച്ചടങ്ങിൽ ‘സ്റ്റോറി ഓഫ് ജടായു: സേവിങ് ഇന്ത്യാസ് വൾച്ചർ’ എന്ന കോഫി ടേബിൾ പുസ്തകം പുറത്തിറക്കി. കഴുകൻ ജനസംഖ്യയിലെ വലിയ ഇടിവിൽ നിന്ന് പിഞ്ചോറിലെ ജടായു കേന്ദ്രം സ്ഥാപിച്ച് വിജയകരമായ സംരക്ഷണ പ്രജനന പദ്ധതിയിലേക്കെത്തിയ ഇന്ത്യയുടെ കഴുകൻ സംരക്ഷണ യാത്രയാണ് പുസ്തകത്തിൽ വിവരിക്കുന്നത്.
കഴുകൻ സംരക്ഷണം വിഷയമാക്കി നടത്തിയ ഓൺലൈൻ ചിത്രരചനാ മത്സരത്തിന്റെയും ഡിജിറ്റൽ ഫോട്ടോഗ്രഫി മത്സരത്തിന്റെയും വിജയികൾക്ക് സമ്മാനങ്ങളും വിതരണം ചെയ്തു.
ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപ്രദേശങ്ങളിൽ കഴുകന്മാർ തുടർന്നും നിലനിൽക്കുകയും അവരുടെ പ്രധാന പരിസ്ഥിതി ദൗത്യം നിർവഹിക്കുകയും വേണമെന്ന പുതുക്കിയ പ്രതിജ്ഞയോടെയാണ് ദേശീയ ശിൽപ്പശാല സംഘടിപ്പിച്ചത്. ‘പ്രതിസന്ധിയിൽ നിന്ന് വീണ്ടെടുപ്പിലേക്ക്’ എന്ന യാത്ര ശാസ്ത്രം, നയം, സംരക്ഷണ പ്രജനനം, സുരക്ഷിത ആവാസവ്യവസ്ഥ, സമൂഹ പങ്കാളിത്തം എന്നിവയിലൂടെ കഴുകൻ സംരക്ഷണത്തിനുള്ള ഇന്ത്യയുടെ കൂട്ടായ പ്രതിബദ്ധതയാണ് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നതെന്ന് പരിപാടിയിൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
