തമിഴ്നാട്ടിലെ വഴിയോരങ്ങളിലൂടെ ഒരേ ദിശയിൽ പറന്നുനീങ്ങുന്ന ശലഭക്കൂട്ടങ്ങൾ. ചിലത് നീലനിറം തിളക്കുന്നു. മറ്റുചിലത് കറുത്ത ചിറകുകളിലെ പുള്ളികളുമായി മുന്നോട്ടുനീങ്ങുന്നു. പൂക്കൾക്കുചുറ്റും പതിവായി കാണുന്ന സഞ്ചാരത്തിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ കാഴ്ചയാണിത്. മഴയും വെയിലും മാറുന്നതിനനുസരിച്ച് ജീവിതം തുടരാൻ അനുയോജ്യമായ ഇടങ്ങളിലേക്കുള്ള ദേശാടനം. ചെറിയ ചിറകുകൾ കൊണ്ട് വലിയ ഭൂപ്രദേശങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പ്രകൃതിയുടെ അത്ഭുതയാത്ര.

തമിഴ്നാട്ടിലെ സേലം, നാമക്കൽ, ഈറോഡ്, തിരുപ്പൂർ, കോയമ്പത്തൂർ ജില്ലകളിൽ സെപ്റ്റംബറിലെ നീക്കത്തിനുപിന്നാലെ ഒക്ടോബറിലും വലിയ ശലഭക്കൂട്ടങ്ങളുടെ സഞ്ചാരം നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കാലവർഷം പിൻവാങ്ങുകയും വടക്കുകിഴക്കൻ മഴ സജീവമാകുകയും ചെയ്യുന്ന സമയത്താണ് ഈ യാത്ര ശ്രദ്ധേയമാകുന്നത്. പശ്ചിമഘട്ടത്തെയും കിഴക്കൻ സമതലങ്ങളെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ വിശാലമായ ദേശാടനത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് ഈ നീക്കത്തെ മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്.

മഴ ഒരുക്കുന്ന യാത്രാകലണ്ടർ

ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ചില ഡനൈൻ വിഭാഗം ശലഭങ്ങൾക്ക് രണ്ടു ദിശകളിലുള്ള വാർഷികയാത്രയുണ്ട്. ഏപ്രിൽ, മേയ് മാസങ്ങളിൽ പശ്ചിമഘട്ടത്തിൽനിന്ന് കിഴക്കൻ സമതലങ്ങളിലേക്കും കിഴക്കൻഘട്ടത്തിലെ താഴ്ന്ന കുന്നുകളിലേക്കും നീങ്ങുന്നു. ഒക്ടോബർ, നവംബർ കാലത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ടുള്ള മടക്കയാത്ര നടക്കുന്നു. സാഹചര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ചില കൂട്ടങ്ങളുടെ നീക്കം ഡിസംബർ ആദ്യത്തിലേക്കും നീളാം. മഴയുടെ വരവും പിൻവാങ്ങലുമാണ് ഈ ജീവിതക്രമത്തിന്റെ പ്രധാന പശ്ചാത്തലം.

പശ്ചിമഘട്ടത്തിൽ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കാലവർഷക്കാലത്ത് കനത്ത മഴയും നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മൂടൽമഞ്ഞും അനുഭവപ്പെടുന്നു. മുതിർന്ന ശലഭങ്ങൾക്ക് പറക്കാനും ഭക്ഷണം തേടാനും അനുയോജ്യമായ ചൂട് ആവശ്യമാണ്. സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ സ്ഥിരമായ ചൂട് നിലനിർത്തുന്ന മനുഷ്യരിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഇവയുടെ പ്രവർത്തനം ചുറ്റുപാടിലെ താപനിലയെ ആശ്രയിക്കുന്നു. പ്രതികൂലകാലം മറ്റൊരു പ്രദേശത്ത് ചെലവഴിക്കുന്നത് ഭക്ഷണം കണ്ടെത്താനും ജീവിതചക്രം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാനും സഹായിക്കുന്നു.

ഈ യാത്രയിൽ മഴയുടെ അളവിനൊപ്പം മഴ ലഭിക്കുന്ന സ്ഥലവും സമയവും പ്രധാനമാണ്. പശ്ചിമഘട്ടവും കിഴക്കൻ സമതലങ്ങളും ഒരേ സമയത്ത് ഒരേ കാലാവസ്ഥ അനുഭവിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളല്ല. അതുകൊണ്ട് ഒരു പ്രദേശത്തെ പ്രതികൂലകാലം മറ്റൊരിടത്ത് മറികടക്കാൻ അവസരമുണ്ട്. ഈ ഭൂപ്രകൃതിയും രണ്ടു കാലവർഷങ്ങളും ചേർന്ന പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ശലഭങ്ങളുടെ കിഴക്കുപടിഞ്ഞാറൻ സഞ്ചാരം രൂപപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. പ്രകൃതിയിലെ കാലാനുസൃതമായ അവസരങ്ങളെ ഉപയോഗിക്കുന്ന ജീവിതരീതിയാണിത്.

ദേശാടനം എന്നത് വെറുതെ ചിതറിപ്പറക്കുന്നതിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ ക്രമമുള്ള സഞ്ചാരമാണ്. ഒരു ദിശയിലേക്ക് വലിയ കൂട്ടങ്ങൾ നീങ്ങുന്നതും വർഷത്തിലെ പ്രത്യേക കാലങ്ങളിൽ ആവർത്തിക്കുന്നതും അതിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ സ്വഭാവങ്ങളാണ്. ശലഭങ്ങളെ ഒറ്റപ്പെട്ട ജീവികളായി കാണുന്നതിനു പകരം വലിയൊരു ഭൂപ്രദേശത്തെ ഉപയോഗിക്കുന്ന ജീവിസമൂഹമായി കാണാൻ ഇത്തരം നിരീക്ഷണങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു.

ആരൊക്കെയാണ് ഈ യാത്രക്കാർ?

ഡാർക്ക് ബ്ലൂ ടൈഗർ, ഡബിൾ ബ്രാൻഡഡ് ക്രോ എന്നിവ വലിയ ദേശാടനക്കൂട്ടങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്. ബ്ലൂ ടൈഗർ, കോമൺ ക്രോ തുടങ്ങിയവയും പങ്കെടുക്കുന്നു. ഒരേ കൂട്ടത്തിൽ വ്യത്യസ്ത ഇനങ്ങളെ കാണാം. അവയുടെ സാന്നിധ്യവും എണ്ണവും സ്ഥലത്തിനും സമയത്തിനും അനുസരിച്ച് മാറും. കൂട്ടത്തിന്റെ നിറം മാത്രം നോക്കുന്നതിനൊപ്പം ചിറകിലെ അടയാളങ്ങളും നിരീക്ഷിച്ചാൽ ഇനങ്ങളെ വേർതിരിച്ചറിയാൻ കഴിയും.

ഇവിടത്തെ യാത്രയെ വടക്കുനിന്ന് തെക്കോട്ടുള്ള സഞ്ചാരമെന്നതിനേക്കാൾ കിഴക്കുപടിഞ്ഞാറൻ നീക്കമായാണ് ഗവേഷകർ വിവരിക്കുന്നത്. സമതലങ്ങളും മലനിരകളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധമാണ് അതിൽ തെളിയുന്നത്. ഒരു പ്രദേശത്ത് കാണുന്ന കൂട്ടത്തിന്റെ പിന്നിൽ ദൂരെയുള്ള മറ്റൊരു പ്രദേശത്തെ കാലാവസ്ഥയും പ്രജനനവും സസ്യസമ്പത്തും ഉണ്ടാകാം. അതുകൊണ്ട് ദേശാടനത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തിനും പ്രദേശങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സഹകരണം ആവശ്യമാണ്.

പറക്കുന്നതിനായി പ്രത്യുൽപാദനത്തിന് ഇടവേള

ശലഭങ്ങളുടെ ശരീരത്തിനകത്തും യാത്രയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കം നടക്കുന്നു. ദേശാടനക്കാലത്ത് ചില ഇനങ്ങൾ പ്രത്യുൽപാദനപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് താൽക്കാലിക ഇടവേള നൽകുന്നു. റിപ്രൊഡക്ടീവ് ഡയപോസ് എന്നാണ് ശാസ്ത്രീയപേര്. മുട്ടയുത്പാദനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ശരീരനിക്ഷേപവും പറക്കലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിക്ഷേപവും വ്യത്യസ്ത ഘട്ടങ്ങളിൽ മാറുന്നതായി ഗവേഷണം കാണിക്കുന്നു. ദീർഘയാത്രയും പ്രത്യുൽപാദനവും ഒരേ ജീവിതത്തിൽ ക്രമീകരിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ശ്രദ്ധേയമായ ജൈവപരമായ പൊരുത്തപ്പെടലാണിത്.

പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെത്തിയ ഉടൻ എല്ലാ ശലഭങ്ങളും പ്രജനനത്തിലേക്ക് കടക്കണമെന്നില്ല. ആയിരക്കണക്കിന് ശലഭങ്ങൾ മരങ്ങളിലും വനഭാഗങ്ങളിലും കൂട്ടമായി വിശ്രമിക്കുന്ന ഘട്ടമുണ്ട്. തുടർന്ന് അവ അനുയോജ്യമായ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് പിരിഞ്ഞ് മുട്ടയിടുന്നു. കിഴക്കൻ സമതലങ്ങളിലും പ്രജനനം നടക്കുന്നു. അതിനാൽ രണ്ടു പ്രദേശങ്ങളും യാത്രയിലെ ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങൾ മാത്രമല്ല; വ്യത്യസ്ത കാലങ്ങളിൽ അടുത്ത തലമുറയെ വളർത്തുന്ന പ്രധാന ജീവിതകേന്ദ്രങ്ങളുമാണ്.

ഒരു വർഷം കിഴക്കോട്ടുപോയ അതേ ശലഭങ്ങൾ തന്നെയാണ് മുഴുവൻ മടക്കയാത്രയും നടത്തുന്നതെന്ന ചിത്രം ഇവിടെ മാറുന്നു. തുടർച്ചയായ തലമുറകളാണ് ഈ വാർഷികചക്രത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്. സമതലങ്ങളിലെത്തിയ മുതിർന്ന ശലഭങ്ങൾ പ്രജനനം നടത്തിയശേഷം അവയുടെ സന്തതികൾ പടിഞ്ഞാറോട്ടുള്ള യാത്രയിൽ പങ്കാളികളാകുന്നു. മുട്ട, പുഴു, സമാധിഘട്ടം, മുതിർന്ന ശലഭം എന്ന വളർച്ചാക്രമവും ദേശാടനവും പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

പൂന്തേനും പുഴുക്കളുടെ ഭക്ഷണവും

യാത്രയ്ക്ക് ആവശ്യമായ ഊർജത്തിന്റെ പ്രധാന ഉറവിടമാണ് പൂന്തേൻ. അതുകൊണ്ട് വഴിയിലെ പൂച്ചെടികൾ ഭക്ഷണകേന്ദ്രങ്ങളാണ്. എന്നാൽ മുതിർന്ന ശലഭത്തിന് തേൻ കിട്ടുന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം അടുത്ത തലമുറയുടെ ആവശ്യങ്ങൾ പൂർത്തിയാകില്ല. പുഴുക്കൾക്ക് ഭക്ഷിക്കാനുള്ള അനുയോജ്യമായ ആതിഥേയസസ്യങ്ങളും വേണം. വ്യത്യസ്ത വളർച്ചാഘട്ടങ്ങൾക്ക് വ്യത്യസ്ത ആവശ്യങ്ങളുള്ളതിനാൽ പലതരം സസ്യങ്ങളുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നത് പ്രധാനമാണ്. പൂന്തോട്ടത്തിനൊപ്പം സ്വാഭാവിക സസ്യവൈവിധ്യത്തിനും അതുകൊണ്ട് വലിയ പ്രസക്തിയുണ്ട്.

ചില ഡനൈൻ ശലഭങ്ങൾ സസ്യങ്ങളിൽനിന്ന് പ്രത്യേക രാസഘടകങ്ങളും ശേഖരിക്കുന്നു. പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ ഗവേഷണത്തിൽ ഇതിനായി ഏഴിനം സസ്യങ്ങളെ ഉപയോഗിക്കുന്നത് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ക്രോട്ടലേറിയ ജനുസിലെ സസ്യങ്ങൾ പ്രധാനപ്പെട്ടവയായിരുന്നു. പൂന്തേനും ഇത്തരം വിഭവങ്ങളും ലഭ്യമാക്കുന്ന ഈർപ്പവനങ്ങൾ കൂട്ടമായി കഴിയുന്നതിനും പ്രജനനത്തിനും സഹായിക്കുന്നു. ശലഭത്തിന്റെ ജീവിതത്തിൽ ചെറിയൊരു ചെടിക്കുപോലും വഹിക്കാവുന്ന വലിയ പങ്കാണ് ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നത്.

വഴിയിൽ ശലഭങ്ങൾ വിശ്രമിക്കുന്ന മരങ്ങൾ മുറിക്കപ്പെടുമ്പോഴും ഭക്ഷണച്ചെടികൾ മുഴുവനായി നീക്കുമ്പോഴും നഷ്ടമാകുന്നത് അവയുടെ ജീവിതത്തിനാവശ്യമായ വിഭവങ്ങളാണ്. മനുഷ്യർക്ക് ഉപയോഗശൂന്യമായി തോന്നുന്ന കുറ്റിക്കാടുപോലും ഇവയ്ക്ക് പ്രയോജനമുള്ള ഇടമാകാം. സ്ഥലപരിപാലനത്തിൽ സസ്യങ്ങളുടെ ജീവശാസ്ത്രപരമായ പങ്ക് തിരിച്ചറിയുന്നത് ശലഭങ്ങൾക്ക് ഇടം നൽകുന്ന സമീപനത്തിലേക്കുള്ള ആദ്യചുവടാണ്.

റോഡിൽ അവസാനിക്കുന്ന യാത്രകൾ

ദേശാടനവഴിയിലെ ഏറ്റവും നേരിട്ടുള്ള മനുഷ്യനിർമിത ഭീഷണികളിലൊന്നാണ് റോഡിലെ വാഹനഗതാഗതം. ശലഭക്കൂട്ടങ്ങൾ പാത മുറിച്ചുകടക്കുമ്പോൾ വാഹനങ്ങളിൽ ഇടിച്ച് ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടാം. തമിഴ്നാട്ടിലെ ആനക്കട്ടിമലനിരകളിൽ നടത്തിയ പഠനത്തിൽ പന്ത്രണ്ട് ഇനങ്ങളിലായി നൂറ്റിമുപ്പത്തിയഞ്ച് ശലഭങ്ങളുടെ റോഡിലെ മരണം രേഖപ്പെടുത്തി. ആ പഠനത്തിലെ കണക്കാണിത്. വലിയ കൂട്ടങ്ങളുടെ സഞ്ചാരസമയത്ത് റോഡുകൾ ജീവഹാനിയുടെ ഇടങ്ങളാകുന്നതിന്റെ തെളിവായാണ് ഗവേഷകർ ഇതിനെ പരിശോധിച്ചത്.

റോഡിലെ മരണങ്ങൾ പഠിക്കുമ്പോൾ ഓരോ ഇനവും ഒരേ തോതിൽ അപകടം നേരിടുന്നില്ലെന്ന കാര്യവും ശ്രദ്ധിക്കണം. ആനക്കട്ടിയിലെ പഠനത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയ മരണങ്ങളിൽ എഴുപത് ശതമാനവും നിംഫാലിഡേ കുടുംബത്തിലെ ശലഭങ്ങളായിരുന്നു. പഠനപ്രദേശത്തെ സാധാരണ ശലഭസാന്നിധ്യത്തിൽ അവയുടെ പങ്ക് മുപ്പത്തിയൊമ്പത് ശതമാനമായിരുന്നു. സഞ്ചാരരീതിയും ഇനവ്യത്യാസവും പരിഗണിച്ചുള്ള സംരക്ഷണനടപടികളുടെ ആവശ്യമാണ് ഈ വ്യത്യാസം ഓർമിപ്പിക്കുന്നത്.

വനഭാഗങ്ങളും കുറ്റിക്കാടുകളും സസ്യസമൃദ്ധമായ ഇടങ്ങളും നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ ഭക്ഷണത്തിനും വിശ്രമത്തിനുമുള്ള അവസരങ്ങൾ കുറയുന്നു. ദേശാടനം സംരക്ഷിക്കാൻ ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്തെ കാട് സംരക്ഷിക്കുന്നതിനൊപ്പം ഇടയ്ക്കുള്ള ആവാസസ്ഥലങ്ങളും നിലനിർത്തണം. ശലഭങ്ങൾ കൂട്ടമായി കഴിയുന്ന സ്ഥലങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക പരിഗണന വേണമെന്ന് ഗവേഷകർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. റോഡുകളുടെ വികസനത്തിലും വഴിയോരപരിപാലനത്തിലും ശലഭങ്ങളുടെ സഞ്ചാരവും സസ്യങ്ങളുടെ ആവശ്യവും പരിഗണിക്കുന്നത് അതുകൊണ്ട് പ്രസക്തമാണ്.

ഈ ചിറകുകൾക്ക് നമുക്കും വഴിയൊരുക്കാം

കാലാവസ്ഥാവ്യതിയാനവും ശലഭജീവിതത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്ന വലിയ പശ്ചാത്തലമാണ്. ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലെ പഠനങ്ങൾ താപനിലയിലെ മാറ്റങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ശലഭങ്ങളുടെ വ്യാപനപ്രദേശങ്ങൾ മാറുന്നതായി രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. മഴയെ ആശ്രയിക്കുന്ന ദേശാടനത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ വർഷങ്ങളായുള്ള തുടർച്ചയായ നിരീക്ഷണം പ്രധാനമാണ്. ഏതു ദിവസം, എവിടെ, ഏതു ദിശയിൽ, ഏതൊക്കെ ഇനങ്ങൾ സഞ്ചരിച്ചു എന്ന വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നത് പ്രാദേശിക മാറ്റങ്ങൾ പഠിക്കാൻ സഹായിക്കും.

ശലഭക്കാഴ്ച ആസ്വദിക്കുമ്പോൾ കൂട്ടങ്ങളെ പിടിക്കുകയോ വിശ്രമസ്ഥലങ്ങളിൽ ശല്യംചെയ്യുകയോ ചെയ്യാതെ അകലെനിന്ന് നിരീക്ഷിക്കാം. കുട്ടികൾക്കും മുതിർന്നവർക്കും പ്രകൃതിയിലെ കാലചക്രം പഠിക്കാനുള്ള അവസരമാണിത്. ശലഭത്തിന്റെ പേരിനൊപ്പം അതുപയോഗിക്കുന്ന ചെടിയുടെ പേരും പഠിച്ചാൽ കാഴ്ചയ്ക്ക് കൂടുതൽ അർഥമുണ്ടാകും. ഒരു ചിറകിനൊപ്പം ഒരു ആവാസവ്യവസ്ഥയും നമ്മുടെ ശ്രദ്ധയിൽ എത്തും.

സംരക്ഷണത്തിന്റെ തുടക്കം നമ്മുടെ ചുറ്റുപാടുകളിൽനിന്നാകാം. നാട്ടുചെടികളും പൂച്ചെടികളും നിലനിർത്തുക. പുഴുക്കളുടെ ഭക്ഷണസസ്യങ്ങൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് സംരക്ഷിക്കുക. കൂട്ടപ്പറക്കലുള്ള പാതകളിൽ വാഹനയാത്രക്കാർ ജാഗ്രത പുലർത്തുക. അനുയോജ്യമായ ഗതാഗതനിയന്ത്രണങ്ങൾക്കായി അധികൃതരും ഗവേഷകരും സഹകരിക്കുക. ചിത്രങ്ങളും നിരീക്ഷണവിവരങ്ങളും ശാസ്ത്രീയ രേഖപ്പെടുത്തലിന് നൽകുക. തമിഴ്നാട്ടിലൂടെ നീങ്ങുന്ന ഈ ചിറകുകൾ കേരളമുൾപ്പെടുന്ന പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ ജീവിതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവയാണ്. അവയുടെ യാത്ര സുരക്ഷിതമാക്കുന്നത് ഒരു വലിയ പ്രകൃതിബന്ധത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പ്രവർത്തനമാണ്.

പൂക്കളും മരങ്ങളും പുഴുക്കളും മഴയും ചേർന്ന ബന്ധം കാണാൻ ഈ യാത്ര നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. ഒരു പ്രദേശത്തെ മാറ്റം മറ്റൊരിടത്തെ ജീവികളിലേക്കും എത്തുന്നതുകൊണ്ടാണ് ദേശാടനവഴികളുടെ തുടർച്ച പ്രകൃതിസംരക്ഷണത്തിൽ പ്രധാന വിഷയമാകുന്നത്. ഈ ബോധം വളർത്താം.

Sources

1. NCBS — Population Biology of Butterfly Migrations. NCBS
2. Oikos — Female Butterflies, Reproduction and Monsoon-driven Migration. biodiversitylab.org
3. ATREE — Pattern and Drivers of Danaine Butterfly Migration in Southern India. atree.org
4. Journal of Threatened Taxa — Butterfly Roadkills in Anaikatty Hills. threatenedtaxa.org
5. Nature Ecology & Evolution — Climate-induced Range Shifts in Butterflies. Nature Ecology & Evolution