ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 16 –

കേരളത്തിൽ കോടതി ഫീസ് കുത്തനെ വർധിപ്പിച്ച നടപടിക്കെതിരായ ഹർജിയിൽ സുപ്രീംകോടതി നോട്ടീസ് അയച്ചു. കേസിന്റെ മൂല്യത്തിന് ആനുപാതികമായി പരമാവധി പരിധിയില്ലാതെ കോടതി ഫീസ് ഈടാക്കുന്നത് നിയമപരമാണോയെന്ന വിഷയമാണ് പരിശോധിക്കുക. ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സൂര്യകാന്ത്, ജസ്റ്റിസ് ജോയ്മല്യ ബാഗ്ചി എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് 2026 ഒക്ടോബർ 16ന് ഉത്തരവിട്ടത്. കേരള ഹൈക്കോടതി അഡ്വക്കേറ്റ്സ് അസോസിയേഷൻ നൽകിയ ഹർജിയിൽ കേരള സർക്കാരാണ് എതിർകക്ഷി. അസോസിയേഷനുവേണ്ടി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ കെ. പരമേശ്വർ ഹാജരായി. അഡ്വക്കേറ്റ് ഓൺ റെക്കോർഡ് എ. കാർത്തിക് മുഖേനയാണ് ഹർജി സമർപ്പിച്ചത്. 2025ലെ കേരള ധനകാര്യ നിയമത്തിലൂടെ കൊണ്ടുവന്ന ഫീസ് വർധന ശരിവച്ച 2025 ഒക്ടോബർ 31ലെ കേരള ഹൈക്കോടതി വിധിക്കെതിരെയാണ് സുപ്രീംകോടതിയെ സമീപിച്ചത്. എന്നാൽ ഫീസ് വർധന റദ്ദാക്കുകയോ സ്റ്റേ ചെയ്യുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല. പരമാവധി പരിധിയില്ലാത്ത മൂല്യാധിഷ്ഠിത കോടതി ഫീസിന്റെ നിയമസാധുത പരിശോധിക്കാൻ മാത്രമാണ് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുന്നത്.

കോടതി ഫീസ് 9,900 ശതമാനം വരെ വർധിപ്പിച്ചെന്ന് അഭിഭാഷക സംഘടന; നീതി തേടുന്നവർക്ക് സാമ്പത്തിക ബാധ്യതയെന്ന് വാദം

2025ലെ നിയമഭേദഗതിയിലൂടെ വിവിധ വിഭാഗങ്ങളിലെ കോടതി ഫീസ് ഏകദേശം 400 ശതമാനം മുതൽ 9,900 ശതമാനം വരെ വർധിപ്പിച്ചെന്നാണ് അഭിഭാഷക സംഘടനയുടെ ആരോപണം. ഹൈക്കോടതിയിലെ റിട്ട് ഹർജികളുടെ ഫീസ് 100 രൂപയിൽനിന്ന് 500 രൂപയായും റിട്ട് അപ്പീലുകളുടെ ഫീസ് 200 രൂപയിൽനിന്ന് 1,000 രൂപയായും ഉയർത്തി. മുൻകൂർ ജാമ്യാപേക്ഷയുടെ ഫീസ് 10 രൂപയിൽനിന്ന് 500 രൂപയായതായും സംഘടന ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. പരമാവധി പരിധിയില്ലാതെ കേസിന്റെ മൂല്യത്തിന് ആനുപാതികമായി ഫീസ് ഈടാക്കുന്നത് യഥാർഥത്തിൽ നികുതിയുടെ സ്വഭാവത്തിലേക്ക് മാറുമെന്നാണ് മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ കെ. പരമേശ്വറിന്റെ വാദം. കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്ക് ഇരയായവർ നഷ്ടപരിഹാരം ആവശ്യപ്പെടുന്ന കേസുകളിലും വാഹനാപകട നഷ്ടപരിഹാര നടപടികളിലും ഇത് വലിയ സാമ്പത്തിക ബാധ്യത സൃഷ്ടിക്കുമെന്നും സംഘടന വാദിച്ചു. സംസ്ഥാന സർക്കാരിനും ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കും കോടതി ഫീസിൽ ഇളവ് നൽകുന്ന വ്യവസ്ഥ വിവേചനപരമാണെന്നും ഹർജിയിൽ ആരോപിച്ചു.

വാണിജ്യ തർക്കങ്ങൾക്ക് കോടതി ഫീസ് വേണമെന്ന് ജസ്റ്റിസ് ബാഗ്ചി; സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ നിരക്കുകൾ താരതമ്യം ചെയ്യാൻ നിർദേശം

വാണിജ്യ തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ കോടതികൾ ചെലവഴിക്കുന്ന സമയത്തിനും കേസിന്റെ മൂല്യത്തിനും അനുസരിച്ചുള്ള ഫീസ് ഈടാക്കുന്നതിൽ ന്യായമുണ്ടെന്ന് ജസ്റ്റിസ് ജോയ്മല്യ ബാഗ്ചി വാദത്തിനിടെ നിരീക്ഷിച്ചു. അതേസമയം, കേരളത്തിലെ കോടതി ഫീസ് വർധന മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ നിരക്കുകളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുന്ന പട്ടിക ഹർജിക്കാർ സമർപ്പിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സൂര്യകാന്ത് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. നീതിന്യായ സംവിധാനത്തിന്റെ നടത്തിപ്പുചെലവും കോടതി ഫീസിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന വരുമാനവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസത്തെക്കുറിച്ചും കോടതി വിവരങ്ങൾ തേടി. കേരളത്തിൽ രണ്ടുപതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി നിശ്ചിത കോടതി ഫീസ് പരിഷ്കരിച്ചിട്ടില്ലെന്നും പണപ്പെരുപ്പവും നീതിന്യായ സംവിധാനത്തിന്റെ വർധിച്ച ചെലവും പരിഗണിച്ചാണ് നിരക്കുകൾ പുതുക്കിയതെന്നുമായിരുന്നു സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ നിലപാട്. ഈ വാദം അംഗീകരിച്ചാണ് കേരള ഹൈക്കോടതി നേരത്തെ നിയമഭേദഗതി ശരിവച്ചത്.

ഫീസ് വർധനയ്ക്ക് നിലവിൽ സ്റ്റേയില്ല; സുപ്രീംകോടതിയുടെ അന്തിമ തീരുമാനത്തിന് പ്രാധാന്യം

കേരള ഹൈക്കോടതിയുടെ 2025 ഒക്ടോബർ 31ലെ വിധി സുപ്രീംകോടതി നിലവിൽ റദ്ദാക്കിയിട്ടില്ല. അതിനാൽ 2025ലെ നിയമഭേദഗതി പ്രകാരമുള്ള കോടതി ഫീസ് വർധന ഇപ്പോഴും പ്രാബല്യത്തിലാണ്. പരമാവധി പരിധിയില്ലാത്ത മൂല്യാധിഷ്ഠിത ഫീസ് നിയമപരമാണോ എന്ന വിഷയത്തിൽ എതിർകക്ഷിയുടെ വിശദീകരണം ലഭിച്ചശേഷമായിരിക്കും തുടർപരിശോധന. കേസിന്റെ അന്തിമ തീർപ്പ് സംബന്ധിച്ച തീയതി റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല.

കോടതി ഫീസിന് പരിധി വേണമോയെന്ന ചോദ്യം; നീതി ലഭ്യമാക്കാനുള്ള അവകാശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കം

കോടതി ഫീസ് നിശ്ചയിക്കാനുള്ള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ അധികാരവും പൗരന്മാർക്ക് നീതി തേടാനുള്ള അവകാശവും തമ്മിലുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥയാണ് കേസിലെ പ്രധാന നിയമപ്രശ്നം. സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്നവർക്ക് ഉയർന്ന കോടതി ഫീസ് നീതി തേടുന്നതിന് തടസ്സമാകുമെന്നാണ് ഹർജിക്കാരുടെ വാദം. അതേസമയം, നീതിന്യായ സംവിധാനത്തിന്റെ നടത്തിപ്പുചെലവിന് അനുസരിച്ച് ഫീസ് പരിഷ്കരിക്കാമെന്ന നിലപാടാണ് കേരള ഹൈക്കോടതി സ്വീകരിച്ചത്. പരമാവധി പരിധിയില്ലാത്ത മൂല്യാധിഷ്ഠിത ഫീസിന്റെ നിയമസാധുതയിൽ സുപ്രീംകോടതി പിന്നീട് നൽകുന്ന തീരുമാനം കേരളത്തിലെ സമാന കേസുകൾക്കും പ്രസക്തമാകും. രാജ്യത്തെ മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ സമാന നിയമവ്യവസ്ഥകളുടെ പരിശോധനയിലും അതിലെ നിയമതത്ത്വങ്ങൾക്ക് പ്രാധാന്യമുണ്ടാകാം. എന്നാൽ നിലവിലെ നടപടി അന്തിമ വിധിയല്ല; പരിമിതമായ വിഷയത്തിൽ നോട്ടീസ് അയച്ചത് മാത്രമാണ്.