പ്രയാഗ്‌രാജ്, 2026 ഒക്ടോബർ 14-
മതവിശ്വാസപ്രകാരം മരണാനന്തര ചടങ്ങുകൾ നടത്താനുള്ള അവകാശമുണ്ടെങ്കിലും സെമിത്തേരി സ്ഥാപിക്കാൻ തദ്ദേശസ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള പ്രത്യേക ഭൂമി വിട്ടുനൽകണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടാൻ ഒരു മതസമൂഹത്തിനും നിയമപരമായ അവകാശമില്ലെന്ന് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി. ജസ്റ്റിസ് ജെ.ജെ. മുനീർ, ജസ്റ്റിസ് ഇന്ദ്രജീത് ശുക്ല എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചത്. ക്രിസ്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിറ്റി വെൽഫെയർ സൊസൈറ്റി ഉത്തർപ്രദേശ് സർക്കാരിനും ബന്ധപ്പെട്ട അധികൃതർക്കുമെതിരെ നൽകിയ ഹർജിയാണ് കോടതി തള്ളിയത്. ഗാസിയാബാദിലെ തരിശുഭൂമി ക്രിസ്ത്യൻ സെമിത്തേരിക്കായി അനുവദിക്കണമെന്ന ആവശ്യം അധികൃതർ നിരസിച്ചതിനെതിരെയായിരുന്നു ഹർജി. മതസ്വാതന്ത്ര്യം ഉറപ്പുനൽകുന്ന ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ഒരു പ്രത്യേക ഭൂമിയിൽ അവകാശവാദം ഉന്നയിക്കാനാവില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.
സെമിത്തേരിയിൽ സ്ഥലമില്ല; പുതിയ ഭൂമി ആവശ്യപ്പെട്ട് ഹർജി
ഗാസിയാബാദ് ജില്ലയിലെ മോദിനഗർ തഹസീലിലെ വിസോഖർ ഗ്രാമത്തിലുള്ള 0.3420 ഹെക്ടർ ഭൂമിയാണ് തർക്കത്തിന് ആധാരം. സർക്കാർ രേഖകളിൽ തരിശുഭൂമിയായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഈ സ്ഥലം ക്രിസ്ത്യൻ സെമിത്തേരിയായി മാറ്റണമെന്നായിരുന്നു ആവശ്യം. സമീപപ്രദേശമായ ബേഗമാബാദ് ബുഡാനയിലെ നിലവിലുള്ള ക്രിസ്ത്യൻ സെമിത്തേരിയിൽ സ്ഥലപരിമിതിയുണ്ടെന്നും അതിനാൽ മരണാനന്തര ചടങ്ങുകൾ നടത്താൻ വിശ്വാസികൾ ബുദ്ധിമുട്ടുകയാണെന്നും ഹർജിക്കാർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
1860ലെ സൊസൈറ്റീസ് രജിസ്ട്രേഷൻ നിയമപ്രകാരം രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത ക്രിസ്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിറ്റി വെൽഫെയർ സൊസൈറ്റിയാണ് പ്രസിഡന്റ് വിനയ് കുമാർ പോൾ മുഖേന കോടതിയെ സമീപിച്ചത്. ക്രിസ്ത്യൻ വിശ്വാസികളുടെ മരണാനന്തര ചടങ്ങുകൾക്ക് സഹായം നൽകുന്നതും സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തനലക്ഷ്യങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് പുതിയ സെമിത്തേരിക്കായി ഭൂമി അനുവദിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടത്.
2018ൽ നഗരസഭ ഭൂമി അനുവദിക്കാൻ പ്രമേയം പാസാക്കി
2018 ജനുവരി 22ന് മോദിനഗർ നഗരസഭാ കൗൺസിൽ പതിനൊന്നാം നമ്പർ പ്രമേയം പാസാക്കിയിരുന്നു. വിസോഖർ ഗ്രാമത്തിലെ ഭൂമി ക്രിസ്ത്യൻ സെമിത്തേരിക്കായി അനുവദിക്കണമെന്നായിരുന്നു പ്രമേയം. ഇത് ജില്ലാ അധികൃതർക്ക് കൈമാറിയെങ്കിലും ഭൂമി സെമിത്തേരിക്കായി മാറ്റുകയോ സംവരണം ചെയ്യുകയോ ചെയ്തില്ല.
തുടർന്ന് സംഘടന നിരവധി തവണ അധികൃതർക്ക് അപേക്ഷ നൽകി. വിവരാവകാശ നിയമപ്രകാരം ബന്ധപ്പെട്ട രേഖകളും ശേഖരിച്ചു. നേരത്തേ പൊതുതാൽപര്യ ഹർജിയുമായി ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ആ നടപടികളിലെ കോടതി നിർദേശത്തെ തുടർന്ന് 2026 ജനുവരിയിൽ ഗാസിയാബാദ് അഡീഷണൽ ജില്ലാ മജിസ്ട്രേറ്റ് അപേക്ഷ പരിശോധിച്ച് നിരസിച്ചു. ഉത്തർപ്രദേശ് റവന്യൂ കോഡിലെ 77(2) വകുപ്പ് പ്രകാരമായിരുന്നു തീരുമാനം.
നിലവിൽ സെമിത്തേരിയുണ്ടെന്ന് സർക്കാർ; ഭൂമി നൽകുന്നതിൽ എതിർപ്പ്
തർക്കത്തിലുള്ള ഭൂമി സർക്കാർ രേഖകളിൽ തരിശുഭൂമിയായാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നതെന്നും ഏതെങ്കിലും മതസമൂഹം പരമ്പരാഗതമായി സെമിത്തേരിയായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന സ്ഥലമല്ലെന്നും ജില്ലാ അധികൃതർ കോടതിയെ അറിയിച്ചു. സമീപത്ത് ക്രിസ്ത്യൻ സെമിത്തേരി നിലവിലുണ്ടെന്നും അത് ഉപയോഗത്തിലാണെന്നും സർക്കാർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
ഭൂമി ക്രിസ്ത്യൻ സെമിത്തേരിക്കായി അനുവദിക്കുന്നതിനെതിരെ പ്രദേശത്തെ മറ്റ് താമസക്കാരിൽനിന്നും വിവിധ സമൂഹങ്ങളിൽനിന്നും അപേക്ഷകൾ ലഭിച്ചിരുന്നുവെന്നും അധികൃതർ വ്യക്തമാക്കി. ഇത്തരമൊരു ഭൂമി അനുവദിക്കുന്നത് ഭാവിയിൽ സാമുദായിക അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുമെന്ന ആശങ്ക സബ് ഡിവിഷണൽ മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ റിപ്പോർട്ടിലും രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ഈ സാഹചര്യങ്ങൾ പരിഗണിച്ചാണ് ഭൂമി അനുവദിക്കേണ്ടതില്ലെന്ന് ജില്ലാ ഭരണകൂടം തീരുമാനിച്ചത്.
മരണാനന്തര ചടങ്ങുകൾ നടത്തുന്നത് മതസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഭാഗം
മതവിശ്വാസപ്രകാരം മരണാനന്തര ചടങ്ങുകൾ നടത്താനുള്ള അവകാശം മതസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഭാഗമാകാമെന്ന് ഹൈക്കോടതി അംഗീകരിച്ചു. ക്രിസ്ത്യൻ വിശ്വാസികൾക്ക് അവരുടെ മതാചാരങ്ങൾ അനുസരിച്ച് മരണാനന്തര ചടങ്ങുകൾ നടത്താനുള്ള അവകാശമുണ്ടെന്ന വാദം കോടതി തള്ളിയില്ല.
എന്നാൽ ഈ അവകാശം ഉപയോഗിച്ച് തദ്ദേശസ്ഥാപനത്തിന്റെ കൈവശമുള്ള ഒരു പ്രത്യേക ഭൂമി സെമിത്തേരിക്കായി മാറ്റണമെന്ന് നിർബന്ധിക്കാനാവില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. മതസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുള്ള അവകാശവും സർക്കാർ ഭൂമിയുടെ ഉപയോഗം തീരുമാനിക്കാനുള്ള ഭരണപരമായ അധികാരവും വ്യത്യസ്ത വിഷയങ്ങളാണെന്നാണ് ബെഞ്ചിന്റെ നിലപാട്.
സർക്കാർ ഭൂമി എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കണമെന്ന് അധികൃതർ തീരുമാനിക്കും
2006ലെ ഉത്തർപ്രദേശ് റവന്യൂ കോഡിലെ വ്യവസ്ഥകളാണ് കോടതി പരിശോധിച്ചത്. ഗ്രാമസഭയുടെയോ തദ്ദേശസ്ഥാപനത്തിന്റെയോ കൈവശമുള്ള ഭൂമി പൊതുആവശ്യത്തിനായി മാറ്റാൻ നിയമപരമായി സാധിക്കും. എന്നാൽ ഏത് ഭൂമി ഏതാവശ്യത്തിന് ഉപയോഗിക്കണമെന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നത് ബന്ധപ്പെട്ട ഭരണകൂടത്തിന്റെ അധികാരപരിധിയിലാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.
ഒരു പ്രത്യേക ഭൂമി പൊതുആവശ്യത്തിനായി മാറ്റണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടാനും ആ ആവശ്യം കോടതിയിലൂടെ നിർബന്ധമായി നടപ്പാക്കിക്കൊള്ളാനും വ്യക്തികൾക്കോ സംഘടനകൾക്കോ സ്വതവേ നിയമപരമായ അവകാശമില്ല. ഭൂമിയുടെ സ്വഭാവം, പ്രദേശത്തെ ആവശ്യങ്ങൾ, പൊതുതാൽപര്യം, മറ്റ് സാഹചര്യങ്ങൾ എന്നിവ പരിഗണിച്ചായിരിക്കണം അധികൃതർ തീരുമാനമെടുക്കേണ്ടതെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.
സ്ഥലപരിമിതിയുണ്ടെങ്കിൽ സർക്കാരിന് അപേക്ഷ പരിഗണിക്കാം
നിലവിലുള്ള സെമിത്തേരിയിൽ യഥാർഥത്തിൽ സ്ഥലപരിമിതിയുണ്ടെങ്കിൽ പുതിയ ഭൂമി അനുവദിക്കുന്ന കാര്യം അധികൃതർക്ക് പരിഗണിക്കാമെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. എന്നാൽ പ്രദേശത്തെ എല്ലാ വിഭാഗം ജനങ്ങളുടെയും പൊതുതാൽപര്യവും ആവശ്യങ്ങളും കൂടി പരിശോധിച്ചായിരിക്കണം തീരുമാനം.
അതേസമയം സ്ഥലപരിമിതിയുണ്ടെന്ന കാരണത്താൽ മാത്രം അപേക്ഷകർ ആവശ്യപ്പെടുന്ന പ്രത്യേക ഭൂമി അനുവദിക്കണമെന്ന് കോടതിക്ക് നിർദേശിക്കാനാവില്ല. പുതിയ സെമിത്തേരി സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ആവശ്യകത പരിശോധിക്കാനുള്ള ഭരണകൂടത്തിന്റെ അധികാരം കോടതി നിഷേധിച്ചിട്ടില്ല. നിർദിഷ്ട ഭൂമിക്കായി നിയമപരമായി നിർബന്ധിക്കാവുന്ന അവകാശമില്ലെന്നതാണ് വിധിയുടെ കാതൽ.
ക്രിസ്ത്യൻ സംഘടനയുടെ ഹർജി ഹൈക്കോടതി തള്ളി
ഗാസിയാബാദ് അഡീഷണൽ ജില്ലാ മജിസ്ട്രേറ്റ് ഭൂമി അനുവദിക്കണമെന്ന അപേക്ഷ നിരസിച്ചതിൽ ഇടപെടാൻ മതിയായ നിയമപരമായ കാരണമില്ലെന്ന് ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് കണ്ടെത്തി. ഇതോടെ ക്രിസ്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിറ്റി വെൽഫെയർ സൊസൈറ്റിയുടെ ഹർജി തള്ളി. വിസോഖർ ഗ്രാമത്തിലെ 0.3420 ഹെക്ടർ ഭൂമി സെമിത്തേരിക്കായി അനുവദിക്കണമെന്ന ആവശ്യം അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടില്ല.
എന്നാൽ ക്രിസ്ത്യൻ സമൂഹത്തിന് സെമിത്തേരി സ്ഥാപിക്കാനോ മതാചാരപ്രകാരം മരണാനന്തര ചടങ്ങുകൾ നടത്താനോ അവകാശമില്ലെന്നല്ല കോടതി വിധിച്ചത്. തദ്ദേശസ്ഥാപനത്തിന്റെ കൈവശമുള്ള നിർദിഷ്ട ഭൂമി വിട്ടുനൽകണമെന്ന് മതസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ പേരിൽ നിർബന്ധിക്കാനാവില്ലെന്നാണ് കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്.
സെമിത്തേരിക്കുള്ള ഭൂമി അനുവദിക്കുന്നതിൽ പൊതുതാൽപര്യം പ്രധാനമാകും
ഉത്തർപ്രദേശിലെ സർക്കാർ ഭൂമി സെമിത്തേരികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പൊതുആവശ്യങ്ങൾക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമവ്യാഖ്യാനത്തിനാണ് ഈ വിധി പ്രാധാന്യമുള്ളത്. മതസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ പേരിൽ ഒരു പ്രത്യേക സർക്കാർ ഭൂമിയിൽ അവകാശവാദം ഉന്നയിക്കാനാവില്ലെന്നും ഭൂമിയുടെ ഉപയോഗം തീരുമാനിക്കുമ്പോൾ ഭരണകൂടത്തിന് വിവിധ സാഹചര്യങ്ങൾ പരിഗണിക്കാമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.
സാമൂഹികമായി, വിവിധ മതസമൂഹങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങളും പ്രദേശവാസികളുടെ പൊതുതാൽപര്യവും ഒരുമിച്ച് പരിഗണിക്കേണ്ട വിഷയമാണ് കേസ് ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നത്. ജുഡീഷ്യറിയുടെ തലത്തിൽ, മതാചാരങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കാനുള്ള അവകാശവും പ്രത്യേക സർക്കാർ ഭൂമി ആവശ്യപ്പെടാനുള്ള നിയമപരമായ അവകാശവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസമാണ് വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നത്. സമാന ഭൂമിതർക്കങ്ങളിൽ ഈ നിയമവ്യാഖ്യാനം പ്രസക്തമാകാമെങ്കിലും ഓരോ അപേക്ഷയും അതത് സാഹചര്യങ്ങളും ബാധകമായ നിയമങ്ങളും അടിസ്ഥാനമാക്കി പരിശോധിക്കേണ്ടിവരും.
