വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾക്ക് നിർമിത ബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ച് വികസനം വേഗത്തിലാക്കാനുള്ള വഴികൾ വിശദീകരിക്കുന്ന ലോകബാങ്ക് ഗ്രൂപ്പിന്റെ ‘ലോക വികസന റിപ്പോർട്ട് 2026: നിർമിത ബുദ്ധിയുടെ സാധ്യതകൾ’ കേന്ദ്രമന്ത്രി അശ്വിനി വൈഷ്ണവ് പുറത്തിറക്കി. ഒക്ടോബർ എട്ടിന് ന്യൂഡൽഹിയിലെ ഒബറോയ് ഹോട്ടലിലായിരുന്നു ചടങ്ങ്. ഇലക്ട്രോണിക്സ്, വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ, റെയിൽവേ, വാർത്താവിതരണ പ്രക്ഷേപണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള മന്ത്രിയാണ് അശ്വിനി വൈഷ്ണവ്. ഇന്ത്യ എഐ മിഷനും കേന്ദ്ര ഇലക്ട്രോണിക്സ്, വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ മന്ത്രാലയവും ലോകബാങ്ക് ഗ്രൂപ്പും ചേർന്നാണ് പരിപാടി സംഘടിപ്പിച്ചത്. എഐ സ്വീകരിക്കുക, പ്രാദേശിക ആവശ്യങ്ങൾക്ക് അനുസരിച്ച് മാറ്റുക, തുടർന്ന് കൂടുതൽ മുന്നേറുക എന്ന സമീപനമാണ് റിപ്പോർട്ട് മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്. എഐയുടെ അവസരങ്ങളും വെല്ലുവിളികളും വിലയിരുത്തിയ പരിപാടിയിൽ മുതിർന്ന നയരൂപകർത്താക്കളും ആഗോള വികസന വിദഗ്ധരും സാങ്കേതികവിദ്യാ രംഗത്തെ നേതാക്കളും പ്രായോഗികമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവരും പങ്കെടുത്തു. ഇന്ത്യയ്ക്ക് എഐയിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന വികസന നേട്ടങ്ങൾ എങ്ങനെ വർധിപ്പിക്കാമെന്നും സുരക്ഷിതമായി നിലനിർത്താമെന്നും അവർ ചർച്ച ചെയ്തു.

കൃഷിയിലും ചികിത്സയിലും എഐയുടെ നേട്ടങ്ങൾ

വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിൽ വിദഗ്ധ സേവനങ്ങൾ കൂടുതൽ ആളുകളിലേക്ക് എത്തിക്കാനും ഉൽപ്പാദനക്ഷമത ഉയർത്താനും സേവനങ്ങളുടെ വിതരണം മെച്ചപ്പെടുത്താനും എഐയ്ക്ക് കഴിയുമെന്ന് റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു. രോഗപരിശോധന, കാർഷിക തീരുമാനങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസം എന്നിവയിൽ എഐ ഉപകരണങ്ങൾ ഇതിനകം ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. പരിമിതമായി ലഭിക്കുന്ന വിദഗ്ധ അറിവ് കൂടുതൽ ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു. എന്നാൽ വിശ്വസനീയമായ വൈദ്യുതി, ഇന്റർനെറ്റ് കണക്റ്റിവിറ്റി, കംപ്യൂട്ടിങ് അടിസ്ഥാനസൗകര്യം, ഗുണമേന്മയുള്ള ഡാറ്റ, നൈപുണ്യം, വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനങ്ങൾ, കാര്യക്ഷമമായ സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവ ഈ നേട്ടങ്ങൾക്ക് അടിത്തറയാകണമെന്നും റിപ്പോർട്ട് വ്യക്തമാക്കുന്നു. മുഖ്യപ്രഭാഷണം നടത്തി റിപ്പോർട്ട് ഔദ്യോഗികമായി അവതരിപ്പിച്ച അശ്വിനി വൈഷ്ണവ്, സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ പ്രയോജനം രാജ്യത്തെ പൗരന്മാർക്കും സംരംഭങ്ങൾക്കും സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും ലഭ്യമാക്കുകയാണ് ഇന്ത്യയുടെ സമീപനമെന്ന് പറഞ്ഞു. സാധാരണക്കാരുടെ ജീവിതം എഐ മാറ്റുന്നുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ബാരാമതിയിൽ വെള്ളത്തിന്റെയും വളത്തിന്റെയും ഉപയോഗം 30 ശതമാനം കുറച്ചിട്ടും കരിമ്പിന്റെ വിളവ് 40 ശതമാനം വർധിച്ചു. ഒരിക്കലും കംപ്യൂട്ടർ ഉപയോഗിച്ചിട്ടില്ലാത്ത കർഷകർക്ക് ഫോണിലൂടെ ശബ്ദസന്ദേശങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് സാധ്യമായതെന്ന് മന്ത്രി പറഞ്ഞു. ആരോഗ്യരംഗത്ത് ക്ഷയരോഗം കണ്ടെത്തുന്നത് 35 ശതമാനം വർധിച്ചു. ഇത്തരം ഉദാഹരണങ്ങൾക്ക് ആഗോള ദക്ഷിണ മേഖലയിലും ലോകമെമ്പാടും ജീവിതങ്ങൾ മാറ്റാൻ കഴിയുമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഉപഗ്രഹ വിവരങ്ങൾ, ഇന്റർനെറ്റ് ഓഫ് തിങ്സ് ഉപകരണങ്ങളിൽനിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ, കാലാവസ്ഥാ വിവരങ്ങൾ എന്നിവയാണ് ബാരാമതി പദ്ധതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. തൊഴിലാളികൾക്കുള്ള ചെലവും പദ്ധതി കുറച്ചു. ഗുജറാത്തിൽ അഞ്ചുലക്ഷം കർഷകർ അഗ്രിസ്റ്റാക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. ‘സർലാബെൻ’ വഴിയുള്ള മൃഗാരോഗ്യ എഐ സേവനങ്ങൾ മൂന്ന് കോടി കന്നുകാലികൾക്കും അവയുടെ കർഷകർക്കും പ്രയോജനം ചെയ്യുന്നുണ്ടെന്നും മന്ത്രി അറിയിച്ചു.

ഏഴ് മേഖലകളിൽ ഇന്ത്യയുടെ എഐ മുന്നേറ്റം

ആരോഗ്യം, കൃഷി, വിദ്യാഭ്യാസം, ഭരണനിർവഹണം, ധനകാര്യ സേവനങ്ങൾ, പൊതുജീവിതത്തിലും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലും പ്രാധാന്യമുള്ള മറ്റു മേഖലകൾ എന്നിവയിൽ എഐ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനും ഉപയോഗിക്കുന്നതിനുമുള്ള പ്രധാന കേന്ദ്രമായി ഇന്ത്യ മാറിയിട്ടുണ്ട്. ഇന്ത്യ എഐ മിഷനിലൂടെ ഏഴ് പ്രധാന ഘടകങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി സമഗ്രമായ എഐ സംവിധാനം കേന്ദ്രസർക്കാർ ഒരുക്കുകയാണ്. ഇന്ത്യ എഐ കംപ്യൂട്ട് കപ്പാസിറ്റി, തദ്ദേശീയ അടിസ്ഥാന മോഡലുകൾക്കായുള്ള ഇന്ത്യ എഐ ഇന്നൊവേഷൻ സെന്റർ, എഐകോശ് എന്ന ഇന്ത്യ എഐ ഡാറ്റാസെറ്റ്സ് പ്ലാറ്റ്ഫോം, ഇന്ത്യ എഐ ആപ്ലിക്കേഷൻ ഡെവലപ്മെന്റ് ഇനിഷ്യേറ്റീവ്, ഇന്ത്യ എഐ ഫ്യൂച്ചർസ്കിൽസ്, ഇന്ത്യ എഐ സ്റ്റാർട്ടപ്പ് ഫിനാൻസിങ്, സുരക്ഷിതവും വിശ്വസനീയവുമായ എഐ എന്നിവയാണ് ഈ ഘടകങ്ങൾ. എഐ മേഖലയിലെ എല്ലാ ഘട്ടങ്ങളിലും ഇന്ത്യയുടെ ശേഷി ശക്തിപ്പെടുത്തുകയാണ് മിഷന്റെ ലക്ഷ്യം. രാജ്യത്തിന്റെ വലുപ്പം, വൈവിധ്യം, വിവിധ ഭാഷകൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന സാഹചര്യം എന്നിവയ്ക്ക് അനുയോജ്യവും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളതും എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുമായ വികസനം ഉറപ്പാക്കാനും മിഷൻ ശ്രമിക്കുന്നു. കംപ്യൂട്ടിങ് സൗകര്യങ്ങൾ, ഡാറ്റ, മോഡലുകൾ എന്നിവ എല്ലാവർക്കും ലഭ്യമാക്കുക, ഇന്ത്യയുടെ പ്രത്യേക വെല്ലുവിളികൾ പരിഹരിക്കുക, സാമ്പത്തിക അവസരങ്ങളും തൊഴിലവസരങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുക എന്നിവയിലാണ് സർക്കാരിന്റെ ശ്രദ്ധ. സുരക്ഷിതവും വിശ്വസനീയവുമായ എഐ ഘടകത്തിന് കീഴിൽ ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള എഐയ്ക്കായി തദ്ദേശീയ ഉപകരണങ്ങളും ചട്ടക്കൂടുകളും വികസിപ്പിക്കാൻ സർക്കാർ പിന്തുണ നൽകുന്നു. എഐയിലെ പക്ഷപാതം കുറയ്ക്കൽ, അൽഗോരിതങ്ങളുടെ പരിശോധന, തീരുമാനങ്ങൾ വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയുന്ന എഐ, സ്വകാര്യത സംരക്ഷിക്കുന്ന എഐ, ഡീപ്ഫേക്ക് കണ്ടെത്തൽ എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. എഐയുടെ ഭരണനിർവഹണത്തിനും സുരക്ഷയ്ക്കുമായി സ്ഥാപനതല സംവിധാനങ്ങളും ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. വിജയകരമായ എഐ പരീക്ഷണപദ്ധതികളെ കണ്ടെത്താനും വിലയിരുത്താനും അളക്കാനാകുന്ന വികസന ഫലങ്ങൾ ലഭിക്കുന്ന രീതിയിൽ വ്യാപിപ്പിക്കാനും ആവശ്യമായ വഴികൾ ചടങ്ങിൽ പരിശോധിച്ചു. എഐയിൽനിന്നുള്ള അപകടസാധ്യതകളെ എങ്ങനെ നേരിടാമെന്നും ചർച്ച നടന്നു.

പരീക്ഷണങ്ങളിൽനിന്ന് ജനങ്ങളിലേക്കുള്ള വ്യാപനം

ഇന്ത്യ എഐ മിഷന്റെ ചീഫ് ഓപ്പറേറ്റിങ് ഓഫീസറും കേന്ദ്ര ഇലക്ട്രോണിക്സ്, വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ മന്ത്രാലയത്തിലെ ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറിയുമായ സുദീപ് ശ്രീവാസ്തവയും ലോകബാങ്ക് ഗ്രൂപ്പിന്റെ വികസന സാമ്പത്തികശാസ്ത്ര വിഭാഗത്തിലെ സ്ട്രാറ്റജി ഡയറക്ടർ ഡോ. സോമിക് ലാലും സ്വാഗതം പറഞ്ഞാണ് പരിപാടി ആരംഭിച്ചത്. നിർമിത ബുദ്ധി സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനെക്കാൾ അത് പ്രയോഗത്തിൽ കൊണ്ടുവരുന്നതാണ് റിപ്പോർട്ടിന്റെ പ്രധാന സന്ദേശങ്ങളിലൊന്നെന്ന് സോമിക് ലാൽ പറഞ്ഞു. സ്ഥാപനങ്ങളെയും വിപണികളെയും എഐയെയും ഒരുമിപ്പിച്ച് ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളുടെ ജീവിതം മാറ്റാൻ ഇന്ത്യയ്ക്ക് പ്രത്യേക അവസരമുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. ‘എഐ പരീക്ഷണപദ്ധതികളിൽനിന്ന് വ്യാപകമായ ഉപയോഗത്തിലേക്ക്: ഇന്ത്യയിലെ എഐയുടെ സാധ്യതകൾ’ എന്ന വിഷയത്തിൽ ലോകബാങ്ക് ഗ്രൂപ്പിന്റെ ചീഫ് ഇക്കണോമിസ്റ്റും സീനിയർ വൈസ് പ്രസിഡന്റുമായ ഡോ. മൈക്കൽ ക്രെമർ മുഖ്യപ്രഭാഷണം നടത്തി. എഐയിലെ ഇന്ത്യയുടെ പുരോഗതി മറ്റു വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾക്കും പാഠങ്ങൾ നൽകുന്നുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഇന്ത്യയുടെ വലിയ മുന്നേറ്റങ്ങൾ സ്വന്തം പ്രശ്നങ്ങൾ മാത്രമല്ല, ലോകത്തിന്റെ വിശാലമായ വികസന വെല്ലുവിളികളും പരിഹരിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. കർഷകർക്കുള്ള കാലാവസ്ഥാ നിർദേശങ്ങളും ആന്ധ്രപ്രദേശിലെ വിദ്യാഭ്യാസ സാങ്കേതികവിദ്യാ പരിഹാരങ്ങളും ഉദാഹരണമായി അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചു. എഐ സേവനങ്ങൾ വ്യാപിപ്പിക്കാൻ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ മാത്രം പോരെന്നും മനുഷ്യരെയും സ്ഥാപനങ്ങളെയും ഉൾപ്പെടുത്തിയ സമഗ്രമായ സമീപനം വേണമെന്നും ക്രെമർ പറഞ്ഞു. ഇന്ത്യയുടെ എഐ അധിഷ്ഠിത മൺസൂൺ പ്രവചനം ലോകത്തിന് മാതൃകയാണെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. കേന്ദ്രസർക്കാർ കാലാവസ്ഥാ ഏജൻസികളും കൃഷിമന്ത്രാലയവും വഴി തുറന്ന ലഭ്യതയുള്ള മോഡലുകൾ ഉൾപ്പെടെ ഒന്നിലധികം എഐ മോഡലുകൾ പരീക്ഷിച്ച് സംയോജിപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് എഴുത്തുസന്ദേശങ്ങൾ, ശബ്ദസന്ദേശങ്ങൾ, എഐ അധിഷ്ഠിത നിർദേശങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് കർഷകർക്ക് പ്രവചനങ്ങൾ എത്തിച്ചു. 2025ലെ അസാധാരണ മൺസൂൺ ഈ മോഡൽ പ്രവചിച്ചു. എത്യോപ്യ ഇപ്പോൾ ഇന്ത്യയുടെ മാതൃക പിന്തുടരുകയാണ്. വാണിജ്യപരമായ പ്രോത്സാഹനം കുറവാണെങ്കിലും സാമൂഹിക പ്രയോജനം കൂടുതലുള്ള മേഖലകളിൽ സർക്കാരിന് പ്രധാന പങ്കുണ്ടെന്ന് ഈ അനുഭവം വ്യക്തമാക്കുന്നതായും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. തുടർന്ന് ലോക വികസന റിപ്പോർട്ട് 2026ന്റെ ഡയറക്ടർ ഡോ. ഗൗരവ് നയ്യാർ റിപ്പോർട്ടിന്റെ പ്രധാന കണ്ടെത്തലുകൾ അവതരിപ്പിച്ചു. പ്രാദേശിക സാഹചര്യങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായി ഉപകരണങ്ങൾ മാറ്റിയെടുത്ത് വികസനത്തിന് എഐ ഉപയോഗിക്കുന്ന വഴിയിലാണ് ഇന്ത്യ ഇതിനകം മുന്നേറുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. സർക്കാർ ഈ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് സഹായിക്കുന്ന സംവിധാനമായും ഉപയോക്താവായും നിയന്ത്രണാധികാരിയായും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഒരു നൂറ്റാണ്ടുകൊണ്ട് സാധിക്കാതിരുന്ന കാര്യങ്ങൾ ഇന്ത്യപോലുള്ള വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾക്ക് ഏതാനും ദശകങ്ങൾക്കുള്ളിൽ പരിഹരിക്കാൻ എഐ സഹായിക്കുമെന്നും നയ്യാർ പറഞ്ഞു. പ്രതീക്ഷയോടെ മുന്നേറുക, തന്ത്രപരമായി പ്രവർത്തിക്കുക, പ്രായോഗിക സമീപനം സ്വീകരിക്കുക എന്നിവയാണ് റിപ്പോർട്ടിന്റെ മുഖ്യസന്ദേശങ്ങൾ. ആദ്യം എഐ സ്വീകരിക്കുകയും ആവശ്യങ്ങൾക്ക് അനുസരിച്ച് മാറ്റുകയും ചെയ്തശേഷം കൂടുതൽ മുന്നേറണം. തുടക്കംമുതൽ അത്യാധുനിക സംവിധാനങ്ങൾ നിർമിക്കാൻ കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിക്കുന്നതിനുപകരം പ്രാദേശിക സാഹചര്യങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായി എഐ ഉപകരണങ്ങൾ മാറ്റുന്നതിൽ ശ്രദ്ധിക്കണം. എഐയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് സഹായിക്കുന്നവരും ഉപയോഗിക്കുന്നവരും നിയന്ത്രിക്കുന്നവരുമെന്ന നിലയിൽ ചെലവ് പരിഗണിച്ചുള്ള തീരുമാനങ്ങൾ രാജ്യങ്ങൾ എടുക്കണം. വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിൽ തൊഴിൽ തടസ്സപ്പെടാനുള്ള അപകടം അത്ര ഉടനടിയുള്ളതല്ലെന്നും അവതരണത്തിൽ വ്യക്തമാക്കി. എഐയിൽനിന്ന് ഏറ്റവും കൂടുതൽ നേട്ടം ലഭിക്കാവുന്ന രാജ്യങ്ങളാകാം അതിനായി ഏറ്റവും കുറച്ച് തയ്യാറെടുത്തിരിക്കുന്നത്. ലോകത്തിലെ 25 താഴ്ന്ന വരുമാനമുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ ഒന്നു മാത്രമാണ് ദേശീയ എഐ തന്ത്രം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്.

നേട്ടങ്ങൾ എല്ലാവർക്കും, അപകടങ്ങൾക്ക് നിയന്ത്രണം

ലോകബാങ്ക് ഗ്രൂപ്പിന്റെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടർ നീലകണ്ഠ് മിശ്രയും കേന്ദ്ര ഇലക്ട്രോണിക്സ്, വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ മന്ത്രാലയം സെക്രട്ടറി എസ്. കൃഷ്ണനും പ്രത്യേക പ്രസംഗങ്ങൾ നടത്തി. കംപ്യൂട്ടിങ് ശേഷി, ഡാറ്റ, മോഡലുകൾ എന്നിവയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന ഇന്ത്യയുടെ എഐ രൂപരേഖയുമായി ലോക വികസന റിപ്പോർട്ട് അടുത്തുനിൽക്കുന്നതായി കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു. നിലവിലുള്ള നിയമങ്ങളെയും സ്വമേധയാ ചട്ടങ്ങൾ പാലിക്കുന്ന രീതിയെയും ആശ്രയിക്കുകയും സാങ്കേതികവിദ്യ മാറുന്നതിനനുസരിച്ച് നിയന്ത്രണങ്ങൾ വീണ്ടും പരിശോധിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന യുക്തിസഹമായ സമീപനമാണ് റിപ്പോർട്ട് നിർദേശിക്കുന്നതെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. മനുഷ്യരുടെ കഴിവുകളാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനമെന്ന് കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു. പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ കാഴ്ചപ്പാടിന് അനുസരിച്ച് എഐ ടാലന്റ് മിഷനുവേണ്ടിയുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടക്കുന്നു. എഐ നൈപുണ്യം വ്യാപകമായുള്ള ലോകത്തിലെ മുൻനിര രാജ്യങ്ങളിലൊന്നായ ഇന്ത്യയ്ക്ക് ആഗോള ദക്ഷിണ മേഖലയെ സഹായിക്കാനാകും. അതേസമയം രാജ്യത്തെ സംരംഭങ്ങളിൽ എഐയുടെ ഉപയോഗം വർധിക്കണം. സർക്കാർ വേഗത്തിൽ പ്രതികരിക്കാനും സാഹചര്യങ്ങൾക്ക് അനുസരിച്ച് മാറാനും തയ്യാറായിരിക്കണമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. തുടർന്ന് ‘ഇന്ത്യയിലെ വികസനത്തിന് എഐയെ പ്രയോജനപ്പെടുത്തുക’ എന്ന വിഷയത്തിൽ ഉന്നതതല പാനൽ ചർച്ച നടന്നു. ഇന്ത്യയിൽ എഐ സ്വീകരിക്കുന്നതിലെ വെല്ലുവിളികൾ, പ്രാദേശിക സാഹചര്യങ്ങൾക്കും ആവശ്യങ്ങൾക്കും അനുസരിച്ച് എഐ മാറ്റി പ്രയോജനപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികൾ, അപകടസാധ്യതകൾ നിയന്ത്രിക്കാൻ ആവശ്യമായ നയങ്ങൾ എന്നീ മൂന്ന് വിഷയങ്ങളാണ് പരിശോധിച്ചത്. എഐയുടെ നേട്ടങ്ങൾ വ്യാപകമായി പങ്കിടാനും അപകടങ്ങൾ കർശനമായി നിയന്ത്രിക്കാനും കഴിയുന്ന നയങ്ങൾ വേണമെന്ന് ചർച്ചയിൽ ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. നീലകണ്ഠ് മിശ്ര, സോമിക് ലാൽ, സർവം എഐ സഹസ്ഥാപകൻ ഡോ. വിവേക് രാഘവൻ, വാധ്വാനി എഐ ചീഫ് പ്രോഗ്രാം ഓഫീസർ ഡോ. നീരജ് അഗർവാൾ, ഭാരത്ജെൻ വൈസ് പ്രസിഡന്റ് മനീഷ് സിങ്, ഏക്‌സ്റ്റെപ്പ് ഫൗണ്ടേഷൻ സഹസ്ഥാപകനും ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസറുമായ ശങ്കർ മരുവാഡ എന്നിവർ പാനലിൽ പങ്കെടുത്തു. സിഎൻബിസി ടിവി 18 മാനേജിങ് എഡിറ്റർ ഷെറിൻ ഭാൻ ചർച്ച നയിച്ചു. ഒറ്റപ്പെട്ട പരീക്ഷണപദ്ധതികളിൽനിന്ന് തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വ്യാപകമായ നടപ്പാക്കലിലേക്ക് മാറണമെന്ന് പാനൽ അംഗങ്ങൾ പറഞ്ഞു. പ്രാദേശിക ശേഷികൾ ശക്തിപ്പെടുത്തണം. ഡാറ്റയും കംപ്യൂട്ടിങ് സൗകര്യങ്ങളും കൂടുതൽ ലഭ്യമാക്കണം. അനുയോജ്യമായ സ്ഥാപനതല സംവിധാനങ്ങൾ ഒരുക്കണം. ഇന്ത്യയുടെ വ്യത്യസ്ത സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക സാഹചര്യങ്ങൾക്ക് പ്രസക്തമായ എഐ പരിഹാരങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കണമെന്നും അവർ ആവശ്യപ്പെട്ടു.

സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ എഐ മാതൃകകൾ ഒരേ വേദിയിൽ

പാനൽ ചർച്ചയ്ക്കുശേഷം ‘ഇന്ത്യയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽനിന്നുള്ള എഐ പുതുമകൾ’ എന്ന സംസ്ഥാനതല പ്രദർശനം നടന്നു. സംസ്ഥാനങ്ങളും പുതുമകൾ വികസിപ്പിക്കുന്നവരും രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലെ എഐ അധിഷ്ഠിത പരിഹാരങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു. പ്രാദേശിക പ്രശ്നങ്ങളും വികസന വെല്ലുവിളികളും നേരിടാൻ വിവിധ മേഖലകളിൽ വ്യാപിപ്പിക്കാവുന്ന എഐ സേവനങ്ങൾ സംസ്ഥാനങ്ങൾ എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കുന്നുവെന്ന രാജ്യവ്യാപക ചിത്രം പ്രദർശനം നൽകി. ഓരോ അവതാരകനും ഒരു പ്രധാന എഐ പരിഹാരവും അത് നടപ്പാക്കിയ വഴിയും അളക്കാനാകുന്ന ഫലവും വിശദീകരിച്ചു. പൂജ്യം മുതൽ ആറുവയസ്സുവരെ പ്രായമുള്ള കുട്ടികളിലെ വളർച്ചാ കാലതാമസം നേരത്തേ കണ്ടെത്താനുള്ള എഐ പരിശോധനാപദ്ധതിയായ ‘നവചേതന’ ആന്ധ്രപ്രദേശ് വനിതാ വികസന, ശിശുക്ഷേമ വകുപ്പ് ഡയറക്ടർ എം. വേണുഗോപാൽ റെഡ്ഡി അവതരിപ്പിച്ചു. വ്യക്തിഗത ആവശ്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ചുള്ള നിർദേശങ്ങൾ, ഡിജിറ്റൽ സേവനങ്ങൾ, കർഷകരുമായുള്ള ഇടപെടൽ എന്നിവ ഒരുമിപ്പിക്കുന്ന ‘മഹാവിസ്താർ എഐ’ മഹാരാഷ്ട്രയിലെ പോക്ര പദ്ധതിയിൽനിന്നുള്ള ഫഹീം ഷെയ്ഖ് അവതരിപ്പിച്ചു. വിദ്യാഭ്യാസ ഭരണനിർവഹണത്തിന് ഭൂമിശാസ്ത്ര വിവരങ്ങളും എഐയും ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കുന്ന ‘എഡ്സ്ക്ഗ്രിഡ്’ മേഘാലയ സമഗ്ര ശിക്ഷാ അഭിയാൻ സംസ്ഥാന പ്രോജക്ട് ഡയറക്ടറും സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസ, സാക്ഷരതാ ഡയറക്ടറുമായ റിച്ച കുൽക്കർണി അവതരിപ്പിച്ചു. ചികിത്സ ലഭിക്കുന്ന സ്ഥലത്തുതന്നെ ഗർഭാശയമുഖ കാൻസർ പരിശോധന നടത്താനുള്ള ‘വ്യൂഹാ-സെർവിയായി’ പരിഹാരം വ്യൂഹാ മെഡ് ഡാറ്റ സഹസ്ഥാപകനും ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസറുമായ ധൃതിമാൻ മല്ലിക് അവതരിപ്പിച്ചു. എൻസിജി ക്യാച്ച് ഗ്രാന്റ് നേടിയ സംരംഭമാണിത്. വ്യത്യസ്ത സമീപനങ്ങളും രൂപപ്പെട്ടുവരുന്ന മാതൃകകളും മറ്റു പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് ആവശ്യമായ മാറ്റങ്ങളോടെ കൊണ്ടുപോകാവുന്ന പരിഹാരങ്ങളും പ്രദർശനത്തിൽ ശ്രദ്ധ നേടി. എഐയിൽ പൊതുജന വിശ്വാസം വളർത്തണമെന്നും സാങ്കേതികവിദ്യ സുരക്ഷിതവും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളതും എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുമായ രീതിയിൽ വികസിക്കണമെന്നും ചർച്ചകൾ വ്യക്തമാക്കി. വികസനത്തിന് എഐയെ പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആഗോള ചർച്ചയ്ക്ക് റിപ്പോർട്ടിന്റെ ഇന്ത്യയിലെ പ്രകാശനം പ്രധാന സംഭാവന നൽകി. എഐയിലെ മുന്നേറ്റങ്ങൾ വ്യാപകവും നിലനിൽക്കുന്നതുമായ വികസന ഫലങ്ങളാക്കി മാറ്റാൻ രാജ്യങ്ങൾ അടിസ്ഥാന ശേഷികളും സ്ഥാപനങ്ങളും നയചട്ടക്കൂടുകളും ഒരുക്കേണ്ടതുണ്ടെന്നും പരിപാടി ഓർമിപ്പിച്ചു. ഇന്ത്യ എഐ മിഷൻ ഡയറക്ടർ മുഹമ്മദ് വൈ. സഫീറുള്ള കെ. ഐഎഎസിന്റെ സമാപന പ്രസംഗത്തോടെ ചടങ്ങ് അവസാനിച്ചു.