കൊച്ചി, 2026 ഒക്ടോബർ 6-

മുസ്ലിം സ്ത്രീക്ക് ‘ഖുല’ വഴി വിവാഹബന്ധം അവസാനിപ്പിക്കാൻ ഭർത്താവിന്റെ സമ്മതമോ അംഗീകാരമോ ആവശ്യമില്ലെന്ന് കേരള ഹൈക്കോടതി. ജസ്റ്റിസുമാരായ ജെ. നിഷ ബാനു, ശോഭ അന്നമ്മ ഈപ്പൻ എന്നിവരുടെ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് ഭർത്താവിന്റെ ഹർജി തള്ളിയത്. ‘കെ വേഴ്സസ് ഐ’ എന്ന കേസിലാണ് വിധി. ഭർത്താവിനായി ജംഷീദ് ഹാഫിസ്, ടി.എസ്. ശ്രീക്കുട്ടി, ഫാത്തിമ നസ്രീൻ എസ്. എന്നിവരും ഭാര്യയ്ക്കായി കെ. ജയേഷ് മോഹൻകുമാർ, പുഷ്പരാജൻ കോടോത്ത്, വന്ദന മേനോൻ, വിമൽ വിജയ് എന്നിവരും ഹാജരായി. 2026 ഒക്ടോബർ 6നാണ് വിധി സംബന്ധിച്ച റിപ്പോർട്ട് പുറത്തുവന്നത്.

ഖുല സ്ത്രീയുടെ സ്വതന്ത്ര വിവാഹമോചന അവകാശം; ഭർത്താവിന് അത് തടയാനാകില്ല

ഭർത്താവിന് തലാഖ് പോലെ മുസ്ലിം ഭാര്യയ്ക്ക് ലഭിക്കുന്ന വിവാഹമോചന മാർഗമാണ് ഖുലയെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഖുലയുടെ സാധുത ഭർത്താവിന്റെ അംഗീകാരത്തെയോ സമ്മതത്തെയോ ആശ്രയിക്കുന്നില്ല. വിവാഹബന്ധം അവസാനിപ്പിക്കാൻ ഭാര്യയ്ക്ക് ലഭിച്ച അവകാശമാണിത്. ഭാര്യ ഖുല ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ അത് അംഗീകരിക്കാൻ ഭർത്താവ് വിസമ്മതിക്കുന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം ആ അവകാശം ഇല്ലാതാകില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

2023ലെ വിവാഹത്തിന് പിന്നാലെ ഭാര്യ ഖുല പ്രഖ്യാപിച്ചു; ഭർത്താവ് കുടുംബകോടതിയെ സമീപിച്ചു

കക്ഷികൾ 2023ലാണ് മുസ്ലിം വ്യക്തിനിയമപ്രകാരം വിവാഹിതരായത്. പിന്നീട് ഭാര്യ ഖുല പ്രഖ്യാപിച്ചതായി സ്ഥിരീകരിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് കുടുംബകോടതിയെ സമീപിച്ചു. ഖുല അസാധുവാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കണമെന്നും വജ്രാഭരണം തിരികെ നൽകണമെന്നും മാനസിക ബുദ്ധിമുട്ടിന് നഷ്ടപരിഹാരം നൽകണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ട് ഭർത്താവും മറ്റൊരു ഹർജി നൽകി. ഖുലയുടെ നിയമസാധുത ആദ്യം പരിശോധിക്കണമെന്നും രേഖകളും സാക്ഷിമൊഴികളും പരിഗണിക്കണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടുള്ള ഭർത്താവിന്റെ അപേക്ഷകൾ കുടുംബകോടതി തള്ളി. ഇതിനെതിരെയാണ് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്.

ഖുലയ്ക്ക് മൂന്ന് കാര്യങ്ങൾ മാത്രം പരിശോധിച്ചാൽ മതി; വിശദമായ തെളിവെടുപ്പ് വേണ്ട

ഖുല സ്ഥിരീകരിക്കുന്ന നടപടിയിൽ കുടുംബകോടതി വിശദമായ അന്വേഷണം നടത്തേണ്ടതില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഭാര്യ വിവാഹബന്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതായി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ടോ, വിവാഹസമയത്ത് ലഭിച്ച മഹറോ മറ്റ് സാമ്പത്തിക നേട്ടങ്ങളോ തിരികെ നൽകാൻ തയ്യാറാണോ, ഖുല പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഫലപ്രദമായ അനുരഞ്ജനശ്രമം നടന്നിട്ടുണ്ടോ എന്നീ മൂന്ന് കാര്യങ്ങളാണ് പരിശോധിക്കേണ്ടത്. ഇവ പാലിച്ചിട്ടുണ്ടോ എന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നതാണ് കുടുംബകോടതിയുടെ ചുമതലയെന്ന് ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

മഹർ തിരിച്ചുനൽകിയതും അനുരഞ്ജനശ്രമവും തെളിവെടുപ്പിലൂടെ പരിശോധിക്കണമെന്ന ഭർത്താവിന്റെ വാദം തള്ളി

മഹർ തിരിച്ചുനൽകിയിട്ടുണ്ടോയെന്നും അനുരഞ്ജനശ്രമം നടന്നിട്ടുണ്ടോയെന്നും വിശദമായ തെളിവെടുപ്പിലൂടെ പരിശോധിക്കണമെന്നായിരുന്നു ഭർത്താവിന്റെ വാദം. സുപ്രീംകോടതിയുടെ ഷമീം ആര, ഷയറ ബാനോ കേസുകളിലെ വിധികളും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. എന്നാൽ ആ കേസുകൾ മുത്തലാഖുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണെന്നും ഇപ്പോഴത്തെ വിഷയം ഖുലയാണെന്നും ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഖുല സംബന്ധിച്ച നിയമനില നേരത്തെ കേരള ഹൈക്കോടതിയുടെ വിവിധ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചുകൾ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ടെന്നും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

കുടുംബകോടതിയുടെ ഉത്തരവുകൾ ശരിവച്ചു; ഭർത്താവിന്റെ ഹർജി തള്ളി

ഭർത്താവ് നൽകിയ അപേക്ഷകൾ തള്ളിയ കുടുംബകോടതിയുടെ നടപടിയിൽ ഇടപെടേണ്ട സാഹചര്യമില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി കണ്ടെത്തി. ഖുല സ്ഥിരീകരിക്കുന്ന നടപടിയിൽ വിശദമായ അന്വേഷണം അനിവാര്യമോ അഭികാമ്യമോ അല്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഇതോടെ കുടുംബകോടതിയുടെ ഉത്തരവുകൾ ശരിവച്ച് ഭർത്താവിന്റെ ഹർജി ഹൈക്കോടതി തള്ളി.

കേരളത്തിലെ ഖുല കേസുകളിൽ കുടുംബകോടതികളുടെ പരിശോധന മൂന്ന് നിബന്ധനകളിൽ കേന്ദ്രീകരിക്കും

വിധിയിലൂടെ കേരളത്തിലെ കുടുംബകോടതികൾ ഖുല സ്ഥിരീകരിക്കുമ്പോൾ സ്വീകരിക്കേണ്ട സമീപനം ഹൈക്കോടതി വീണ്ടും വ്യക്തമാക്കി. ഭർത്താവിന്റെ സമ്മതം ഖുലയുടെ സാധുതയ്ക്ക് നിബന്ധനയല്ല. ഭാര്യയുടെ പ്രഖ്യാപനം, മഹറോ മറ്റ് നേട്ടങ്ങളോ തിരികെ നൽകാനുള്ള വാഗ്ദാനം, മുൻകൂട്ടിയുള്ള അനുരഞ്ജനശ്രമം എന്നീ മൂന്ന് ഘടകങ്ങളിലാണ് പരിശോധന കേന്ദ്രീകരിക്കേണ്ടത്. ഇതിലൂടെ ഖുല സംബന്ധിച്ച നടപടികൾ അനാവശ്യമായ വിശദമായ തെളിവെടുപ്പിലേക്ക് നീളേണ്ടതില്ലെന്ന നിയമനില കൂടുതൽ വ്യക്തമായി.