ജോധ്പുർ, 2026 സെപ്റ്റംബർ 30:

വകുപ്പുതല അന്വേഷണത്തിൽ രേഖകളും ഇലക്ട്രോണിക് വിവരങ്ങളും ഉണ്ടെന്ന കാരണത്താൽ സാക്ഷിവിസ്താരം, എതിർവിസ്താരം, പ്രതിഭാഗ തെളിവുകൾ, വാദം കേൾക്കൽ എന്നിവ ഒഴിവാക്കാനാകില്ലെന്ന് രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതി. ഈ നിർബന്ധ നടപടികൾ പാലിക്കാതെ ചിത്തോർഗഢ് സെൻട്രൽ കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് ബാങ്കിലെ ബാങ്കിങ് അസിസ്റ്റന്റ് വേദ്പ്രകാശിനെ സർവീസിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കിയ 2020 ഫെബ്രുവരി 25ലെ ഉത്തരവും അത് ശരിവച്ച 2021 മാർച്ച് 5ലെ അപ്പീൽ ഉത്തരവും കോടതി റദ്ദാക്കി. 2026 സെപ്റ്റംബർ 17നാണ് ജസ്റ്റിസ് കുൽദീപ് മാഥൂർ വിധി പറഞ്ഞത്. വേദ്പ്രകാശാണ് ഹർജിക്കാരൻ. ചിത്തോർഗഢ് സെൻട്രൽ കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് ബാങ്കും അതിന്റെ ഡയറക്ടർ ബോർഡുമാണ് എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാരനുവേണ്ടി മനോജ് ബോഹ്റയും എതിർകക്ഷികൾക്കുവേണ്ടി ഡോ. പ്രതിഷ്ഠ ദാവെയും ഹാജരായി.

ബാങ്ക് പണം തട്ടിയെടുത്തെന്ന പേരിൽ 37 കുറ്റങ്ങൾ; സ്വന്തം ഐഡി ദുരുപയോഗം ചെയ്തെന്ന് ജീവനക്കാരൻ

2011 ഡിസംബർ 30നാണ് വേദ്പ്രകാശ് ബാങ്കിങ് അസിസ്റ്റന്റായി ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചത്. 2012 ജനുവരി 4 മുതൽ 2017 ഏപ്രിൽ 5 വരെയുള്ള കാലയളവിൽ ബാങ്കിന്റെ പണം തട്ടിയെടുത്തെന്ന ആരോപണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2018 ഫെബ്രുവരി 14ന് രാജസ്ഥാൻ സിവിൽ സർവീസസ് ചട്ടങ്ങളിലെ ചട്ടം 16 പ്രകാരം 37 കുറ്റങ്ങൾ ചുമത്തി മെമ്മോറാണ്ടം നൽകി. എന്നാൽ ആരോപണങ്ങൾ വേദ്പ്രകാശ് നിഷേധിച്ചു. ഇടപാടുകൾ നടത്താൻ ആവശ്യമായ ചെക്കർ ഐഡി മാനേജർക്കാണ് ഉണ്ടായിരുന്നതെന്നും തന്റെത് മേക്കർ ഐഡി മാത്രമായിരുന്നെന്നും അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. തന്റെ ഐഡിയും പാസ്‌വേഡും മാനേജരോ കരാർ ജീവനക്കാരനായ ഭാനു പ്രകാശ് ശർമയോ ദുരുപയോഗം ചെയ്തിരിക്കാമെന്നും വേദ്പ്രകാശ് പറഞ്ഞിരുന്നു.

സാക്ഷികളെ വിസ്തരിച്ചില്ല; രേഖകൾ നിയമപ്രകാരം തെളിയിച്ചില്ലെന്ന് ഹർജിക്കാരൻ

2018 ഓഗസ്റ്റ് 2ന് അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനെ നിയമിക്കുകയും 2018 ഒക്ടോബർ 23ന് വേദ്പ്രകാശ് വിശദമായ പ്രതിരോധം സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 2019 ഫെബ്രുവരി 7ന് അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ കുറ്റങ്ങൾ തെളിഞ്ഞതായി റിപ്പോർട്ട് നൽകി. എന്നാൽ വകുപ്പുതല സാക്ഷികളെ വിസ്തരിച്ചില്ലെന്നും ആശ്രയിച്ച രേഖകളും റിപ്പോർട്ടുകളും ചട്ടത്തിൽ പറയുന്ന രീതിയിൽ ഹാജരാക്കി തെളിയിച്ചില്ലെന്നുമായിരുന്നു വേദ്പ്രകാശിന്റെ പ്രധാന പരാതി. ഇതുമൂലം ആരോപണങ്ങളെ ഫലപ്രദമായി ചോദ്യം ചെയ്യാനുള്ള അവസരം ലഭിച്ചില്ലെന്നും അദ്ദേഹം കോടതിയിൽ വാദിച്ചു.

ഐഡിയും പാസ്‌വേഡും സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് ജീവനക്കാരന്റെ ഉത്തരവാദിത്വമെന്ന് ബാങ്ക്

വേദ്പ്രകാശിന് അന്വേഷണത്തിൽ മതിയായ അവസരം നൽകിയിരുന്നുവെന്നും ആവശ്യമായ രേഖകൾ അദ്ദേഹത്തിന് ലഭ്യമായിരുന്നുവെന്നുമാണ് ബാങ്കിന്റെ വാദം. കമ്പ്യൂട്ടർ എൻജിനീയറായ ബാങ്ക് ജീവനക്കാരന് സ്വന്തം ഐഡിയും പാസ്‌വേഡും രഹസ്യമായി സൂക്ഷിക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്വമുണ്ടെന്നും പണം തട്ടിയെടുത്തതായി ആരോപിക്കുന്ന ഇടപാടുകൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഐഡി ഉപയോഗിച്ചാണ് നടന്നതെന്നും എതിർകക്ഷികൾ വാദിച്ചു. ബാങ്കിങ് ഇടപാടുകളുടെ സ്വഭാവം കണക്കിലെടുത്താൽ സാക്ഷികളെ വിസ്തരിക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ലെന്ന വാദവും ബാങ്ക് ഉന്നയിച്ചു.

കുറ്റം നിഷേധിച്ചാൽ സാക്ഷിവിസ്താരവും എതിർവിസ്താരവും ഒഴിവാക്കാനാകില്ല

രാജസ്ഥാൻ സിവിൽ സർവീസസ് ചട്ടങ്ങളിലെ ചട്ടം 16(6)(എ) പ്രകാരം ജീവനക്കാരൻ കുറ്റം നിഷേധിച്ചാൽ പാലിക്കേണ്ട നടപടിക്രമങ്ങൾ കോടതി വിശദീകരിച്ചു. വകുപ്പുതല സാക്ഷികളുടെയും രേഖകളുടെയും പട്ടിക നൽകണം. രേഖകൾ അംഗീകരിക്കുന്നുണ്ടോ നിഷേധിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കണം. സാക്ഷികളെ വിസ്തരിക്കാനും ജീവനക്കാരന് അവരെ എതിർവിസ്താരം നടത്താനും അവസരം നൽകണം. പ്രതിഭാഗ സാക്ഷികളെയും രേഖകളെയും ഹാജരാക്കാനും തെളിവ് നൽകാനും ഒടുവിൽ വാദം അവതരിപ്പിക്കാനും അവസരം നൽകണം. രേഖകളും ഇലക്ട്രോണിക് വിവരങ്ങളും മതിയെന്ന് വകുപ്പ് കരുതുന്നു എന്ന ഒറ്റക്കാരണത്താൽ ഈ ഘട്ടങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാൻ ചട്ടം അനുമതി നൽകുന്നില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

മേക്കർ ഐഡിയോ ചെക്കർ ഐഡിയോ എന്ന തർക്കം ഇലക്ട്രോണിക് രേഖകൊണ്ട് മാത്രം തീർക്കാനാകില്ല

വേദ്പ്രകാശിന്റെ വാദം കുറ്റം വെറുതെ നിഷേധിക്കുന്നതിൽ ഒതുങ്ങിയിരുന്നില്ലെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. തന്റെത് മേക്കർ ഐഡിയാണെന്നും ഇടപാടുകൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ ആവശ്യമായ ചെക്കർ ഐഡി മാനേജർക്കാണ് ഉണ്ടായിരുന്നതെന്നും തന്റെ ഐഡി മറ്റുള്ളവർ ദുരുപയോഗം ചെയ്തെന്നുമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാട്. അതേസമയം വേദ്പ്രകാശിന്റെ ഐഡി ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇടപാടുകൾ നടന്നതെന്നായിരുന്നു ബാങ്കിന്റെ വാദം. ഇത്തരത്തിലുള്ള വസ്തുതാതർക്കം ഇലക്ട്രോണിക് രേഖകളോ ബാങ്കിന്റെ ആഭ്യന്തര രേഖകളോ മാത്രം പരിശോധിച്ച് അന്തിമമായി തീരുമാനിക്കാനാകില്ല. ചട്ടം 16(6)(എ)യിലെ പൂർണ നടപടിക്രമത്തിലൂടെ ആരോപണം പരിശോധിക്കേണ്ടതായിരുന്നുവെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു.

കുറ്റക്കാരനെന്ന അന്വേഷണ റിപ്പോർട്ട് നടപടിക്രമത്തിലെ വീഴ്ച പരിഹരിക്കില്ല

അന്വേഷണത്തിന്റെ അവസാനം കുറ്റം തെളിഞ്ഞെന്ന കണ്ടെത്തൽ രേഖപ്പെടുത്തിയതുകൊണ്ട് നേരത്തെയുണ്ടായ നടപടിക്രമലംഘനം ഇല്ലാതാകില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ചട്ടം 16(7) പ്രകാരമുള്ള അന്വേഷണ റിപ്പോർട്ട് തയ്യാറാക്കുന്നത് ചട്ടം 16(6)(എ)യിലെ നടപടികൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷമാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് സർവീസിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കുന്നതുപോലുള്ള വലിയ ശിക്ഷ നൽകുന്ന കേസിൽ ഈ നടപടിക്രമം നിർണായകമാണെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. വേദ്പ്രകാശിന് മതിയായതും ഫലപ്രദവുമായ പ്രതിരോധ അവസരം ലഭിച്ചില്ലെന്നാണ് കോടതിയുടെ കണ്ടെത്തൽ.

പുറത്താക്കൽ റദ്ദാക്കി; നിയമപ്രകാരം പുതിയ അന്വേഷണം നടത്താൻ ബാങ്കിന് അനുമതി

ഇതോടെ വേദ്പ്രകാശിനെ സർവീസിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കിയ 2020 ഫെബ്രുവരി 25ലെ ഉത്തരവും വകുപ്പുതല അപ്പീൽ തള്ളിയ 2021 മാർച്ച് 5ലെ ഉത്തരവും ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി. എന്നാൽ ആരോപണങ്ങളിൽ നിന്ന് വേദ്പ്രകാശിനെ കോടതി കുറ്റവിമുക്തനാക്കിയിട്ടില്ല. ബാങ്കിന് ആവശ്യമെങ്കിൽ ചട്ടം 16(6)(എ), തുടർന്ന് ചട്ടം 16(7) എന്നിവയിലെ മുഴുവൻ നടപടിക്രമങ്ങളും പാലിച്ച് വേദ്പ്രകാശിന് പ്രതിരോധത്തിന് ആവശ്യമായ അവസരം നൽകി പുതിയതായി നടപടികൾ ആരംഭിക്കാമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഹർജി ഇതോടെ അനുവദിച്ചു.

വകുപ്പുതല അന്വേഷണങ്ങളിൽ ഇലക്ട്രോണിക് തെളിവുണ്ടെങ്കിലും നടപടിക്രമം മറികടക്കാനാകില്ല

വിധിയിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് വ്യക്തമാകുന്ന പ്രധാന മാറ്റം, രാജസ്ഥാനിൽ ചട്ടം 16 ബാധകമായ വകുപ്പുതല അന്വേഷണങ്ങളിൽ ഇലക്ട്രോണിക് രേഖകൾ ശക്തമായ തെളിവാണെന്ന് വകുപ്പ് കരുതിയാലും അതിന്റെ പേരിൽ ജീവനക്കാരന്റെ പ്രതിരോധാവകാശം ഒഴിവാക്കാനാകില്ല എന്നതാണ്. കുറ്റം നിഷേധിക്കപ്പെട്ടാൽ സാക്ഷിവിസ്താരം, എതിർവിസ്താരം, പ്രതിഭാഗ തെളിവുകൾ, വാദം കേൾക്കൽ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന നടപടിക്രമം പാലിക്കണം. അതിനാൽ രേഖകളെ മാത്രം ആശ്രയിച്ച് വലിയ ശിക്ഷ നൽകുന്ന വകുപ്പുതല നടപടികൾ നിയമപരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമാകുമ്പോൾ ഈ മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിർണായകമാകും.