മുംബൈ, 2026 സെപ്റ്റംബർ 30:

അറസ്റ്റിലായ വ്യക്തിയെ 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ ഏതെങ്കിലും മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കിയാൽ മാത്രം നിയമപരമായ ബാധ്യത പൂർത്തിയാകില്ലെന്നും, അറസ്റ്റ് നടന്ന സ്ഥലത്തിന് ഏറ്റവും അടുത്ത മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിലാണ് ആദ്യം ഹാജരാക്കേണ്ടതെന്നും ബോംബെ ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. 2026 സെപ്റ്റംബർ 23ലെ വിധിയിൽ ജസ്റ്റിസുമാരായ സാരംഗ് വി. കോട്‌വാൾ, രഞ്ജിത്‌സിൻഹ രാജ ഭോൻസാലെ എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് ഇക്കാര്യം വ്യക്തമാക്കിയത്. കലിം ഇസാഖ് ഷെയ്ഖ് നൽകിയ ഹർജിയിലാണ് വിധി. മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാരും താനെ സെൻട്രൽ ജയിലിലെ സൂപ്രണ്ടും എതിർകക്ഷികളായിരുന്നു. ഹർജിക്കാരനുവേണ്ടി അഭിഭാഷകരായ പ്രിയാൽ സർദ, ശുഭം സാനെ, സീമ ദിഘെ എന്നിവർ ഹാജരായി. സംസ്ഥാനത്തിനുവേണ്ടി അഡീഷണൽ പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടർ എം. എം. ദേശ്മുഖ് ഹാജരായി.

ബാർഷിയിൽ പിടികൂടിയ പ്രതിയെ 380 കിലോമീറ്ററോളം അകലെയുള്ള മിറാ റോഡിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി

കാഷിഗാവ് പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ 2026 ജൂൺ 30ന് രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത കേസുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് തൊഴിൽപരമായി ഡ്രൈവറായ കലിം ഇസാഖ് ഷെയ്ഖിനെ പൊലീസ് കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തത്. ഭാരതീയ ന്യായ സംഹിതയിലെ 69, 89, 75 ഉൾപ്പെടെയുള്ള വകുപ്പുകളാണ് കേസിൽ ചുമത്തിയിരുന്നത്. വിവാഹവാഗ്ദാനം നൽകി ശാരീരികബന്ധം പുലർത്തിയെന്നതടക്കമുള്ള ആരോപണങ്ങളാണ് പരാതിയിലുണ്ടായിരുന്നത്. 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21ന് സോലാപുർ ജില്ലയിലെ ബാർഷിയിൽവച്ചാണ് ഷെയ്ഖിനെ പൊലീസ് കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തത്. എന്നാൽ ബാർഷിയിലെ അടുത്ത മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കാതെ ഏകദേശം 380 മുതൽ 400 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള കാഷിഗാവിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയെന്നാണ് ഹർജിയിൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയത്.

24 മണിക്കൂർ പാലിച്ചെന്ന സർക്കാർ വാദം കോടതി അംഗീകരിച്ചില്ല

ഷെയ്ഖിനെ 2026 ഓഗസ്റ്റ് 22ന് മിറാ റോഡിലെ മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കിയതിനാൽ 24 മണിക്കൂർ പരിധി ലംഘിച്ചിട്ടില്ലെന്നായിരുന്നു സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വാദം. എന്നാൽ ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 22(2) പ്രകാരമുള്ള സംരക്ഷണം 24 മണിക്കൂർ എന്ന സമയപരിധിയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതല്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അറസ്റ്റിലായ വ്യക്തിയെ അറസ്റ്റ് നടന്ന സ്ഥലത്തിന് ഏറ്റവും അടുത്ത മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കണമെന്ന നിബന്ധനയും നിർബന്ധമാണെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു. ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിതയിലെ ബന്ധപ്പെട്ട വ്യവസ്ഥകളും കോടതി പരിശോധിച്ചു.

കുറ്റകൃത്യം നടന്ന സ്ഥലത്തെ മജിസ്ട്രേറ്റ് തന്നെ വേണമെന്നില്ല; അറസ്റ്റ് നടന്ന സ്ഥലത്തെ അടുത്ത മജിസ്ട്രേറ്റാണ് പ്രധാനം

മുൻ ബോംബെ ഹൈക്കോടതി വിധികൾ പരിശോധിച്ച ബെഞ്ച്, ഭരണഘടനയിൽ പറയുന്ന ‘ഏറ്റവും അടുത്ത മജിസ്ട്രേറ്റ്’ എന്ന പ്രയോഗത്തിന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ടെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. കുറ്റകൃത്യം രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത പ്രദേശത്തെ മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ തന്നെ നേരിട്ട് കൊണ്ടുപോകണമെന്നല്ല ഇതിന്റെ അർഥം. അറസ്റ്റ് നടന്ന പ്രദേശത്തിന് ഏറ്റവും അടുത്ത മജിസ്ട്രേറ്റിന് ആദ്യം അറസ്റ്റും കസ്റ്റഡിയും പരിശോധിക്കാനുള്ള അവസരം ലഭിക്കണമെന്നാണ് നിയമത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യമെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. അതിനാൽ ബാർഷിയിൽ അറസ്റ്റിലായ ഷെയ്ഖിനെ അവിടത്തെ അടുത്ത മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കാതെ നേരിട്ട് കാഷിഗാവിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയത് നിയമവ്യവസ്ഥകളുടെ ലംഘനമാണെന്ന് ബെഞ്ച് കണ്ടെത്തി.

ദൂരെയുള്ള കോടതിയിൽ 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ എത്തിച്ചാലും നിയമലംഘനം ഇല്ലാതാകില്ല

അറസ്റ്റ് നടന്ന സ്ഥലത്തെ അടുത്ത മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കാതെ പ്രതിയെ ദൂരെയുള്ള പ്രദേശത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നത് പിന്നീട് 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ അധികാരപരിധിയുള്ള മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കിയതുകൊണ്ട് മാത്രം നിയമപരമാകില്ലെന്ന മുൻവിധിയും ഹൈക്കോടതി ആശ്രയിച്ചു. അറസ്റ്റിലായ വ്യക്തിയുടെ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള ഭരണഘടനാപരമായ സുരക്ഷയാണ് ഈ നടപടിക്രമമെന്നും അത് കർശനമായി പാലിക്കണമെന്നും ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

നിയമലംഘനം കണ്ടെത്തിയതോടെ കലിം ഷെയ്ഖിന് അമ്പതിനായിരം രൂപയുടെ ബോണ്ടിൽ ജാമ്യം

അറസ്റ്റിന് ശേഷമുള്ള നടപടിക്രമത്തിൽ വ്യക്തമായ നിയമലംഘനം ഉണ്ടായെന്ന് കണ്ടെത്തിയ ഹൈക്കോടതി ഷെയ്ഖിന് ജാമ്യം അനുവദിച്ചു. അമ്പതിനായിരം രൂപയുടെ വ്യക്തിഗത ബോണ്ടും തുല്യ തുകയ്ക്കുള്ള ഒന്നോ രണ്ടോ ജാമ്യക്കാരെയും ഹാജരാക്കണമെന്നാണ് വ്യവസ്ഥ. അന്വേഷണവുമായി സഹകരിക്കണം, തെളിവുകളിൽ ഇടപെടരുത്, സാക്ഷികളെ ബന്ധപ്പെടുകയോ ഭീഷണിപ്പെടുത്തുകയോ ചെയ്യരുത്. കുറ്റപത്രം സമർപ്പിക്കുന്നതുവരെ രണ്ടാഴ്ചയിലൊരിക്കൽ കാഷിഗാവ് പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ ഹാജരാകണമെന്നും പിന്നീട് എല്ലാ മാസവും ആദ്യ ഞായറാഴ്ച വൈകിട്ട് മൂന്ന് മുതൽ അഞ്ച് വരെ ഹാജരാകണമെന്നും കോടതി നിർദേശിച്ചു. പാസ്‌പോർട്ട് ഉണ്ടെങ്കിൽ മോചനത്തിന് മുമ്പ് അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് കൈമാറണമെന്നും ഉത്തരവിലുണ്ട്. ഇതോടെ ഹർജി തീർപ്പാക്കി.

അറസ്റ്റിലെ നടപടിക്രമം നിർബന്ധം; വീണ്ടും അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനും നിയമം പാലിക്കണമെന്ന് ഹൈക്കോടതി

കേസിലെ ആരോപണങ്ങളുടെ ഗൗരവം കണക്കിലെടുത്ത് വീണ്ടും അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള അനുമതി വേണമെന്ന് പ്രോസിക്യൂഷൻ ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. വീണ്ടും അറസ്റ്റ് തീർത്തും ആവശ്യമാണെങ്കിൽ നിയമപ്രകാരമുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാമെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അതിനായി സുപ്രീംകോടതി നിർദേശിച്ച മാർഗനിർദേശങ്ങൾ പാലിക്കണമെന്നും ഉത്തരവിട്ടു. വിധിയിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് വ്യക്തമാകുന്ന നിയമഫലം, മഹാരാഷ്ട്രയിൽ അറസ്റ്റ് നടത്തുന്ന പൊലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ 24 മണിക്കൂർ പരിധിക്കൊപ്പം ‘ഏറ്റവും അടുത്ത മജിസ്ട്രേറ്റ്’ എന്ന നിബന്ധനയും പാലിക്കണം എന്നതാണ്. അറസ്റ്റ് നടന്ന സ്ഥലത്തുനിന്ന് പ്രതിയെ ദൂരെയുള്ള അന്വേഷണപരിധിയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഈ നടപടിക്രമം പാലിച്ചിട്ടുണ്ടോയെന്ന പരിശോധനയ്ക്ക് വിധി വ്യക്തമായ മാനദണ്ഡം നൽകുന്നു.