റാഞ്ചി, 2026 സെപ്റ്റംബർ 28-

ജാർഖണ്ഡ് സംസ്ഥാന മനുഷ്യാവകാശ കമ്മിഷനിലെ ചെയർപേഴ്സൺ, അംഗങ്ങൾ എന്നിവരുടെ ഒഴിവുകൾ മൂന്ന് മാസത്തിനകം നികത്തി കമ്മിഷനെ പൂർണമായി പ്രവർത്തനക്ഷമമാക്കണമെന്ന് ജാർഖണ്ഡ് ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവിട്ടു. 2026 സെപ്റ്റംബർ 17ന് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് എം. എസ്. സോണക്, ജസ്റ്റിസ് രാജേഷ് ശങ്കർ എന്നിവരുടെ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചത്. ഹിമാൻഷു അഗർവാൾ, ശശി സാഗർ വർമ എന്നിവർ നൽകിയ രണ്ട് പൊതുതാൽപര്യ ഹർജികളിലാണ് വിധി. ഹർജിക്കാർക്കായി അഭിഭാഷകരായ ശശാങ്ക് ശേഖർ, ശൈലേഷ് പൊദ്ദാർ എന്നിവർ ഹാജരായി. സംസ്ഥാന സർക്കാരിനായി സീനിയർ സ്റ്റാൻഡിങ് കൗൺസൽ മനീഷ് കുമാർ ഹാജരായി.

ചെയർപേഴ്സണും അംഗങ്ങളുമില്ലാതെ നാല് വർഷമായി കമ്മിഷൻ പ്രവർത്തനരഹിതം

ജാർഖണ്ഡ് സംസ്ഥാന മനുഷ്യാവകാശ കമ്മിഷനിൽ ചെയർപേഴ്സണെയും അംഗങ്ങളെയും നിയമിക്കണമെന്നും ആവശ്യമായ സഹായ ജീവനക്കാരുടെ ഒഴിവുകൾ നികത്തണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടായിരുന്നു ഹർജികൾ. കമ്മിഷൻ ചെയർപേഴ്സണായിരുന്ന ജസ്റ്റിസ് ആർ. ആർ. പ്രസാദ് 2018 ജൂൺ 3ന് മരിച്ചതിനുശേഷം അംഗമായിരുന്ന എസ്. കെ. സത്പതിക്ക് ചെയർപേഴ്സന്റെ ചുമതല നൽകിയിരുന്നു. ഈ താൽക്കാലിക ക്രമീകരണം 2022 വരെ തുടർന്നു. അതിനുശേഷം ചെയർപേഴ്സണെയോ അംഗങ്ങളെയോ നിയമിച്ചിട്ടില്ലെന്നും കമ്മിഷൻ പ്രവർത്തനരഹിതമാണെന്നും കോടതി രേഖപ്പെടുത്തി.

നിയമന നടപടികൾ മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ പരിഗണനയിലെന്ന് സർക്കാർ; സമയപരിധിയില്ലെന്ന് കോടതി

മനുഷ്യാവകാശ സംരക്ഷണ നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 22 പ്രകാരമുള്ള നിയമന നടപടികൾ പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും വിഷയം മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ പരിഗണനയിലാണെന്നും സംസ്ഥാന സർക്കാർ കോടതിയെ അറിയിച്ചു. മുഖ്യമന്ത്രി, നിയമസഭാ സ്പീക്കർ, ആഭ്യന്തരവകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള മന്ത്രി, പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് എന്നിവർ ഉൾപ്പെടുന്ന സമിതിയാണ് ചെയർപേഴ്സന്റെയും അംഗങ്ങളുടെയും നിയമനത്തിന് ശുപാർശ നൽകേണ്ടത്. എന്നാൽ നിയമനങ്ങൾ എപ്പോൾ പൂർത്തിയാകുമെന്ന് സർക്കാർ വ്യക്തമാക്കിയില്ല. സമയപരിധി അറിയിക്കാൻ കോടതി പലതവണ ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടും ഉറച്ച മറുപടി ലഭിച്ചില്ലെന്നും ബെഞ്ച് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

മൂന്ന് മാസത്തിനകം ഒഴിവുകൾ നികത്തണം; സർക്കാർ വിശദീകരണങ്ങൾ ഇനി അംഗീകരിക്കില്ല

ചെയർപേഴ്സന്റെയും അംഗങ്ങളുടെയും ഒഴിവുകൾ നിയമാനുസൃത നടപടികൾ പൂർത്തിയാക്കി കഴിയുന്നത്ര വേഗത്തിലും പരമാവധി മൂന്ന് മാസത്തിനകവും നികത്താനാണ് ഹൈക്കോടതിയുടെ നിർദേശം. വിഷയം ഉന്നതതല പരിഗണനയിലാണെന്നോ നിയമന സമിതിയിലെ അംഗങ്ങളെ ലഭ്യമല്ലെന്നോ ഉള്ള പതിവ് വിശദീകരണങ്ങൾ ഇനി അംഗീകരിക്കില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഒഴിവുകൾ നികത്തുന്നതിനൊപ്പം ആവശ്യമായ സഹായ ജീവനക്കാരെയും സൗകര്യങ്ങളെയും ഉറപ്പാക്കി കമ്മിഷൻ മൂന്ന് മാസത്തിനകം പൂർണമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന നിലയിലെത്തിക്കണമെന്നും ഉത്തരവുണ്ട്.

ഉത്തരവ് നടപ്പാക്കേണ്ടത് ചീഫ് സെക്രട്ടറി; ജനുവരി 8ന് സത്യവാങ്മൂലം

കോടതി നിർദേശങ്ങൾ പാലിക്കുന്നതിന്റെ വ്യക്തിപരമായ ഉത്തരവാദിത്തം ജാർഖണ്ഡ് ചീഫ് സെക്രട്ടറിക്കാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. ഉത്തരവ് നടപ്പാക്കിയതിന്റെ വിവരങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കി 2027 ജനുവരി 8നകം ചീഫ് സെക്രട്ടറി സത്യവാങ്മൂലം സമർപ്പിക്കണം. പാലന റിപ്പോർട്ട് പരിശോധിക്കുന്നതിനായി ഹർജികൾ 2027 ജനുവരി 15ന് വീണ്ടും പരിഗണിക്കുമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

മനുഷ്യാവകാശ കമ്മിഷൻ രൂപീകരിക്കൽ സർക്കാരിന്റെ ഇഷ്ടാനുസൃത തീരുമാനമല്ലെന്ന് കോടതി

മനുഷ്യാവകാശ സംരക്ഷണ നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 21 പ്രകാരം സംസ്ഥാന മനുഷ്യാവകാശ കമ്മിഷൻ രൂപീകരിക്കുന്നത് സർക്കാരിന്റെ വെറും വിവേചനാധികാരമല്ലെന്ന് സുപ്രീംകോടതിയുടെ ഡി. കെ. ബസു കേസിലെ വിധി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. നിയമപരമായ ബാധ്യതയും സുപ്രീംകോടതി നിർദേശങ്ങളും നിലനിൽക്കെ ഒഴിവുകൾ നികത്താതിരുന്നത് കമ്മിഷന്റെ പ്രവർത്തനം നിലയ്ക്കാൻ കാരണമായെന്ന് ബെഞ്ച് വിലയിരുത്തി. കസ്റ്റഡി മരണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘന ആരോപണങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്ന സംസ്ഥാനത്ത് ഇത്തരമൊരു സംവിധാനത്തിന്റെ ആവശ്യമില്ലെന്ന് സർക്കാരിന് വാദിക്കാനാവില്ലെന്നും കോടതി പറഞ്ഞു.

നാല് വർഷത്തെ പ്രവർത്തനസ്തംഭനത്തിന് അവസാനമിടാൻ സമയബന്ധിത നിർദേശം

ഈ ഉത്തരവോടെ ജാർഖണ്ഡ് സംസ്ഥാന മനുഷ്യാവകാശ കമ്മിഷന്റെ ചെയർപേഴ്സൺ, അംഗങ്ങൾ, ആവശ്യമായ സഹായ സംവിധാനം എന്നിവ ഉറപ്പാക്കി സ്ഥാപനത്തെ വീണ്ടും പ്രവർത്തനക്ഷമമാക്കാൻ സംസ്ഥാന സർക്കാരിന് വ്യക്തമായ സമയപരിധി ബാധകമായി. ഹൈക്കോടതിയുടെ നിർദേശം പ്രധാനമായും നിലവിലുള്ള നിയമപരമായ ബാധ്യത നടപ്പാക്കുന്നതാണ്; പുതിയ അധികാരങ്ങൾ കമ്മിഷന് നൽകുന്ന ഉത്തരവല്ല. ഉത്തരവ് പാലിക്കപ്പെടുന്നതോടെ സംസ്ഥാനത്ത് മനുഷ്യാവകാശ പരാതികൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള നിയമപ്രകാരമുള്ള സ്ഥാപന സംവിധാനം വീണ്ടും പ്രവർത്തിക്കുന്ന നിലയിലാകും.