28 സെപ്റ്റംബർ 2026
ഒരു നായ കടിക്കുന്നു. മുറിവ് ഉണങ്ങുന്നു. ദിവസങ്ങളോ ആഴ്ചകളോ മാസങ്ങളോ കഴിഞ്ഞ് വെള്ളം കാണുമ്പോൾ ഭയം, വിഴുങ്ങാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥ, അസ്വസ്ഥത, പെരുമാറ്റത്തിലെ മാറ്റം. പിന്നെ മരണം.
വൈറസ് എന്താണെന്നുപോലും മനുഷ്യന് അറിയാത്ത കാലത്തുതന്നെ ഈ വിചിത്രരോഗത്തെ മനുഷ്യർ ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നു. സെപ്റ്റംബർ 28 ലോക പേവിഷബാധ ദിനമായി ആചരിക്കുമ്പോൾ അതുകൊണ്ടുതന്നെ പേവിഷബാധയുടെ കഥ ഒരു രോഗത്തിന്റെ മാത്രം കഥയല്ല. രോഗത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ മനുഷ്യൻ നടത്തിയ ആയിരക്കണക്കിന് വർഷത്തെ ശ്രമത്തിന്റെ കഥ കൂടിയാണ്. 2026-ലെ ലോക പേവിഷബാധ ദിനത്തിന്റെ പ്രമേയം “Stronger Together” എന്നാണ്.
നായയുടെ ഉമിനീരിൽ എന്തോ ഉണ്ടെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ റോമാക്കാർ
പുരാതന ഗ്രീക്കുകാർക്കും റോമാക്കാർക്കും പേവിഷബാധ പരിചിതമായിരുന്നു. അരിസ്റ്റോട്ടിൽ രോഗബാധയുള്ള മൃഗത്തിന്റെ കടിയിലൂടെ മറ്റൊരു മൃഗത്തിലേക്ക് രോഗം പകരാമെന്ന് നിരീക്ഷിച്ചു. റോമൻ വൈദ്യനായ സെൽസസ് രോഗബാധയുള്ള മൃഗത്തിന്റെ ഉമിനീരിൽ വിഷസ്വഭാവമുള്ള എന്തോ ഉണ്ടെന്ന് കരുതി. വെള്ളത്തോടുള്ള ഭയത്തെ വിവരിക്കാൻ hydrophobia എന്ന ആശയവും വൈദ്യചരിത്രത്തിൽ ശക്തമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത് ഈ കാലത്താണ്.
പക്ഷേ ചികിത്സ?
കടിയേറ്റ ഭാഗം ചുട്ടുപൊള്ളിക്കുക, മുറിവിൽനിന്ന് രക്തം പുറത്തുകളയുക തുടങ്ങിയ രീതികളായിരുന്നു. പ്ലിനി ദി എൽഡറുടെ കാലത്ത് dog-rose എന്ന ചെടിയുടെ വേര് ഉൾപ്പെടെയുള്ള പല പ്രതിവിധികളും പ്രചരിച്ചു. ചിലത് ഔഷധമായിരുന്നു; ചിലത് വിശ്വാസം; ചിലത് രണ്ടും ചേർന്നതും. രോഗം വന്നുകഴിഞ്ഞാൽ ഫലപ്രദമായ ചികിത്സയില്ലാത്ത കാലത്ത് മനുഷ്യൻ നടത്തിയ നിരാശാഭരിതമായ പരീക്ഷണങ്ങളായിരുന്നു അവ.
അവിസെന്ന കണ്ട പേപ്പട്ടി
പിന്നീട് ഇസ്ലാമിക വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ സുവർണകാലത്ത് പേവിഷബാധയെക്കുറിച്ചുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങൾ കൂടുതൽ വിശദമായി.
റാസസ് രോഗികളുടെ അസാധാരണ പെരുമാറ്റത്തെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തി. പേവിഷബാധയെക്കുറിച്ച് അവിസെന്ന തന്റെ Canon of Medicine-ൽ വിശദമായി എഴുതി. രോഗബാധയുള്ള മൃഗത്തിന്റെ ഉമിനീരിലൂടെ രോഗം പകരാമെന്നതുവരെ അദ്ദേഹം ചർച്ച ചെയ്തു. കടിയേറ്റ മുറിവിൽ പേപ്പട്ടിയുടെ രക്തമോ കരളോ ഉപയോഗിക്കാമെന്ന പഴയ ചികിത്സകളും അദ്ദേഹം രേഖപ്പെടുത്തി. ഇന്നത്തെ rabies immunoglobulin-നോട് ഇതിനെ തുല്യമാക്കാൻ കഴിയില്ല; എന്നാൽ കടിയേറ്റ സ്ഥലത്തുതന്നെ രോഗകാരിയെ പ്രതിരോധിക്കണമെന്ന പഴയ വൈദ്യചിന്തയുടെ കൗതുകകരമായ ഉദാഹരണമാണിത്.
ആഫ്രിക്കയിൽ ചെടിയും ആചാരവും
ആഫ്രിക്കയിലെ വിവിധ സമൂഹങ്ങളിലും പേപ്പട്ടിക്കടിക്ക് തദ്ദേശീയ ചികിത്സകളുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ “ഒരു ആഫ്രിക്കൻ ചികിത്സ” എന്നൊന്ന് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
എത്യോപ്യയിൽ നിരവധി ഔഷധസസ്യങ്ങളുടെ വേരുകളും ഇലകളും തൊലിയും ഉപയോഗിച്ചതിന്റെ രേഖകളുണ്ട്. ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ മുറിവ് എണ്ണ ഉപയോഗിച്ച് പൊള്ളിക്കൽ, ആത്മീയ ആചാരങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയും ഉണ്ടായിരുന്നു. നൈജീരിയയിൽ കടിച്ച നായയുടെ കരൾ കഴിക്കുക, അതിന്റെ രോമം മുറിവിൽ വയ്ക്കുക തുടങ്ങിയ രീതികളും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഘാനയിലും സസ്യക്കൂട്ടുകളും മൃഗാവയവങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.
2025-ലെ എത്യോപ്യൻ പഠനങ്ങളുടെ systematic review-ൽ പേവിഷബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള സമ്പർക്കത്തിനുശേഷം പരമ്പരാഗത ചികിത്സകരെ സമീപിക്കുന്നവരുടെ pooled proportion 57 ശതമാനമായിരുന്നു. പക്ഷേ ഒരു പരമ്പരാഗത ചികിത്സയ്ക്കും പേവിഷബാധ തടയാനുള്ള തെളിയിക്കപ്പെട്ട ശേഷിയില്ല. ലക്ഷണങ്ങൾ വന്നാൽ രോഗം ഏതാണ്ട് അനിവാര്യമായി മരണത്തിലേക്കാണ് നീങ്ങുന്നത്.
ഇന്ത്യയിൽ അതിന് പേരുണ്ടായിരുന്നു — അലർക്കവിഷം
ഇന്ത്യയ്ക്ക് പേവിഷബാധയുമായുള്ള പരിചയം വളരെ പഴയതാണ്. വേദകാലം മുതൽ രോഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സൂചനകൾ കാണാം. സുശ്രുതസംഹിതയിൽ പേപ്പട്ടിക്കടിയും അതിനുശേഷമുള്ള ജലഭീതിയും തിരിച്ചറിയാവുന്ന വിധത്തിൽ വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. വെള്ളത്തെ കാണുകയോ അതിന്റെ പേര് കേൾക്കുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ ഭയപ്പെടുന്ന അവസ്ഥ ഗുരുതരമായ ലക്ഷണമായി കണക്കാക്കിയിരുന്നു.
ആയുർവേദത്തിൽ ഇത് അലർക്കവിഷം എന്ന ആശയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് വിവരിക്കപ്പെട്ടത്. മുറിവിൽനിന്ന് രക്തം പുറത്തുകളയുക, ചൂടാക്കിയ നെയ്യുകൊണ്ട് ദഹിപ്പിക്കുക, സസ്യജന്യ ഔഷധങ്ങൾ പുരട്ടുകയോ കഴിക്കുകയോ ചെയ്യുക തുടങ്ങിയ ചികിത്സകൾ സുശ്രുതപാരമ്പര്യത്തിൽ കാണാം. പിന്നീട് കേരളത്തിലും ഇത്തരം വിശ്വാസങ്ങൾ നിലനിന്നിരുന്നു. 1876-ൽ കൊച്ചിയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഒരു ആയുർവേദ ചികിത്സാപുസ്തകത്തിൽ “പേപ്പട്ടി വിഷം” സംബന്ധിച്ച മന്ത്രങ്ങളും സസ്യങ്ങളിൽനിന്നുള്ള ഗുളികകളും പൊടികളും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ഇവ ചരിത്രമാണ്; ഇന്നത്തെ പേവിഷ പ്രതിരോധത്തിന് പകരമല്ല.
വാക്സിൻ എടുത്തിട്ടും മരണം — പിന്നെ എവിടെയാണ് പിഴവ്?
ഇതാണ് ഇന്നത്തെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ചോദ്യം.
വാക്സിൻ മാത്രം എന്നല്ല rabies post-exposure prophylaxis അഥവാ PEP. മുറിവ് ഉടൻ കുറഞ്ഞത് 15 മിനിറ്റ് സോപ്പും വെള്ളവും ഉപയോഗിച്ച് കഴുകണം. ആവശ്യമായ വാക്സിൻ കൃത്യമായ ഷെഡ്യൂളിൽ നൽകണം. ഗുരുതരമായ Category III exposure ആണെങ്കിൽ rabies immunoglobulin അല്ലെങ്കിൽ അംഗീകൃത monoclonal antibody മുറിവിലേക്കും ചുറ്റുമായി നൽകണം.
PEP എടുത്തിട്ടും മരിച്ച 122 breakthrough infections പരിശോധിച്ച ഒരു systematic review-ൽ 56 ശതമാനം കേസുകളിലും അടിസ്ഥാന PEP നടപടികളിൽ വ്യതിയാനം കണ്ടെത്തി. ഗുരുതരമായ ഒന്നിലധികം മുറിവുകൾ, തല-മുഖം-കഴുത്ത് ഭാഗങ്ങളിലെ കടികൾ, ചികിത്സ തേടുന്നതിലെ താമസം, immunoglobulin നൽകാതിരിക്കുകയോ എല്ലാ മുറിവുകളിലും ശരിയായി നൽകാതിരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നത് തുടങ്ങിയവ പ്രധാന പ്രശ്നങ്ങളായിരുന്നു.
2018–2024 കാലത്തെ 89 laboratory-confirmed കേസുകൾ പരിശോധിച്ച മറ്റൊരു പഠനത്തിൽ എല്ലാ PEP നടപടികളും സമയത്ത് കൃത്യമായി പൂർത്തിയാക്കിയിട്ടും രോഗം വന്ന “true breakthrough” കേസുകൾ വെറും മൂന്നായിരുന്നു. അതായത് പലപ്പോഴും “വാക്സിൻ പരാജയം” എന്നു വിളിക്കുന്നത് യഥാർത്ഥത്തിൽ PEP ശൃംഖലയിലെ ഏതെങ്കിലും കണ്ണിയുടെ പരാജയമായിരിക്കാം.
കേരളത്തിൽ നായ മാത്രം പേടിക്കേണ്ട മൃഗമല്ല
കേരളത്തിലും പ്രധാന ഭീഷണി നായ തന്നെയാണ്. എന്നാൽ പൂച്ച ഉൾപ്പെടെയുള്ള സസ്തനികളിൽനിന്നും അപകടസാധ്യതയുണ്ട്. കേരളത്തിൽ പരിശോധിച്ച മൃഗസാമ്പിളുകളിൽ നായ, പൂച്ച, പശു, ആട് എന്നിവയിൽ rabies സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുള്ള പഠനരേഖകളുണ്ട്; കണ്ണൂരിൽ കീരിയുടെ ആക്രമണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മനുഷ്യ rabies transmission-ഉം ശാസ്ത്രീയ സാഹിത്യത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ “നായ കടിച്ചാൽ മാത്രം പേവിഷ വാക്സിൻ” എന്ന ധാരണ അപകടകരമാണ്. സാധ്യതയുള്ള സസ്തനിയുടെ കടിയോ ചൊറിയലോ ഉമിനീർ മുറിവിലോ mucosa-യിലോ പതിക്കലോ ഉണ്ടായാൽ വൈദ്യോപദേശം തേടണം.
നാലായിരം വർഷത്തെ പേവിഷബാധയുടെ ചരിത്രം ഒടുവിൽ പറയുന്നത് വളരെ ലളിതമായ കാര്യമാണ്. പഴയ മനുഷ്യന് മുറിവ് ചുട്ടുപൊള്ളിക്കാനേ കഴിഞ്ഞുള്ളൂ. ഇന്ന് നമുക്ക് വൈറസിനെ തലച്ചോറിലെത്തുന്നതിനു മുമ്പ് തടയാൻ കഴിയും. പക്ഷേ അതിന് വാക്സിൻ എന്ന ഒറ്റ വാക്ക് പോരാ — മുറിവ് കഴുകുന്നതുമുതൽ അവസാന ഡോസ് വരെയുള്ള ഓരോ കണ്ണിയും കൃത്യമായിരിക്കണം.
2026-ലെ ലോക പേവിഷബാധ ദിനത്തിന്റെ പ്രമേയം “Stronger Together” എന്നാണ്. എന്തുകൊണ്ട് “Stronger Together”?
2026-ലെ ലോക പേവിഷബാധ ദിനത്തിന്റെ പ്രമേയം “Stronger Together” — ഒന്നിച്ചുനിന്നാൽ കൂടുതൽ ശക്തർ എന്നാണ്. പേവിഷബാധയെ ഇല്ലാതാക്കാൻ മനുഷ്യർക്കുള്ള വാക്സിൻ മാത്രം പോരെന്നതാണ് ഇതിന്റെ സന്ദേശം. വളർത്തുനായകൾക്ക് കൃത്യമായ വാക്സിനേഷൻ, കടിയേറ്റവർക്ക് സമയബന്ധിതമായ ചികിത്സ, രോഗനിരീക്ഷണം, പൊതുജന ബോധവത്കരണം എന്നിവ ഒരുമിച്ചുനടക്കണം. അതിന് ആരോഗ്യപ്രവർത്തകർ, മൃഗഡോക്ടർമാർ, തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങൾ, സർക്കാരുകൾ, വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ, പൊതുസമൂഹം എന്നിവരുടെ കൂട്ടായ പ്രവർത്തനം വേണം. മനുഷ്യന്റെയും മൃഗങ്ങളുടെയും പരിസ്ഥിതിയുടെയും ആരോഗ്യം പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന One Health സമീപനമാണ് ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനം. ഒറ്റപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങളല്ല, പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ച ശക്തമായ സംവിധാനമാണ് പേവിഷബാധയെ ഇല്ലാതാക്കാനുള്ള വഴിയെന്ന് WHO പറയുന്നു.
Sources
- WHO — Rabies Fact Sheet
- WHO — Rabies Vaccinations and Immunization
- WHO — World Rabies Day 2026
- NCDC India — National Guidelines for Rabies Prophylaxis
- PubMed/PMC — Rabies in Medieval Persian Literature: The Canon of Avicenna
- PMC — Four Thousand Years of Concepts Relating to Rabies
- PMC — Rabies as a Public Health Concern in India: A Historical Perspective
- PMC — Traditional Medicine and Traditional Healers for Rabies Prevention
- PMC — Traditional Medicine Use Among Rabies-Exposed Individuals in Ethiopia
- PubMed — Human Rabies Despite Post-Exposure Prophylaxis: Systematic Review
- PubMed — Rabies Despite PEP: Vaccine Failure or Healthcare-Delivery Gaps?
