ന്യൂഡൽഹി, 2026 സെപ്റ്റംബർ 22 –

കമ്പനി നിയമപ്രകാരമുള്ള തട്ടിപ്പ് കുറ്റങ്ങളിൽ സ്വകാര്യ വ്യക്തി നൽകുന്ന പരാതി മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി പ്രത്യേക കോടതിക്ക് നടപടിയെടുക്കാനാകില്ലെന്ന മുൻവിധിയിൽ മാറ്റമില്ലെന്ന് സുപ്രീംകോടതി. എന്നാൽ സീരിയസ് ഫ്രോഡ് ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ ഓഫീസ് ഡയറക്ടർക്ക് പുറമെ കേന്ദ്രസർക്കാർ അധികാരപ്പെടുത്തുന്ന മറ്റൊരു ഉദ്യോഗസ്ഥനും ഇത്തരം പരാതി നൽകാമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. 2026 സെപ്റ്റംബർ 21നാണ് കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ പുനഃപരിശോധനാ ഹർജി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സൂര്യകാന്ത്, ജസ്റ്റിസുമാരായ കെ. വിനോദ് ചന്ദ്രൻ, ജോയ്മല്യ ബാഗ്ചി എന്നിവരുടെ ബെഞ്ച് തള്ളിയത്. യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയാണ് ഹർജിക്കാരൻ; തെലങ്കാന സംസ്ഥാനവും മറ്റുള്ളവരുമാണ് എതിർകക്ഷികൾ. കേന്ദ്രത്തിനുവേണ്ടി അഡീഷണൽ സോളിസിറ്റർ ജനറൽ ഐശ്വര്യ ഭാട്ടി ഹാജരായി. എതിർകക്ഷികളുടെ അഭിഭാഷകരുടെ പേരുകൾ റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല. പുനഃപരിശോധനാ ഹർജി നമ്പർ ആർ.പി. ക്രിമിനൽ 470/2026 ആണ്.

സ്വകാര്യ വ്യക്തിയുടെ പരാതിയിൽ തട്ടിപ്പ് വിചാരണ തുടങ്ങാനാകില്ലെന്ന മുൻവിധി തുടരും

കമ്പനി നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 448 പ്രകാരമുള്ള തെറ്റായ പ്രസ്താവനയ്ക്ക് വകുപ്പ് 447ലെ തട്ടിപ്പിനുള്ള ശിക്ഷയാണ് ബാധകമാകുന്നതെന്നായിരുന്നു സുപ്രീംകോടതിയുടെ മുൻ നിലപാട്. അതിനാൽ വകുപ്പ് 212(6)ലെ നിയന്ത്രണവും ഇത്തരം കേസുകൾക്ക് ബാധകമാണ്. ഈ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് സ്വകാര്യ വ്യക്തിയുടെ പരാതി മാത്രം സ്വീകരിച്ച് പ്രത്യേക കോടതി ക്രിമിനൽ നടപടിയിലേക്ക് കടക്കാനാകില്ലെന്ന് 2026 ജനുവരി 9ലെ വിധിയിൽ സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്. ഹൈദരാബാദ് ആസ്ഥാനമായ റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് കമ്പനിയുടെ മുൻ ഡയറക്ടർമാർക്കെതിരായ ക്രിമിനൽ നടപടികളും അന്ന് റദ്ദാക്കിയിരുന്നു.

കേന്ദ്രത്തിന്റെ പുനഃപരിശോധനാ ഹർജി തള്ളി; മുൻവിധിയിൽ മാറ്റം വരുത്താൻ കാരണമില്ലെന്ന് ബെഞ്ച്

സ്വകാര്യ വ്യക്തികളാണ് ബന്ധപ്പെട്ട പരാതികൾ നൽകിയതെന്നതിനാൽ ജനുവരി 9ലെ വിധി പുനഃപരിശോധിക്കേണ്ട സാഹചര്യമില്ലെന്നാണ് 2026 സെപ്റ്റംബർ 21ലെ ഉത്തരവിൽ സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്. സ്വകാര്യ പരാതികൾ സ്വീകരിക്കാനാകില്ലെന്ന മുൻവിധിയുടെ ഭാഗം മാറ്റണമെന്നല്ല കേന്ദ്രത്തിന്റെ ആവശ്യമെന്നും, രജിസ്ട്രാർ ഓഫ് കമ്പനീസിന് ഉൾപ്പെടെ പരാതി നൽകാനുള്ള അധികാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രശ്നമാണ് കേന്ദ്രം ഉന്നയിച്ചതെന്നും വാദത്തിനിടെ കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

കേന്ദ്രം രേഖാമൂലം അധികാരം നൽകിയാൽ മറ്റൊരു ഉദ്യോഗസ്ഥനും പരാതി നൽകാം

കമ്പനി നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 212(6)ന്റെ രണ്ടാം വ്യവസ്ഥയാണ് നിർണായകമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഇതനുസരിച്ച് എസ്‌എഫ്‌ഐഒ ഡയറക്ടർ മാത്രമല്ല, കേന്ദ്രസർക്കാർ ഇതിനായി അധികാരപ്പെടുത്തുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥനും വകുപ്പ് 447 പരിധിയിലുള്ള കുറ്റങ്ങളിൽ രേഖാമൂലം പരാതി നൽകാം. പൊതുവായോ പ്രത്യേകമായോ രേഖാമൂലമുള്ള ഉത്തരവിലൂടെ കേന്ദ്രത്തിന് ഉദ്യോഗസ്ഥനെ അധികാരപ്പെടുത്താം. അതിനാൽ രജിസ്ട്രാർ ഓഫ് കമ്പനീസ് വിഭാഗത്തിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥനെയും ആവശ്യമായ അധികാരം നൽകി പരാതി നൽകാൻ നിയോഗിക്കാനാകുമെന്ന് വാദത്തിനിടെ ബെഞ്ച് സൂചിപ്പിച്ചു.

എസ്‌എഫ്‌ഐഒ അന്വേഷിക്കാത്ത തട്ടിപ്പ് കേസുകളിലും അധികാരപ്പെടുത്തിയ ഉദ്യോഗസ്ഥന് വഴിതുറക്കും

എല്ലാ കമ്പനി തട്ടിപ്പ് അന്വേഷണങ്ങളും എസ്‌എഫ്‌ഐഒ നടത്തുന്നവയല്ലെന്നായിരുന്നു കേന്ദ്രത്തിന്റെ വാദം. എന്നാൽ വകുപ്പ് 212(6) പ്രകാരമുള്ള അധികാരം കേന്ദ്രം വിനിയോഗിച്ചാൽ ഈ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കാമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ആവശ്യമായ അധികാരം നൽകിയ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ പരാതി സമർപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ എസ്‌എഫ്‌ഐഒയ്ക്ക് പുറത്തുള്ള അന്വേഷണങ്ങളിൽ കണ്ടെത്തുന്ന ബന്ധപ്പെട്ട തട്ടിപ്പ് കുറ്റങ്ങളും നിയമത്തിൽ പറയുന്ന രീതിയിൽ പ്രത്യേക കോടതിയുടെ പരിഗണനയിലെത്തിക്കാൻ കഴിയുമെന്നാണ് ഉത്തരവിൽ നിന്ന് വ്യക്തമാകുന്നത്.

തട്ടിപ്പ് ആരോപിക്കുന്ന സ്വകാര്യ വ്യക്തികൾക്ക് കമ്പനി നിയമ ട്രൈബ്യൂണലിനെ സമീപിക്കാനുള്ള വഴി തുടരും

സ്വകാര്യ വ്യക്തിക്ക് നേരിട്ട് പ്രത്യേക കോടതിയിൽ തട്ടിപ്പ് പരാതി നൽകി ക്രിമിനൽ നടപടി ആരംഭിക്കാനാകില്ലെന്നത് പരാതിക്കാരന് നിയമപരമായ പരിഹാരമില്ലെന്ന അർഥമല്ലെന്നും മുൻവിധിയിൽ സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. ആവശ്യമായ യോഗ്യതാ നിബന്ധനകൾ പാലിക്കുന്നവർക്ക് കമ്പനി നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 213 പ്രകാരം ദേശീയ കമ്പനി നിയമ ട്രൈബ്യൂണലിനെ സമീപിക്കാം. ഈ നിലപാടിലും 2026 സെപ്റ്റംബർ 21ലെ ഉത്തരവ് മാറ്റം വരുത്തിയിട്ടില്ല.

പുനഃപരിശോധന അവസാനിച്ചു; സ്വകാര്യ പരാതിക്കുള്ള വിലക്ക് നിലനിർത്തി കേന്ദ്രത്തിന്റെ അധികാരം വ്യക്തമാക്കി

യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ നൽകിയ പുനഃപരിശോധനാ ഹർജി സുപ്രീംകോടതി തള്ളിയതോടെ സ്വകാര്യ പരാതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മാത്രം കമ്പനി തട്ടിപ്പ് കുറ്റത്തിൽ പ്രത്യേക കോടതി നടപടിയെടുക്കാനാകില്ലെന്ന ജനുവരി 9ലെ വിധി നിലനിൽക്കും. അതേസമയം, എസ്‌എഫ്‌ഐഒ ഡയറക്ടർക്ക് പുറമെ കേന്ദ്രം രേഖാമൂലം അധികാരപ്പെടുത്തുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥന് പരാതി നൽകാമെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയതിലൂടെ നിയമത്തിൽ തന്നെ നിലവിലുള്ള കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ അധികാരത്തിന്റെ പരിധിയും കോടതി വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

കമ്പനി തട്ടിപ്പ് കേസുകളിൽ പരാതി നൽകേണ്ട അധികാരിയെ തിരിച്ചറിയുന്നതിൽ സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തത നൽകി

നിയമതലത്തിൽ, വകുപ്പ് 212(6) പ്രകാരം പ്രത്യേക കോടതിക്ക് തട്ടിപ്പ് കുറ്റം പരിഗണിക്കാൻ ആവശ്യമായ പരാതിയുടെ ഉറവിടം സംബന്ധിച്ച വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തത നൽകിയിരിക്കുകയാണ്. പ്രായോഗികമായി, സ്വകാര്യ വ്യക്തിയുടെ പരാതി നേരിട്ട് ക്രിമിനൽ വിചാരണയിലേക്ക് നയിക്കില്ല; കേന്ദ്രം അധികാരപ്പെടുത്തിയ ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ പരാതിയിലൂടെ നിയമനടപടി മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാം. രാജ്യത്തെ പ്രത്യേക കോടതികൾക്കും കമ്പനി തട്ടിപ്പ് അന്വേഷണ ഏജൻസികൾക്കും ബാധകമായ സുപ്രീംകോടതി വ്യാഖ്യാനമാണിത്.