ന്യൂഡൽഹി, സെപ്റ്റംബർ 8-

കുറ്റകരമായ ഉദ്ദേശ്യം ആവശ്യമായ കുറ്റങ്ങളിൽ കമ്പനിക്കെതിരെ ക്രിമിനൽ നടപടി തുടരാൻ, കുറ്റത്തിന് പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ച ജീവനക്കാരനെയോ ഉദ്യോഗസ്ഥനെയോ അന്വേഷണഘട്ടത്തിൽ തന്നെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് പ്രതിയാക്കണമെന്നത് നിർബന്ധമല്ലെന്ന് സുപ്രീംകോടതി. ജസ്റ്റിസ് ജെ.ബി. പർദിവാല, ജസ്റ്റിസ് മനോജ് മിശ്ര എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് 2026 സെപ്റ്റംബർ 7ന് സനോഫി ഇന്ത്യ ലിമിറ്റഡിന്റെ അപ്പീൽ തള്ളിയത്. സനോഫി ഇന്ത്യയാണ് അപ്പീലുകാരൻ; കേന്ദ്ര അന്വേഷണ ഏജൻസിയാണ് എതിർകക്ഷി. സനോഫിക്കുവേണ്ടി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ സിദ്ധാർഥ് ലൂത്രയും, കേന്ദ്ര അന്വേഷണ ഏജൻസിക്കുവേണ്ടി അഡീഷണൽ സോളിസിറ്റർ ജനറൽ എസ്.വി. രാജുവും ഹാജരായി. കമ്പനിക്കെതിരായ ക്രിമിനൽ നടപടി റദ്ദാക്കാൻ വിസമ്മതിച്ച കർണാടക ഹൈക്കോടതി തീരുമാനം സുപ്രീംകോടതി ശരിവച്ചു.

കമ്പനിക്കുവേണ്ടി ആരോ പ്രവർത്തിച്ചെന്ന് പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ തെളിഞ്ഞാൽ കേസ് തുടരാം

ഒരു കമ്പനിക്ക് സ്വന്തമായി മനസ്സോ ഉദ്ദേശ്യമോ ഇല്ലാത്തതിനാൽ ഒരു വ്യക്തിയുടെ കുറ്റകരമായ മാനസികാവസ്ഥയാണ് നിയമപരമായി കമ്പനിയിലേക്ക് ബന്ധിപ്പിക്കേണ്ടത്. എന്നാൽ ക്രിമിനൽ നടപടിയുടെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ആ വ്യക്തി ആരാണെന്ന് കൃത്യമായി കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ലെന്ന ഒറ്റക്കാരണത്താൽ കമ്പനിക്കെതിരായ കേസ് റദ്ദാക്കാനാകില്ല. കമ്പനിക്കുവേണ്ടി ഒരാളോ ഒന്നിലധികം ആളുകളോ പ്രവർത്തിച്ചെന്നും ആ പ്രവൃത്തി ആരോപിക്കപ്പെട്ട കുറ്റവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണെന്നും കുറ്റകരമായ ഉദ്ദേശ്യത്തിനുള്ള സാധ്യത അസംബന്ധമല്ലെന്നും പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ വ്യക്തമാകണം.

കമ്പനിയുടെ കുറ്റകരമായ ഉദ്ദേശ്യം കണ്ടെത്താൻ മൂന്ന് ഘട്ട പരിശോധന

ഒരു വ്യക്തിയുടെ പ്രവൃത്തിയും കുറ്റകരമായ ഉദ്ദേശ്യവും എപ്പോൾ കമ്പനിയുടെതായിക്കണക്കാക്കാമെന്ന് തീരുമാനിക്കാൻ സുപ്രീംകോടതി മൂന്ന് ഘട്ട പരിശോധന നിശ്ചയിച്ചു. ആദ്യം കമ്പനിയുടെ മെമ്മോറാണ്ടം, ആർട്ടിക്കിൾസ് ഓഫ് അസോസിയേഷൻ തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാന രേഖകൾ പരിശോധിച്ച് ബന്ധപ്പെട്ട തീരുമാനം എടുക്കാനുള്ള അധികാരം ആ വ്യക്തിക്കുണ്ടായിരുന്നോയെന്ന് നോക്കണം. അവിടെ ഉത്തരം ലഭിച്ചില്ലെങ്കിൽ, ആവശ്യമായ സ്വാതന്ത്ര്യത്തോടെയും വിവേചനാധികാരത്തോടെയും ആ അധികാരം വ്യക്തിക്ക് കൈമാറിയിരുന്നോയെന്ന് പരിശോധിക്കണം. ഇതിലും ഉത്തരം ലഭിച്ചില്ലെങ്കിൽ ബന്ധപ്പെട്ട ക്രിമിനൽ നിയമത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം നിറവേറ്റാൻ പ്രത്യേകമായി ആ വ്യക്തിയുടെ പ്രവൃത്തി കമ്പനിയുടേതായി കണക്കാക്കേണ്ടതുണ്ടോയെന്ന് പരിശോധിക്കണം.

ജീവനക്കാരൻ കുറ്റം ചെയ്താൽ കമ്പനി സ്വാഭാവികമായി പ്രതിയാകില്ല

ഒരു സ്ഥാപനത്തിലെ ജീവനക്കാരൻ കുറ്റം ചെയ്തെന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം കമ്പനി ക്രിമിനൽ ഉത്തരവാദിയാകില്ലെന്നും സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി. ബന്ധപ്പെട്ട ഇടപാടിൽ തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള അധികാരം ആ വ്യക്തിക്കുണ്ടായിരുന്നോ എന്നതാണ് പ്രധാനം. ഡയറക്ടറോ മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥനോ ആണെന്ന ഒറ്റക്കാരണത്താലും അയാളുടെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും കമ്പനിയുടെ പ്രവൃത്തിയായി കണക്കാക്കാനാകില്ല. വ്യക്തിയുടെ പ്രവൃത്തിയും മാനസികാവസ്ഥയും കമ്പനിയുമായി നിയമപരമായി ബന്ധിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യമായ കണ്ണി പ്രോസിക്യൂഷൻ തെളിയിക്കണം.

ഭാഭ ആണവ ഗവേഷണ കേന്ദ്രത്തിലേക്കുള്ള മരുന്ന് വിതരണമാണ് കേസിന് ആധാരം

ഭാഭ ആണവ ഗവേഷണ കേന്ദ്രത്തിന്റെ റെയർ മെറ്റീരിയൽസ് പദ്ധതിയിലേക്കുള്ള മരുന്ന് വിതരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് കേസ്. ശാസ്ത്ര ഉദ്യോഗസ്ഥനായ ഡോക്ടർ പി. ആനന്ദ് മരുന്ന് കമ്പനികളുമായി ഗൂഢാലോചന നടത്തി ആവശ്യത്തിലധികം മരുന്നുകൾ ഉയർന്ന വിലയ്ക്ക് വാങ്ങിയെന്നാണ് കേന്ദ്ര അന്വേഷണ ഏജൻസിയുടെ ആരോപണം. കുറഞ്ഞ നിരക്ക് വാഗ്ദാനം ചെയ്ത മറ്റ് കമ്പനികൾ ഉണ്ടായിട്ടും സനോഫിക്ക് അനുകൂലമായി ഇടപെട്ടെന്നും സനോഫിയിൽനിന്ന് 42,750 രൂപ അനധികൃതമായി കൈപ്പറ്റിയെന്നും, ഭാഭ ആണവ ഗവേഷണ കേന്ദ്രത്തിന് 3,53,361 രൂപയുടെ നഷ്ടമുണ്ടായെന്നും അന്വേഷണ ഏജൻസി ആരോപിച്ചു.

ഉദ്യോഗസ്ഥരെ പ്രതിയാക്കിയില്ലെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി കേസ് റദ്ദാക്കണമെന്ന് സനോഫി

കമ്പനിയിലെ ജീവനക്കാരനെയോ ഉദ്യോഗസ്ഥനെയോ കേസിൽ പ്രതിയാക്കിയിട്ടില്ലെന്നത് പ്രധാനമായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണ് സനോഫി ക്രിമിനൽ നടപടി റദ്ദാക്കാൻ കർണാടക ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്. ഹൈക്കോടതി ആവശ്യം നിരസിച്ചതോടെയാണ് കമ്പനി സുപ്രീംകോടതിയിലെത്തിയത്. കുറ്റപത്രവും രേഖകളും പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ പരിശോധിച്ച സുപ്രീംകോടതി, ആരോപിക്കപ്പെട്ട ഇടപാടുകളിൽ സനോഫിക്കുവേണ്ടി വ്യക്തികൾ പ്രവർത്തിച്ചതിനുള്ള സാമഗ്രികളുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തി. അതിനാൽ വിചാരണയ്ക്ക് മുമ്പുതന്നെ കേസ് അവസാനിപ്പിക്കേണ്ട സാഹചര്യമില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

സനോഫിയുടെ അപ്പീൽ തള്ളി; ക്രിമിനൽ നടപടി തുടരും

സനോഫിക്കെതിരായ കേസ് റദ്ദാക്കാതിരുന്ന കർണാടക ഹൈക്കോടതി തീരുമാനത്തിൽ ഇടപെടാൻ സുപ്രീംകോടതി വിസമ്മതിച്ചു. ഇതോടെ സനോഫി ഇന്ത്യയ്ക്കെതിരായ ക്രിമിനൽ നടപടി തുടരും. എന്നാൽ ആരോപണങ്ങൾ തെളിഞ്ഞുവെന്ന അന്തിമ കണ്ടെത്തൽ സുപ്രീംകോടതി നടത്തിയിട്ടില്ല. വിചാരണ തുടരാൻ ആവശ്യമായ പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ സാമഗ്രികളുണ്ടോ എന്ന ഘട്ടത്തിലാണ് കോടതി തീരുമാനം എടുത്തത്.

കമ്പനികളുടെ ക്രിമിനൽ ഉത്തരവാദിത്തത്തിന് രാജ്യവ്യാപകമായി മൂന്ന് ഘട്ട മാനദണ്ഡം

സുപ്രീംകോടതി വിധിയായതിനാൽ കമ്പനികളുടെ കുറ്റകരമായ ഉദ്ദേശ്യം എങ്ങനെ കണ്ടെത്തണമെന്ന കാര്യത്തിൽ രാജ്യത്തെ കോടതികൾക്ക് ഈ മൂന്ന് ഘട്ട പരിശോധന പ്രധാന നിയമമാനദണ്ഡമാകും. പ്രത്യേക ജീവനക്കാരനെ തുടക്കത്തിൽ തിരിച്ചറിയാത്തത് മാത്രം കമ്പനിക്കെതിരായ കേസ് അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള കാരണമാകില്ല. അതേസമയം ജീവനക്കാരന്റെ ഓരോ കുറ്റവും കമ്പനിയുടെ കുറ്റമായി സ്വാഭാവികമായി മാറില്ലെന്നും വ്യക്തിയുടെ അധികാരം, കൈമാറിയ ചുമതല, ബന്ധപ്പെട്ട നിയമത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം എന്നിവ പരിശോധിക്കണമെന്നും വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നു.