ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഓഗസ്റ്റ് 25 –

1978ൽ ജസ്റ്റിസ് വി. ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ സുപ്രീംകോടതിയിൽ മുന്നോട്ടുവച്ച ഒരു നിയമചിന്തയാണ് കഴിഞ്ഞ അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടായി ഇന്ത്യയിലെ തൊഴിൽനിയമത്തിൽ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയത്. “വ്യവസായം” എന്നത് ഫാക്ടറിയോ ലാഭമുണ്ടാക്കുന്ന സ്ഥാപനമോ മാത്രം അല്ല; തൊഴിലുടമയും തൊഴിലാളികളും ചേർന്ന് ക്രമബദ്ധമായി മനുഷ്യരുടെ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി സാധനങ്ങളോ സേവനങ്ങളോ നൽകുന്ന പ്രവർത്തനവും ആകാം എന്നതായിരുന്നു ആ സമീപനത്തിന്റെ അടിത്തറ. 2026 ഓഗസ്റ്റ് 20ന് State of U.P. v. Jai Bir Singh കേസിൽ ഒമ്പതംഗ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ച് ആ പഴയ സമീപനം പുനഃപരിശോധിച്ചു. പുതിയ പരിശോധന മുന്നോട്ടുവന്നെങ്കിലും അതിന്റെ പ്രയോഗം പഴയ 1947ലെ നിയമത്തിലെ ഭാവി കേസുകളിലേക്കാണ്, പുതിയ 2020ലെ നിയമത്തിലേക്ക് നേരിട്ട് അല്ല.

കൃഷ്ണയ്യർ പറഞ്ഞത് എന്തായിരുന്നു?

1978ലെ ബംഗളൂരു വാട്ടർ സപ്ലൈ കേസിൽ കൃഷ്ണയ്യരുടെ സമീപനം വളരെ വിശാലമായിരുന്നു. ഒരു സ്ഥാപനം “വ്യവസായം” ആണോ എന്ന് നോക്കുമ്പോൾ പ്രധാനമായും മൂന്ന് കാര്യങ്ങൾ പരിശോധിക്കണം: ക്രമബദ്ധമായ പ്രവർത്തനം ഉണ്ടോ, തൊഴിലുടമയും തൊഴിലാളികളും തമ്മിലുള്ള സഹകരണമുണ്ടോ, മനുഷ്യരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന സാധനങ്ങളോ സേവനങ്ങളോ നൽകുന്നുണ്ടോ.

ലാഭം ഉണ്ടാക്കുന്നുണ്ടോ എന്നത് മാത്രം നിർണായകമല്ല. അതുകൊണ്ടാണ് ലാഭേച്ഛയില്ലാത്ത ചില സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും പൊതുസേവന സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും തൊഴിൽനിയമത്തിന്റെ പരിധിയിൽ വരാനുള്ള വാതിൽ തുറന്നത്.

2026ൽ സുപ്രീംകോടതി എന്താണ് മാറ്റിയത്?

ഇവിടെയാണ് കൃത്യമായ നിയമസ്ഥിതി മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്.

ഒമ്പതംഗ ബെഞ്ച് 1978ലെ നിയമവ്യാഖ്യാനം പൂർണമായി തള്ളിയിട്ടില്ല. എന്നാൽ “വ്യവസായം” എന്നതിന്റെ പരിശോധന കൂടുതൽ സൂക്ഷ്മമാക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന് ഭൂരിപക്ഷം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.

പുതിയ സമീപനത്തിൽ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ സാമ്പത്തികവും വാണിജ്യപരവുമായ സ്വഭാവത്തിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു. സർക്കാർ ഒരു പ്രവർത്തനം നടത്തുന്നു എന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം അത് വ്യവസായമാണെന്നും, സർക്കാർ ക്ഷേമപ്രവർത്തനമാണെന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം അത് വ്യവസായമല്ലെന്നും പറയാനാകില്ല. പ്രവർത്തനത്തിന്റെ യഥാർഥ സ്വഭാവമാണ് പരിശോധിക്കേണ്ടത്.

പുതിയ പരിശോധന പഴയ 1947ലെ നിയമത്തിലെ പുതിയ കേസുകൾക്കാണ് പ്രസക്തി. 1947ലെ നിയമപ്രകാരം ഇതിനകം കോടതികളിലോ ട്രൈബ്യൂണലുകളിലോ കിടക്കുന്ന കേസുകൾക്ക് 1978ലെ ബംഗളൂരു വാട്ടർ സപ്ലൈ പരിശോധന തന്നെയാണ് തുടരുക.

2020ലെ വ്യവസായ ബന്ധ നിയമം പ്രകാരം “വ്യവസായം” എന്നതിൽ പൊതുവെ തൊഴിലുടമയും തൊഴിലാളികളും ചേർന്ന് ക്രമബദ്ധമായി നടത്തുന്ന, മനുഷ്യരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനായി സാധനങ്ങളോ സേവനങ്ങളോ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുകയോ വിതരണം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളാണ് ഉൾപ്പെടുന്നത്; ലാഭം ഉണ്ടാക്കണമെന്നത് നിർബന്ധമല്ല. എന്നാൽ എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും ഇതിൽ വരില്ല. പ്രധാനമായും ചാരിറ്റബിൾ, സാമൂഹിക, മനുഷ്യസേവന പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന സ്ഥാപനങ്ങൾ, സർക്കാരിന്റെ പരമാധികാര പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ആണവോർജം, പ്രതിരോധ ഗവേഷണം, ബഹിരാകാശ ഗവേഷണം തുടങ്ങിയ നിയമത്തിൽ പ്രത്യേകം ഒഴിവാക്കിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ “വ്യവസായം” എന്ന നിർവചനത്തിന് പുറത്താണ്. അതിനാൽ 2020ലെ നിയമത്തിൽ ഒരു സ്ഥാപനം ഉൾപ്പെടുമോ എന്ന് തീരുമാനിക്കുമ്പോൾ അത് തൊഴിലാളികളെ ഉപയോഗിച്ച് ക്രമബദ്ധമായി സാധനമോ സേവനമോ നൽകുന്നുണ്ടോ എന്നതോടൊപ്പം, നിയമം വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുള്ള ഒഴിവാക്കലുകളിൽപ്പെടുന്നുണ്ടോ എന്നും പരിശോധിക്കണം.

സുപ്രീംകോടതി വിധി നേരിട്ട് “തൊഴിലാളി” എന്ന വ്യക്തിയുടെ നിയമനിർവചനം മാറ്റിയിട്ടില്ല.

2026ലെ വിധിയുടെ പ്രധാന ചോദ്യം “industry” എന്നത് എന്താണ്? എന്നതായിരുന്നു. “worker” ആരാണ് എന്നതിന്റെ പുതിയ നിർവചനം കോടതി സൃഷ്ടിച്ചിട്ടില്ല.

എന്നാൽ ഒരു വലിയ പരോക്ഷ മാറ്റം ഉണ്ടാകും.

ഒരു വ്യക്തി തൊഴിലാളിയാണെന്ന് പറയുന്നതിന് മുമ്പ് അയാൾ ജോലി ചെയ്യുന്ന സ്ഥാപനവും പ്രവർത്തനവും ബന്ധപ്പെട്ട നിയമത്തിന്റെ പരിധിയിൽ വരുമോ എന്ന ചോദ്യം കൂടുതൽ പ്രധാനമാകും.

അതായത്:

വ്യവസായം → സ്ഥാപനത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം → തൊഴിലാളിയുടെ നിയമപരമായ സ്ഥാനം → ലഭിക്കുന്ന തൊഴിൽ സംരക്ഷണം

എന്ന ശൃംഖലയിൽ ആദ്യ കണ്ണിയിൽ മാറ്റം വന്നാൽ അതിന്റെ പ്രതിഫലം തൊഴിലാളിയിലേക്കും എത്താം.

പുതിയ നിയമം ചില പ്രധാന ഒഴിവാക്കലുകളും വ്യക്തമായി പറയുന്നു.

ചാരിറ്റബിൾ, സാമൂഹിക, മനുഷ്യസേവന പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പ്രധാനമായും ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന സ്ഥാപനങ്ങൾ, സർക്കാരിന്റെ ചില പരമാധികാര പ്രവർത്തനങ്ങൾ, കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ പ്രതിരോധ ഗവേഷണം, ആണവോർജം, ബഹിരാകാശം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവ “industry” എന്ന നിർവചനത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

അതുകൊണ്ട് 2026ലെ സുപ്രീംകോടതി വിധി മാത്രം നോക്കി പുതിയ തൊഴിലാളികളുടെ അവകാശം തീരുമാനിക്കാനാവില്ല. പുതിയ നിയമത്തിന്റെ നിർവചനമാണ് ആദ്യം നോക്കേണ്ടത്.

തൊഴിലാളിക്ക് യഥാർഥത്തിൽ എന്താണ് മാറാൻ പോകുന്നത്?

ഒരു ഉദാഹരണം നോക്കാം.

ഒരു വലിയ സാമൂഹിക സേവന സംഘടനയിൽ നൂറുകണക്കിന് ജീവനക്കാർ ജോലി ചെയ്യുന്നു എന്ന് കരുതുക.

1978ലെ വിശാലമായ സമീപനം ഉപയോഗിച്ച് “തൊഴിലുടമയും തൊഴിലാളികളും ചേർന്ന് ക്രമബദ്ധമായി സേവനം നൽകുന്നു, അതിനാൽ ഇത് വ്യവസായമാണ്” എന്ന് വാദിക്കാൻ കൂടുതൽ അവസരമുണ്ടായിരുന്നു.

പുതിയ നിയമത്തിൽ ആ സ്ഥാപനത്തിന്റെ പ്രധാന സ്വഭാവം എന്താണ്, അത് ചാരിറ്റബിൾ അല്ലെങ്കിൽ സാമൂഹിക സേവന സ്ഥാപനമാണോ, നിയമത്തിലെ ഒഴിവാക്കലിൽ വരുമോ എന്നതും പരിശോധിക്കേണ്ടിവരും.

അതിനാൽ ചില സ്ഥാപനങ്ങളിലെ ജീവനക്കാർക്ക് വ്യവസായ തർക്ക നിയമത്തിന്റെ പ്രത്യേക സംരക്ഷണത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാൻ മുമ്പത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ നിയമപരമായ പരിശോധന നേരിടേണ്ടിവരാം.

പക്ഷേ അതിനർഥം അവരുടെ എല്ലാ തൊഴിൽ അവകാശങ്ങളും ഇല്ലാതാകുന്നു എന്നല്ല. വേതനം, സുരക്ഷ, സാമൂഹിക സുരക്ഷ, തൊഴിൽസ്ഥല അവകാശങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ മറ്റ് തൊഴിൽനിയമങ്ങളിലൂടെ ലഭിച്ചേക്കാം.

ഏറ്റവും വലിയ മാറ്റം: “ഞങ്ങൾ തൊഴിലാളികളാണ്” എന്ന് മാത്രം പറഞ്ഞാൽ പോരാ

ഇതാണ് പുതിയ കാലഘട്ടത്തിലെ പ്രധാന നിയമപോരാട്ടം.

മുമ്പ് യൂണിയൻ കോടതിയിൽ പോയപ്പോൾ:

“ഇത് ഒരു വ്യവസായമാണ്. അതിനാൽ ഞങ്ങളുടെ അംഗങ്ങൾ തൊഴിലാളികളാണ്. വ്യവസായ തർക്ക നിയമം ബാധകമാണ്.”

എന്ന് വാദിക്കാൻ 1978ലെ വിധി വലിയ ആയുധമായിരുന്നു.

ഇനി പുതിയ നിയമത്തിന്റെ കേസുകളിൽ അതിനൊപ്പം മറ്റൊരു പടി കൂടി വേണം:

“ഈ സ്ഥാപനത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം 2020ലെ നിയമത്തിലെ ‘industry’ നിർവചനത്തിൽ എങ്ങനെയാണ് വരുന്നത്?”

എന്ന് കൃത്യമായി സ്ഥാപിക്കണം.

അതിനാൽ തൊഴിൽ തർക്കങ്ങൾ കൂടുതൽ നിയമവ്യാഖ്യാനത്തെ ആശ്രയിച്ചുള്ള പോരാട്ടങ്ങളായി മാറാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

അപ്പോൾ ട്രേഡ് യൂണിയനുകളുടെ ജോലി എന്താകും?

ഇവിടെയാണ് യൂണിയനുകളുടെ ദൗത്യം മാറുന്നത്.

പഴയ രീതിയിൽ യൂണിയന്റെ പ്രധാന ശക്തി അംഗബലം, പണിമുടക്ക്, കൂട്ടായ ചർച്ച എന്നിവയായിരുന്നു.

ഇനി അതിനൊപ്പം നിയമപരമായ തയ്യാറെടുപ്പും അത്രതന്നെ പ്രധാനമാകും.

ഒരു യൂണിയന് ഓരോ സ്ഥാപനത്തെയും കുറിച്ച് വ്യക്തമായി അറിയേണ്ടിവരും:

• സ്ഥാപനത്തിന്റെ നിയമപരമായ സ്വഭാവം എന്താണ്?
• അത് “industry” ആണോ?
• അത് പുതിയ നിയമത്തിലെ ഏതെങ്കിലും ഒഴിവാക്കലിൽ വരുമോ?
• തൊഴിലാളിയുടെ നിർവചനത്തിൽ അംഗം വരുമോ?
• ഏത് തൊഴിൽനിയമമാണ് തർക്കത്തിന് ബാധകം?

ഇവയ്ക്കുള്ള ഉത്തരങ്ങൾ രേഖകളും നിയമവാദങ്ങളും സഹിതം തയ്യാറാക്കേണ്ടിവരും.

പുതിയ വ്യവസായ ബന്ധ നിയമം തന്നെ ട്രേഡ് യൂണിയനുകൾക്കായി പ്രത്യേക സംവിധാനങ്ങൾ നൽകുന്നുണ്ട്.

ചർച്ചയ്ക്കുള്ള അംഗീകൃത യൂണിയൻ, ചർച്ചാ കൗൺസിൽ, തൊഴിലാളികളുടെ പരാതിപരിഹാര സംവിധാനം, വ്യവസായ തർക്ക പരിഹാര സംവിധാനം, ട്രൈബ്യൂണൽ തുടങ്ങിയ സംവിധാനങ്ങൾ പുതിയ നിയമത്തിലുണ്ട്.

20 അല്ലെങ്കിൽ അതിലധികം തൊഴിലാളികളുള്ള വ്യവസായ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ പരാതിപരിഹാര സമിതി രൂപീകരിക്കാനും നിയമം വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു.

അതുകൊണ്ട് യൂണിയനുകളുടെ പ്രസക്തി കുറഞ്ഞിട്ടില്ല. അവരുടെ രീതിയാണ് മാറേണ്ടത്.

ഇനി യൂണിയൻ ചെയ്യേണ്ട ഏറ്റവും വലിയ ജോലി

തൊഴിലാളികളുടെ അവകാശത്തിനായി പോരാടുമ്പോൾ “പഴയ സുപ്രീംകോടതി വിധി ഞങ്ങൾക്ക് അനുകൂലമാണ്” എന്നതിൽ മാത്രം ആശ്രയിച്ചാൽ പോരാ.

പുതിയ നിയമത്തിൽ തൊഴിലാളിക്ക് എന്ത് അവകാശമുണ്ട് എന്ന് കണ്ടെത്തി, അത് കോടതിയിലും തൊഴിലുടമയുമായുള്ള ചർച്ചയിലും ശക്തമായി സ്ഥാപിക്കണം.

അതോടൊപ്പം പുതിയ നിയമത്തിലെ “industry”, “worker”, “employee”, “industrial dispute” എന്നീ നിർവചനങ്ങൾ എങ്ങനെ പ്രയോഗിക്കണം എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള പുതിയ കോടതി വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നതിലും യൂണിയനുകൾക്ക് വലിയ പങ്കുണ്ടാകും.

കാരണം അടുത്ത കുറച്ച് വർഷങ്ങളിൽ പല തർക്കങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രചോദ്യം ഇതായിരിക്കും:

“ഈ സ്ഥാപനം വ്യവസായമാണോ?”

അതിന്റെ ഉത്തരം തന്നെയാണ് പലപ്പോഴും:

“ഇവിടെ ജോലി ചെയ്യുന്ന വ്യക്തിക്ക് വ്യവസായ തർക്ക നിയമത്തിന്റെ സംരക്ഷണം ലഭിക്കുമോ?”

എന്ന അടുത്ത ചോദ്യത്തിന്റെയും ഉത്തരം തീരുമാനിക്കുക.

കൃഷ്ണയ്യരുടെ കാലത്തുനിന്ന് ഇന്നത്തെ കാലത്തേക്ക്

1978ൽ കൃഷ്ണയ്യരുടെ ചിന്തയുടെ കേന്ദ്രത്തിൽ തൊഴിലാളിയും തൊഴിലുടമയും ചേർന്ന് നടത്തുന്ന പ്രവർത്തനം ആയിരുന്നു.

2026ൽ സുപ്രീംകോടതി ആ ചിന്തയെ പൂർണമായി ഇല്ലാതാക്കിയിട്ടില്ല. പക്ഷേ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ യഥാർഥ സാമ്പത്തിക സ്വഭാവം, വാണിജ്യ സ്വഭാവം, സ്ഥാപനത്തിന്റെ പ്രധാന പ്രവർത്തനം, നിയമപരമായ ഒഴിവാക്കലുകൾ തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ സൂക്ഷ്മമായി പരിശോധിക്കേണ്ട സാഹചര്യം സൃഷ്ടിച്ചു.

അതേസമയം, പുതിയ 2020ലെ നിയമം ഇതിനകം തന്നെ “industry” എന്നതിനെക്കുറിച്ച് സ്വന്തം നിയമപരമായ ചട്ടക്കൂട് ഉണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ട്. സുപ്രീംകോടതിയുടെ പുതിയ വിധി ആ നിയമത്തെ പുനർവ്യാഖ്യാനിച്ചിട്ടില്ല.

പഴയ തൊഴിൽതർക്കങ്ങൾക്ക് കൃഷ്ണയ്യരുടെ നിയമവ്യാഖ്യാനം ഇപ്പോഴും സംരക്ഷിതമാണ്. പുതിയ തൊഴിൽതർക്കങ്ങളിൽ പുതിയ നിയമത്തിന്റെ നിർവചനമാണ് പോരാട്ടത്തിന്റെ പ്രധാന വേദി. അതിനാൽ തൊഴിലാളിക്കും ട്രേഡ് യൂണിയനും ഇനി നിയമം കൂടുതൽ കൃത്യമായി വായിക്കേണ്ട കാലമാണ്.

പ്രധാന വാർത്തകൾ

Supreme Court of India, State of U.P. v. Jai Bir Singh, Judgment dated 20 August 2026: Nine-Judge Constitution Bench decision on the definition of “industry” under the Industrial Disputes Act, 1947.
India Code, Industrial Relations Code, 2020: Statutory definitions of “industry” and “worker”, including exclusions and the framework governing trade unions and industrial disputes.
Supreme Court Observer: Judgment matrix explaining the different opinions of the nine-judge bench and the prospective application of the reformulated test.
Ministry of Labour & Employment, Government of India: Official explanatory material on the Industrial Relations Code, including trade unions, grievance redressal and industrial dispute mechanisms.