ലണ്ടൻ, 2026 ഓഗസ്റ്റ് 22:

പാകിസ്ഥാൻ ഭരണത്തിലുള്ള ജമ്മു കശ്മീരിൽ മാസങ്ങളായി തുടരുന്ന ജനകീയ പ്രതിഷേധങ്ങളും സുരക്ഷാസേനയുടെ കടുത്ത നടപടികളും ഇപ്പോൾ അന്താരാഷ്ട്ര വേദിയിലേക്കാണ് എത്തുന്നത്. 70ലേറെ ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെന്റ് അംഗങ്ങൾ യു.എൻ സെക്രട്ടറി ജനറൽ അന്റോണിയോ ഗുട്ടറസിന് കത്തയച്ച് രക്തച്ചൊരിച്ചിൽ അവസാനിപ്പിക്കാനും സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ ജീവൻ സംരക്ഷിക്കാനും അടിയന്തര ഇടപെടൽ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ആശയവിനിമയ നിയന്ത്രണം, അറസ്റ്റുകൾ, അവശ്യസാധനങ്ങളുടെ തടസ്സം, സമാധാനപരമായ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനത്തിനുള്ള നിയന്ത്രണം എന്നിവയിൽ പ്രത്യേക ആശങ്കയും കത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

പെട്ടെന്ന് പൊട്ടിയ കലാപമല്ല, വർഷങ്ങളായി കെട്ടിക്കിടന്ന അമർഷം

ഇപ്പോഴത്തെ പ്രതിഷേധത്തിന് പിന്നിൽ ഒരു കാരണമാത്രമില്ല. വിലക്കയറ്റം, വിലകുറഞ്ഞ ഗോതമ്പും വൈദ്യുതിയും ആവശ്യപ്പെട്ടുള്ള ജനകീയ ആവശ്യം, രാഷ്ട്രീയ പ്രതിനിധിത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പരാതികൾ, ഭരണപരമായ അവഗണന എന്നിവ ചേർന്നാണ് അസന്തോഷം വളർന്നത്. 2023ൽ രൂപംകൊണ്ട ജോയിന്റ് അവാമി ആക്ഷൻ കമ്മിറ്റി പിന്നീട് ഈ ആവശ്യങ്ങളുടെ പ്രധാന വേദിയായി. 2025ൽ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് പിന്നാലെ സർക്കാരുമായി ചില പരിഷ്കാരങ്ങളിൽ ധാരണയായെങ്കിലും ആവശ്യങ്ങൾ പൂർണമായി നടപ്പായില്ലെന്ന പരാതിയാണ് വീണ്ടും സമരത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്.

ആവശ്യം പറഞ്ഞവർക്കെതിരെ തീവ്രവാദ മുദ്ര

പ്രതിഷേധം ശക്തമായതോടെ ജൂൺ 5ന് ജെ.എ.എ.സി.യെ നിരോധിത സംഘടനയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. അതോടൊപ്പം ഇന്റർനെറ്റും മൊബൈൽ ആശയവിനിമയവും നിയന്ത്രിക്കുകയും അറസ്റ്റുകൾ വ്യാപകമാകുകയും ചെയ്തു. ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണൽ ഈ നടപടികളെ മനുഷ്യാവകാശ സ്ഥിതി കൂടുതൽ വഷളാക്കുന്ന നീക്കമെന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. പ്രതിഷേധസംഘടനയെ തീവ്രവാദ നിയമത്തിന്റെ പരിധിയിൽ കൊണ്ടുവന്നതും ആശയവിനിമയ വിലക്കും ഒരുമിച്ച് വന്നത് അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ പ്രത്യേക ആശങ്കയ്ക്കിടയാക്കി.

വെടിയുണ്ടകൾക്കിടയിൽ അപ്രത്യക്ഷമായ കണക്കുകൾ

സംഘർഷത്തിൽ എത്ര പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു എന്നതിൽ തന്നെ വലിയ തർക്കമുണ്ട്. പാകിസ്ഥാൻ ഭരണകൂടം നൽകുന്ന കണക്കുകളും പ്രതിഷേധസംഘടനകളും മനുഷ്യാവകാശ നിരീക്ഷകരും നൽകുന്ന കണക്കുകളും തമ്മിൽ വലിയ വ്യത്യാസമുണ്ട്. യു.എൻ മനുഷ്യാവകാശ മേധാവി വോൾക്കർ ടർക്ക് ജൂലൈയിൽ എല്ലാ മരണങ്ങളിലും വേഗത്തിലുള്ളതും സമഗ്രവും നിഷ്പക്ഷവുമായ അന്വേഷണം ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. സമാധാനപരമായ സമ്മേളനം, അഭിപ്രായപ്രകടനം, ഇന്റർനെറ്റ് പ്രവേശനം എന്നിവയും ഉറപ്പാക്കണമെന്ന് യു.എൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.

ഇന്റർനെറ്റ് നിയന്ത്രണവും വിദേശ മാധ്യമപ്രവർത്തകർക്ക് റിപ്പോർട്ടിങ് തടസ്സങ്ങളും കാരണം യഥാർഥ മരണസംഖ്യയും സംഭവങ്ങളുടെ പൂർണ ചിത്രവും സ്വതന്ത്രമായി പരിശോധിക്കുന്നത് ബുദ്ധിമുട്ടാണെന്നും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്.

ബ്രിട്ടീഷ് എംപിമാർ യു.എൻ- നോട് ആവശ്യപ്പെട്ടത് എന്ത്?

കത്തിലെ ആവശ്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ചാൽ ഇത് വെറും പാകിസ്ഥാനെ വിമർശിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്താവനയല്ലെന്ന് മനസ്സിലാകും. രക്തച്ചൊരിച്ചിൽ അവസാനിപ്പിക്കാൻ യു.എൻ ഇടപെടണം, ഇന്റർനെറ്റും ആശയവിനിമയ സംവിധാനങ്ങളും പുനഃസ്ഥാപിക്കണം, ഭക്ഷണം, മരുന്ന് തുടങ്ങിയ അവശ്യസാധനങ്ങളുടെ നീക്കം തടസ്സമില്ലാതെ നടക്കണം, അനിയന്ത്രിത അറസ്റ്റുകൾ അവസാനിപ്പിക്കണം, അറസ്റ്റിലായവർക്ക് നിയമസഹായവും നിയമാനുസൃത നടപടികളും ഉറപ്പാക്കണം എന്നിവയാണ് പ്രധാന ആവശ്യങ്ങൾ. സ്വതന്ത്ര മനുഷ്യാവകാശ നിരീക്ഷകർക്ക് പ്രദേശത്തേക്ക് പ്രവേശനം നൽകണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടു.

ഇത് പാകിസ്ഥാന്റെ ആഭ്യന്തര പ്രശ്നമെന്ന പരിധി കടക്കുന്നു

ഇതാണ് ബ്രിട്ടീഷ് എംപിമാരുടെ കത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രാധാന്യം. ഒരു രാജ്യത്തിനകത്തെ പ്രതിഷേധത്തെക്കുറിച്ച് വിദേശ പാർലമെന്റ് അംഗങ്ങൾ പ്രതികരിക്കുന്നത് പുതുമയല്ല. പക്ഷേ ഇവിടെ അവർ നേരിട്ട് യു.എൻ സെക്രട്ടറി ജനറലിനോട് ഇടപെടൽ ആവശ്യപ്പെടുകയാണ്. അതോടെ വിഷയം പാകിസ്ഥാന്റെ ആഭ്യന്തര ക്രമസമാധാന പ്രശ്നത്തിൽ നിന്ന് അന്താരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ ചർച്ചയിലേക്ക് മാറുന്നു.

യു.എൻ മനുഷ്യാവകാശ മേധാവിയുടെ മുൻ നിലപാടിനെയും എംപിമാർ കത്തിൽ പിന്തുണയ്ക്കുന്നുണ്ട്. അതായത് പ്രതിഷേധക്കാരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ കേൾക്കുക, രാഷ്ട്രീയ സംവാദം നടത്തുക, മരണങ്ങളിൽ അന്വേഷണം നടത്തുക എന്ന ആവശ്യങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോൾ രണ്ട് അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിലുള്ള ശബ്ദങ്ങൾ ഒരേ ദിശയിൽ എത്തുകയാണ്.

കശ്മീരിന്റെ ശബ്ദത്തിന് ഇനി മറ്റൊരു വേദി

ഈ കത്ത് പാക് അധിനിവേശ കശ്മീരിലെ പ്രക്ഷോഭത്തിന് ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയ മാനമുണ്ടാക്കുന്നു. അതേസമയം അതിന്റെ അർഥം ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെന്റ് മുഴുവൻ ഒരേ നിലപാട് സ്വീകരിച്ചു എന്നല്ല. കത്തിലെ ആവശ്യങ്ങളെ മനുഷ്യാവകാശ സംരക്ഷണം, സ്വതന്ത്ര അന്വേഷണം, രാഷ്ട്രീയ സംവാദം എന്ന പരിധിയിലാണ് കാണേണ്ടത്.

ഇനി ഇസ്ലാമാബാദിന് മുന്നിലുള്ള ചോദ്യം പ്രതിഷേധം എങ്ങനെ അടിച്ചമർത്താം എന്നതിലൊതുങ്ങുന്നില്ല.

“ജനങ്ങൾ എന്താണ് ആവശ്യപ്പെടുന്നത്, അവരുടെ മരണങ്ങളിൽ ആരാണ് ഉത്തരവാദി, അതിനെക്കുറിച്ച് ലോകം സ്വതന്ത്രമായി അന്വേഷിക്കട്ടെയോ?”

ആ ചോദ്യമാണ് ഇപ്പോൾ അന്താരാഷ്ട്ര വേദിയിലും ഉയരുന്നത്.

സ്രോതസുകൾ

United Nations Office of the High Commissioner for Human Rights
UN Geneva – Human Rights Spokesperson
UK Parliament Hansard
Amnesty International – Pakistan
Human Rights Commission of Pakistan
Pakistan-administered Kashmir Government
Azad Jammu and Kashmir Legislative Assembly
UN Human Rights Council