ഭുവനേശ്വർ, 2026 ഓഗസ്റ്റ് 22 –

ഏകദേശം 18 വർഷം പഴക്കമുള്ള ഒരു കൊലക്കേസ്. പ്രധാന പ്രതിയെന്ന് പൊലീസ് ആരോപിച്ച മാവോയിസ്റ്റ് നേതാവ് ഡി. കേശവ റാവു എന്ന ആസാദ് ഒടുവിൽ കുറ്റവിമുക്തൻ. ജഗജിത്‌പെട്ട ആശ്രമത്തിലെ വെടിവെപ്പിൽ വി.എച്ച്.പി നേതാവ് സ്വാമി ലക്ഷ്മണാനന്ദ സരസ്വതിയും നാല് അനുയായികളും കൊല്ലപ്പെട്ട കേസിലാണ് പരലാഖേമുണ്ടിയിലെ പ്രത്യേക കോടതി ആസാദിനെ വെറുതെ വിട്ടത്. അഡീഷണൽ സെഷൻസ് ജഡ്ജി സത്യനാരായൺ പത്രയാണ് വിധി പറഞ്ഞത്. അഞ്ച് പേരുടെ കൊലപാതകം നടന്നുവെന്നത് തെളിഞ്ഞെങ്കിലും ആസാദ് തന്നെയാണ് അതിൽ പങ്കെടുത്തതെന്ന് സംശയാതീതമായി തെളിയിക്കാൻ പ്രോസിക്യൂഷന് കഴിഞ്ഞില്ലെന്നാണ് കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്. 2011ൽ അറസ്റ്റിലായ ആസാദ് ഏകദേശം 15 വർഷം ജയിലിൽ കഴിഞ്ഞ ശേഷമാണ് പുറത്തിറങ്ങിയത്.

തെളിവ് എവിടെ? സംശയം മാത്രം മതിയാകില്ല

കേസിലെ ഏറ്റവും വലിയ തിരിച്ചടി പ്രോസിക്യൂഷന്റെ തെളിവുകളിലാണ്. 22 സാക്ഷികളെ വിസ്തരിച്ചെങ്കിലും പ്രതിയെ ആക്രമണസംഘത്തിൽ തിരിച്ചറിഞ്ഞ ഏക ദൃക്സാക്ഷിയുടെ മൊഴി മാത്രമാണ് നിർണായകമായി ഉണ്ടായിരുന്നത്. ആക്രമികൾ മുഖംമൂടിയോ കുരങ്ങുതൊപ്പിയോ ധരിച്ചിരുന്നുവെന്നും മറ്റു സാക്ഷികൾ ആസാദിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ലെന്നും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. സംഭവസ്ഥലത്ത് കിട്ടിയ “ആസാദ്” എന്ന പേരിലുള്ള മാവോയിസ്റ്റ് കത്ത് ഇയാൾ തന്നെയാണ് എഴുതിയതെന്ന് തെളിയിക്കാൻ കൈയക്ഷര വിദഗ്ധന്റെ റിപ്പോർട്ടില്ല. പിടിച്ചെടുത്ത ആയുധങ്ങൾ ആസാദിൽ നിന്ന് ലഭിച്ചതുമല്ല. ആയുധങ്ങളെ അദ്ദേഹവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ബാലിസ്റ്റിക് അല്ലെങ്കിൽ ശാസ്ത്രീയ തെളിവും ഹാജരാക്കിയില്ല. ഗൂഢാലോചന തെളിയിക്കുന്ന വിശ്വസനീയമായ കൂടിക്കാഴ്ച, ആശയവിനിമയം തുടങ്ങിയ തെളിവുകളും ഇല്ലായിരുന്നു. അതിനാൽ “സംശയം എത്ര ശക്തമായാലും അത് തെളിവിന് പകരമാകില്ല” എന്ന നിലപാടിലാണ് കോടതി എത്തിയത്.

കേസ് നടത്തിപ്പിൽ സർക്കാരിന് വീഴ്ചയുണ്ടായിരുന്നോ?

ഇവിടെയാണ് ഇപ്പോഴത്തെ രാഷ്ട്രീയ വിവാദം. “പ്രതിക്കെതിരെ ശക്തമായ കേസ് ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ ഇത്രയും വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഇങ്ങനെ വിട്ടയക്കപ്പെടുമായിരുന്നോ?” എന്ന ചോദ്യം സ്വാഭാവികമാണ്. പക്ഷേ കോടതി വിധി മാത്രം നോക്കി ഒഡിഷ സർക്കാർ മനപ്പൂർവം കേസ് ദുർബലമാക്കി എന്ന് പറയാൻ തെളിവില്ല. മറിച്ച്, 2025ൽ സുപ്രീംകോടതിയുടെ നിർദേശത്തെ തുടർന്ന് ആസാദിനെതിരായ കേസുകൾ വേഗത്തിൽ തീർക്കാൻ പ്രത്യേക കോടതി രൂപീകരിച്ചത് നിലവിലെ സർക്കാരിന്റെ നടപടിയാണ്. അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ ഒഡിഷയിലും ആന്ധ്രയിലുമായി 49 കേസുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും ലക്ഷ്മണാനന്ദ വധക്കേസുൾപ്പെടെ ഒടുവിൽ എല്ലാ കേസുകളിലും കുറ്റവിമുക്തനായി. അതേസമയം, 2008ലെ കൊലപാതകത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ജസ്റ്റിസ് എ.എസ്. നായിഡു കമ്മീഷന്റെ റിപ്പോർട്ട് 2024ലെ അധികാരമാറ്റത്തിനിടെ മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ഓഫീസിൽ നിന്ന് കാണാതായതും മറ്റൊരു ഗുരുതര ചോദ്യമാണ്. റിപ്പോർട്ട് മനപ്പൂർവം നീക്കം ചെയ്തതാണോ, ആരാണ് ഉത്തരവാദി എന്നതിൽ ഇപ്പോഴും അന്വേഷണം നടക്കുകയാണ്. അതിനാൽ കേസ് തകർന്നതും റിപ്പോർട്ട് കാണാതായതും തമ്മിൽ ബന്ധമുണ്ടെന്ന് ഇപ്പോൾ പറയുന്നത് തെളിവില്ലാത്ത നിഗമനമായിരിക്കും.

പതിനെട്ട് വർഷം പഴയ കൊല വീണ്ടും രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ നടുവിൽ

2008 ഓഗസ്റ്റ് 23ന് ജന്മാഷ്ടമി ആഘോഷത്തിനിടെ ജലേസ്പെട്ട ആശ്രമത്തിലേക്ക് ഏകദേശം 20 മുതൽ 25 വരെ ആയുധധാരികൾ കയറി വെടിയുതിർക്കുകയായിരുന്നു. ലക്ഷ്മണാനന്ദ സരസ്വതി, മാതാ ഭക്തിമയീ, കിഷോർ ബാബ, അമൃതാനന്ദ, പുരേന്ദ്ര ഗന്ത എന്നിവർ കൊല്ലപ്പെട്ടു. ആക്രമണത്തിന് ശേഷം മാവോയിസ്റ്റുകളുടെ ബൻസധാര വിഭാഗമാണ് കൊല നടത്തിയതെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്ന കത്ത് അവിടെ ഉപേക്ഷിച്ചതായി പൊലീസ് പറഞ്ഞിരുന്നു. പിന്നീട് ഈ കൊലപാതകം കന്ധമാലിൽ വലിയ സാമുദായിക സംഘർഷത്തിന് കാരണമായി. ഡസൻ കണക്കിന് ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ വീടുവിട്ട് പോകേണ്ടിവരികയും ചെയ്തു.

ഇനി ഒഡിഷ സർക്കാരിന്റെ മുന്നിലുള്ള പരീക്ഷണം

ഇവിടെയാണ് മുഖ്യമന്ത്രി മോഹൻ ചരൺ മാജിയുടെ സർക്കാരിന് രാഷ്ട്രീയ പരീക്ഷണം തുടങ്ങുന്നത്. ലക്ഷ്മണാനന്ദ വധക്കേസും കന്ധമാൽ കലാപവും ഒഡിഷയിലെ ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയത്തിന് വലിയ പ്രതീകാത്മക പ്രാധാന്യമുള്ള വിഷയങ്ങളാണ്. ഇപ്പോഴത്തെ സർക്കാർ അധികാരത്തിലെത്തിയപ്പോൾ കാണാതായ കമ്മീഷൻ റിപ്പോർട്ട് പുറത്തുകൊണ്ടുവരുമെന്നും വിഷയത്തിൽ അന്വേഷണം നടത്തുമെന്നും നിലപാട് സ്വീകരിച്ചിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് ആസാദിന്റെ കുറ്റവിമുക്തി സർക്കാരിന് രാഷ്ട്രീയമായി അസ്വസ്ഥത ഉണ്ടാക്കും. പ്രത്യേകിച്ച് റിപ്പോർട്ട് ഇപ്പോഴും കാണാനില്ലാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ “യഥാർഥ കൊലയാളികൾ ആരാണ്?” എന്ന ചോദ്യം വീണ്ടും ഉയരും.

ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയത്തിന് ഇനി എന്ത് വഴിയാകും?

ഈ വിധിക്ക് പിന്നാലെ ഒഡിഷയിലെ ഹിന്ദുത്വ സംഘടനകൾ കൂടുതൽ ശക്തമായ അന്വേഷണം ആവശ്യപ്പെടാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. എന്നാൽ സർക്കാരിന് മുന്നിലുള്ള ശരിയായ വഴി വികാരത്തെ രാഷ്ട്രീയ ആയുധമാക്കുന്നതല്ല. കാണാതായ കമ്മീഷൻ റിപ്പോർട്ട് കണ്ടെത്തുക, അന്വേഷണത്തിലെ വീഴ്ചകൾ പരിശോധിക്കുക, ലഭ്യമായ തെളിവുകൾ വീണ്ടും ശാസ്ത്രീയമായി വിലയിരുത്തുക, കുറ്റക്കാരെ തെളിവിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നിയമത്തിന് മുന്നിലെത്തിക്കുക എന്നതാണ്.

കാരണം ഒരു കാര്യം കോടതി വീണ്ടും ഓർമ്മിപ്പിച്ചു.

കൊലപാതകം നടന്നുവെന്നത് ഒരു സത്യം. പക്ഷേ ആരാണ് കൊല ചെയ്തത് എന്നത് തെളിവിലൂടെ മാത്രമേ സ്ഥാപിക്കാനാകൂ.

ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയത്തിനും സർക്കാരിനും അതിനപ്പുറം പോകാനുള്ള അവകാശമില്ല. അതുപോലെ ഒരു പ്രതിയെ മാവോയിസ്റ്റ് എന്ന് വിളിച്ചതുകൊണ്ട് മാത്രം കൊലപാതകക്കുറ്റം തെളിയുകയുമില്ല.

കന്ധമാലിന്റെ 2008ലെ മുറിവുകൾ ഇപ്പോഴും രാഷ്ട്രീയത്തിൽ തുറന്നുകിടക്കുകയാണ്. ഇപ്പോഴത്തെ വിധി ആ മുറിവ് വീണ്ടും തുറന്നു. ഇനി ഒഡിഷ സർക്കാരിന് മുന്നിലുള്ള യഥാർഥ വെല്ലുവിളി ആ മുറിവിൽ രാഷ്ട്രീയം ചേർക്കുകയാണോ, അതോ തെളിവും സത്യവും ഉപയോഗിച്ച് അത് അടയ്ക്കുകയാണോ എന്നതാണ്.

അനുബന്ധം: സംഭവത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലം

2008 ഓഗസ്റ്റ് 23ന് കന്ധമാൽ ജില്ലയിലെ ജലേസ്പെട്ട ആശ്രമത്തിൽ സ്വാമി ലക്ഷ്മണാനന്ദ സരസ്വതിയും നാല് അനുയായികളും ആയുധധാരികളുടെ ആക്രമണത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു. ആക്രമണത്തിന് പിന്നിൽ മാവോയിസ്റ്റുകളാണെന്നായിരുന്നു പൊലീസ് അന്വേഷണത്തിന്റെ പ്രധാന നിഗമനം. 2013ൽ കേസിൽ എട്ട് പേരെ ജീവപര്യന്തം തടവിന് ശിക്ഷിച്ചിരുന്നു. ആസാദിനെതിരായ വിചാരണ പിന്നീട് പ്രത്യേകം നടന്നു. അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ നേരിട്ട് ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന വിശ്വസനീയമായ തെളിവുകൾ ഇല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയാണ് ഇപ്പോൾ കോടതി കുറ്റവിമുക്തനാക്കിയത്. കൊലപാതകത്തിന് പിന്നാലെ കന്ധമാലിൽ ഉണ്ടായ സാമുദായിക സംഘർഷത്തിൽ 38ഓളം പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയും 25,000ലേറെ പേർക്ക് വീടുവിടേണ്ടിവരികയും ചെയ്തതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്.

പ്രധാന സ്രോതസുകൾ

Special Court Judgment, Odisha
Official Records of the Odisha High Court
Government Inquiry into the Missing Justice A.S. Naidu Commission Report
Justice A.S. Naidu Commission Report on the 2008 Kandhamal Violence and Laxmanananda Saraswati Murder
Supreme Court Directions on Expediting Cases Against D. Keshava Rao alias Azad
Records Relating to the Special Court Constituted to Expedite Azad’s Pending Cases
Odisha Government Records and Statements on the Missing Commission Reports
Official Police and Investigation Records Relating to the Laxmanananda Saraswati Murder Case