പ്രയാഗ്‌രാജ്, ഓഗസ്റ്റ് 1０-

സ്വകാര്യ തർക്കത്തിൽനിന്നുണ്ടായ പ്രവൃത്തിക്ക് ജോലിയുമായോ സ്ഥാപനത്തിന്റെ പ്രവർത്തനവും അച്ചടക്കവും സൽപ്പേരുമായോ ബന്ധമില്ലെങ്കിൽ റിസർവ് ബാങ്ക് ജീവനക്കാരന്റെ സർവീസ് ദുഷ്പെരുമാറ്റമായി കണക്കാക്കാനാകില്ലെന്ന് അലഹാബാദ് ഹൈക്കോടതി. ജസ്റ്റിസുമാരായ സൗമിത്ര ദയാൽ സിങ്, സ്വരൂപമ ചതുർവേദി എന്നിവരുടെ ബെഞ്ച് ２０２６ ഓഗസ്റ്റ് ５ന് റിസർവ് ബാങ്ക് സമർപ്പിച്ച പ്രത്യേക അപ്പീൽ തള്ളി. അപ്പീൽക്കാർക്കായി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ അനുരാഗ് ഖന്നയും അഭിഭാഷകരായ ഗൗരവ് ഗൗതം, മുഹമ്മദ് അതിഫ് എന്നിവരും ഹാജരായി. എതിർകക്ഷിയായ വിരമിച്ച ജീവനക്കാരൻ വിജയാനന്ദ് റായിക്കായി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ സഞ്ജീവ് സിങ്ങും അഭിഭാഷകരായ ജിയാ ലാൽ യാദവ്, മുഷിർ ഖാൻ, സൗരഭ് സിങ് എന്നിവരും ഹാജരായി.

ഓഫീസിലെ സ്വകാര്യ സന്ദർശകയുമായുള്ള തർക്കത്തിന് ഔദ്യോഗിക ചുമതലയുമായി ബന്ധം തെളിഞ്ഞില്ല

കാൻപുരിലെ റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫീസിൽ അസിസ്റ്റന്റ് വേഡ് പ്രോസസറായി ജോലി ചെയ്തിരുന്ന വിജയാനന്ദ് റായിയെ കാണാൻ ２００３ മേയ് １３ന് മുന്നി റായ് എന്ന മീനു എത്തിയിരുന്നു. റായ് ഇവരെ അടിക്കുകയും മുറിയിൽനിന്ന് പുറത്താക്കുകയും മേലുദ്യോഗസ്ഥരുടെ അനുമതിയില്ലാതെ ഓഫീസ് വിടുകയും ചെയ്തെന്നായിരുന്നു ആരോപണം. ഇവർ റായിയുടെ ഭാര്യയാണെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടാണ് സന്ദർശക പാസ് വാങ്ങിയതെന്നും രേഖകളിലുണ്ടായിരുന്നു.

സംഭവം ഓഫീസിനകത്തും ജോലി സമയത്തുമാണെന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം സർവീസ് ദുഷ്പെരുമാറ്റമാകില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. പ്രവൃത്തിക്ക് ഔദ്യോഗിക ജോലിയുമായുള്ള ബന്ധമോ റിസർവ് ബാങ്കിന് സാമ്പത്തികനഷ്ടമോ പൊതുസമൂഹത്തിൽ അപകീർത്തിയോ ഉണ്ടായതായി തെളിയിക്കണം. ഇവിടെ ആരോപണം വ്യക്തിതർക്കത്തിൽനിന്നുള്ളതാണെന്നും അത്തരമൊരു ബന്ധം തെളിഞ്ഞിട്ടില്ലെന്നും ബെഞ്ച് വിലയിരുത്തി.

അനുമതിയില്ലാതെ ഓഫീസ് വിട്ടത് ഒറ്റപ്പെട്ട സംഭവം; പുറത്താക്കൽ ആനുപാതികമല്ല

മേലുദ്യോഗസ്ഥരുടെ അനുമതിയില്ലാതെ ഓഫീസ് വിട്ടത് ചട്ടപ്രകാരമുള്ള വീഴ്ചയായേക്കാമെന്ന് കോടതി അംഗീകരിച്ചു. എന്നാൽ വൈകിട്ട് നാലോടെ സ്വകാര്യ സന്ദർശകയുമായുണ്ടായ തർക്കത്തിനുശേഷമുള്ള ഒറ്റപ്പെട്ട സംഭവത്തിന്റെ പേരിൽ സർവീസിൽനിന്ന് പുറത്താക്കുന്നത് തീർത്തും ആനുപാതികമല്ലെന്ന് ബെഞ്ച് പറഞ്ഞു.

റിസർവ് ബാങ്ക് സ്റ്റാഫ് ചട്ടങ്ങളിലെ മുപ്പത്തിരണ്ട്, മുപ്പത്തിനാല്, നാല്പത്തിയേഴ് ഒന്ന് വകുപ്പുകൾ പ്രകാരം ചുമത്തിയ ആരോപണങ്ങൾ ഗുരുതര സർവീസ് ദുഷ്പെരുമാറ്റമായി തെളിഞ്ഞിട്ടില്ല. ജീവനക്കാരനെ പുറത്താക്കുന്നതിനുള്ള ഏറ്റവും കടുത്ത ശിക്ഷ നൽകാൻ ഈ സംഭവങ്ങൾ മതിയായിരുന്നില്ലെന്നും കോടതി കണ്ടെത്തി.

വ്യാജ സത്യവാങ്മൂലമെന്ന ആരോപണത്തിന് സ്വതന്ത്ര തെളിവില്ല

പരാതികൾ പിൻവലിച്ചെന്നും തർക്കം ഒത്തുതീർന്നെന്നും മുന്നി റായ് രേഖപ്പെടുത്തിയതായി പറയുന്ന നോട്ടറി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ സത്യവാങ്മൂലം വിജയാനന്ദ് റായ് ഹാജരാക്കിയിരുന്നു. എന്നാൽ അത് താൻ ഒപ്പിട്ടതല്ലെന്ന് മുന്നി റായ് പിന്നീട് അറിയിച്ചു. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വ്യാജരേഖ സമർപ്പിച്ചെന്ന രണ്ടാമത്തെ കുറ്റപത്രവും റിസർവ് ബാങ്ക് നൽകി.

ഒപ്പ് കൈയക്ഷര വിദഗ്ധന് പരിശോധനയ്ക്ക് അയച്ചില്ലെന്നും സത്യവാങ്മൂലം സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ നോട്ടറിയെ വിസ്തരിച്ചില്ലെന്നും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. പരാതിക്കാരിയുടെ നിഷേധം മാത്രം ആശ്രയിച്ച് ഗുരുതരമായ വ്യാജരേഖാ കുറ്റം തെളിഞ്ഞതായി കണക്കാക്കാനാകില്ല. അന്വേഷണത്തിൽ ജീവനക്കാരന്റെ വിശദീകരണങ്ങളും എതിർവാദങ്ങളും ശരിയായി പരിശോധിച്ചില്ലെന്നും ബെഞ്ച് കണ്ടെത്തി.

കാരണങ്ങൾ പരിശോധിക്കാത്ത വകുപ്പുതല അന്വേഷണം നീതിനിഷേധമായി

２０２６ നവംബർ ６ലെ അന്വേഷണ റിപ്പോർട്ടിനെ ആശ്രയിച്ച് റിസർവ് ബാങ്ക് ജനറൽ മാനേജർ ２００７ മേയ് １１ന് റായിയെ സർവീസിൽനിന്ന് പുറത്താക്കിയിരുന്നു. വകുപ്പുതല അപ്പീൽ ２００７ നവംബർ ６ന് തള്ളി. ഇതിനെതിരായ റായിയുടെ ഹർജി അനുവദിച്ച ഏകാംഗ ബെഞ്ച് ２０２０ ജനുവരി ２２ന് പുറത്താക്കലും അപ്പീൽ ഉത്തരവും റദ്ദാക്കി, പുനർനിയമനവും അനുബന്ധ ആനുകൂല്യങ്ങളും അനുവദിച്ചിരുന്നു.

അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ആരോപണങ്ങൾ ആവർത്തിച്ച് നിഗമനം രേഖപ്പെടുത്തിയതല്ലാതെ ജീവനക്കാരന്റെ പ്രതിരോധം വിശകലനം ചെയ്തില്ലെന്ന് ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് പറഞ്ഞു. വിശ്വസനീയ തെളിവില്ലാത്ത കണ്ടെത്തൽ, സ്വാഭാവികനീതിയുടെ ലംഘനം, കാരണങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്താതിരിക്കൽ എന്നിവയുണ്ടെങ്കിൽ ഭരണഘടനാ കോടതി ഇടപെടുന്നത് ന്യായമാണെന്നും വ്യക്തമാക്കി.

റിസർവ് ബാങ്കിന്റെ അപ്പീൽ തള്ളി; ശമ്പളക്കുടിശ്ശികയിൽ മൂന്നുമാസത്തിനകം തീരുമാനം

ഏകാംഗ ബെഞ്ചിന്റെ ２０２０ ജനുവരി ２２ലെ വിധി ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് ശരിവച്ചു. വിജയാനന്ദ് റായ് ２０２２ ജനുവരിയിൽ വിരമിക്കൽപ്രായം പിന്നിട്ടതിനാൽ പുനർനിയമനം സാധ്യമല്ല. പുറത്താക്കിയ തീയതിമുതൽ വിരമിക്കൽവരെയുള്ള ശമ്പളക്കുടിശ്ശികയിൽ മൂന്നുമാസത്തിനകം തീരുമാനമെടുക്കണം. തുടർന്ന് മൂന്നു മാസത്തിനകം വിരമിക്കൽ ആനുകൂല്യങ്ങളും നിയമപ്രകാരം പരിഗണിക്കണമെന്ന് റിസർവ് ബാങ്കിന് നിർദേശം നൽകി.

സ്വകാര്യ പെരുമാറ്റത്തിന്മേലുള്ള അച്ചടക്കനടപടിക്ക് തൊഴിൽബന്ധം തെളിയിക്കേണ്ടിവരും

വിധി ഉത്തർപ്രദേശിലെ സമാന സർവീസ് തർക്കങ്ങളിൽ സ്വകാര്യ പെരുമാറ്റവും ഔദ്യോഗിക ദുഷ്പെരുമാറ്റവും വേർതിരിക്കുന്നതിന് ഹൈക്കോടതിയുടെ വ്യക്തമായ വ്യാഖ്യാനമാണ്. സ്വകാര്യതർക്കങ്ങളെ സ്ഥാപന അച്ചടക്കത്തിന്റെ പേരിൽ സ്വമേധയാ ശിക്ഷാനടപടിയാക്കി മാറ്റാനാകില്ലെന്ന സംരക്ഷണം ജീവനക്കാർക്ക് ലഭിക്കും. അതേസമയം, അക്രമത്തെ കോടതി ലഘൂകരിച്ചിട്ടില്ല; ആരോപണം ജോലിയെയും സ്ഥാപനത്തെയും ബാധിച്ചതായി വിശ്വസനീയ തെളിവിലൂടെ സ്ഥാപിക്കണമെന്നാണ് നീതിന്യായ മാനദണ്ഡം.