25 സെപ്റ്റംബർ 2026
പ്രതിഭ കയറിയ വാഹനത്തിൽനിന്ന് തുടങ്ങിയ ചോദ്യം
2005 ഡിസംബർ 13. ബെംഗളൂരുവിൽ രാത്രി ജോലിക്കു പോകാൻ വീട്ടിൽനിന്നിറങ്ങിയ എച്ച്പി കോൾ സെന്റർ ജീവനക്കാരി പ്രതിഭ ശ്രീകാന്തമൂർത്തിയെ, പതിവ് ഡ്രൈവർക്കു പകരം വന്നതാണെന്ന് പറഞ്ഞ് ഒരാൾ വാഹനത്തിൽ കയറ്റി. പ്രതിഭയെ ബലാത്സംഗം ചെയ്ത് കൊലപ്പെടുത്തി. ആ സംഭവം രാത്രി ഷിഫ്റ്റിലെ സ്ത്രീകളുടെ യാത്രാസുരക്ഷയെക്കുറിച്ച് കമ്പനികൾ സ്വീകരിക്കുന്ന നടപടികൾ മാറ്റി. വാഹനത്തിലെ സുരക്ഷാജീവനക്കാരും യാത്ര നിരീക്ഷിക്കാനുള്ള സംവിധാനങ്ങളും പല സ്ഥാപനങ്ങളും ഏർപ്പെടുത്തി.
ഇരുപത് വർഷത്തിനുശേഷം അതേ ബെംഗളൂരുവിൽ, വൈകിട്ട് ഏഴിന് ശേഷം ഓഫീസ് വിടുമ്പോൾ കമ്പനി യാത്രയുടെ ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുക്കില്ലെന്ന് എഴുതി ഒപ്പിടേണ്ടിവരുന്നതായി ഹിമാൻഷി പറയുന്നു. സാധാരണ ഷിഫ്റ്റിലുള്ള ഒരാൾക്ക് ജോലി തീരാൻ രാത്രി 9.30 ആയാലോ? ഒപ്പിട്ട കടലാസിനും വീട്ടിലെത്തേണ്ട ജീവനക്കാരിക്കും ഇടയിൽ ഉയരുന്ന ചോദ്യമാണിത്.
“ഒരാൾ കൂടെയുണ്ട്” എന്ന തോന്നൽ
കോറമംഗലയിലെ രാജേശ്വരി ഗിരിയും ജെപി നഗറിലെ ശ്രുതിയും പങ്കുവയ്ക്കുന്ന ആശങ്ക യാത്രയുടെ ചെലവിനെക്കുറിച്ച് മാത്രമല്ല. വൈകി ഓഫീസ് വിടുമ്പോൾ യാത്ര ആരെങ്കിലും ക്രമീകരിക്കും, വാഹനം എവിടെയെത്തിയെന്ന് ശ്രദ്ധിക്കും, എന്തെങ്കിലും സംഭവിച്ചാൽ വിളിക്കാൻ ഒരാളുണ്ടാകും എന്ന വിശ്വാസത്തെക്കുറിച്ചാണ്. ആ വിശ്വാസം പിൻവലിക്കപ്പെട്ടാൽ, ജോലി കഴിഞ്ഞ് വീട്ടിലെത്താനുള്ള മുഴുവൻ തീരുമാനങ്ങളും ജീവനക്കാരിയുടെ ചുമലിലാകും.
ഇത് ഒരു സാങ്കൽപ്പിക പേടിയല്ല. 2009ൽ പുണെയിൽ സോഫ്റ്റ്വെയർ എൻജിനിയർ നയന പുജാരി ഓഫീസ് വാഹനം നഷ്ടമായശേഷം മറ്റൊരു യാത്രാമാർഗം സ്വീകരിച്ചു; അവരെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി ബലാത്സംഗം ചെയ്ത് കൊലപ്പെടുത്തി. 2015ൽ ബെംഗളൂരുവിൽ ജോലി കഴിഞ്ഞ് താമസസ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങാൻ വാഹനം കാത്തുനിന്ന ബിപിഒ ജീവനക്കാരിയെ ലിഫ്റ്റ് വാഗ്ദാനം ചെയ്ത രണ്ടുപേർ വാഹനത്തിൽ ആക്രമിച്ചതായി പൊലീസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. ഓരോ കേസിന്റെയും സാഹചര്യം വ്യത്യസ്തമാണ്. പക്ഷേ ഓഫീസ് വാതിൽ മുതൽ വീടിന്റെ വാതിൽവരെയുള്ള യാത്രയിൽ സുരക്ഷ എവിടെ നഷ്ടപ്പെടാം എന്ന് ഇവ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു.
കർണാടകയിൽ മാറിയത് എന്ത്?
ഇന്ത്യയൊട്ടാകെ ബാധകമായ ഒറ്റ Shops and Establishments Act ഇല്ല; സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് സ്വന്തം നിയമങ്ങളുണ്ട്. കർണാടകയുടെ നിയമത്തിൽ 2020ൽ കൊണ്ടുവന്ന 25-ാം വകുപ്പ് രാത്രിയിൽ സ്ത്രീകളെ ജോലിക്കു നിയോഗിക്കുമ്പോൾ പാലിക്കേണ്ട വിശദമായ വ്യവസ്ഥകൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ഡ്രൈവർ പരിശോധന, നിശ്ചിത യാത്രാമാർഗം, വാഹനനിരീക്ഷണം, കൺട്രോൾ റൂം, അടിയന്തര സഹായം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട 25(1)(h) മുതൽ 25(1)(o) വരെയുള്ള ഉപവ്യവസ്ഥകൾ 2026ലെ ഭേദഗതിയിൽ ഒഴിവാക്കി. അതിനെതിരെയാണ് ഐടി ജീവനക്കാരുടെ യൂണിയൻ പ്രതിഷേധിച്ചത്.
അതേസമയം, സുരക്ഷ നൽകാനുള്ള എല്ലാ നിയമബാധ്യതകളും ഇല്ലാതായി എന്ന് ഇതിനർഥമില്ല. കേന്ദ്ര തൊഴിൽ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ വിശദീകരണമനുസരിച്ച്, Occupational Safety, Health and Working Conditions Code പ്രകാരം സ്ത്രീയുടെ സമ്മതത്തോടെയുള്ള രാത്രി ജോലി അനുവദിക്കുമ്പോൾ മതിയായ സുരക്ഷയും യാത്രാസൗകര്യവും ഒരുക്കണം. തർക്കത്തിന്റെ കാതൽ ഇതാണ്: പൊതുവായ സുരക്ഷാബാധ്യത നിലനിൽക്കുമ്പോഴും ഡ്രൈവർ പരിശോധനയും യാത്രയുടെ തത്സമയ നിരീക്ഷണവും പോലുള്ള കൃത്യമായ നടപടികൾ നിയമത്തിൽ വ്യക്തമാക്കിയില്ലെങ്കിൽ അവ നടപ്പാകുന്നത് എങ്ങനെ ഉറപ്പാക്കും?
മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങൾ എന്താണ് എഴുതിവച്ചിരിക്കുന്നത്?
മഹാരാഷ്ട്രയിലെ നിയമം സ്ത്രീയുടെ സമ്മതത്തോടെയുള്ള രാത്രി ജോലിക്ക് സുരക്ഷയും ലൈംഗികാതിക്രമത്തിൽനിന്നുള്ള സംരക്ഷണവും വീടിന്റെ വാതിൽവരെയുള്ള യാത്രാസൗകര്യവും വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു. തമിഴ്നാട്ടിൽ 24 മണിക്കൂർ പ്രവർത്തിക്കാൻ അനുമതി നൽകിയ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് ബാധകമായ 2025ലെ വിജ്ഞാപനം, രാത്രി എട്ടിനുശേഷമുള്ള ജോലിക്ക് സ്ത്രീയുടെ രേഖാമൂലമുള്ള സമ്മതവും ഷിഫ്റ്റിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നവർക്ക് യാത്രാസൗകര്യവും ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ഗുജറാത്തിലെ ഷോപ്പ്സ് ആൻഡ് എസ്റ്റാബ്ലിഷ്മെന്റ്സ് ചട്ടങ്ങളിലും രാത്രി ജോലിക്ക് സ്ത്രീയുടെ സമ്മതവും സുരക്ഷാ വ്യവസ്ഥകളും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വ്യവസ്ഥകളുടെ സമയപരിധിയും ബാധകമാകുന്ന സ്ഥാപനങ്ങളും സംസ്ഥാനത്തിനനുസരിച്ച് മാറും.
പ്രതിഭയുടെ മരണം പഠിപ്പിച്ച പാഠം സ്ത്രീകൾ രാത്രി ജോലി ഒഴിവാക്കണമെന്നായിരുന്നില്ല. ജോലി ചെയ്യാനുള്ള അവകാശത്തിനൊപ്പം സുരക്ഷിതമായി വീട്ടിലെത്താനുള്ള സംവിധാനവും വേണമെന്നായിരുന്നു. ഹിമാൻഷി ഒപ്പിടേണ്ടിവരുന്ന കടലാസ് വീണ്ടും അതേ ചോദ്യം മുന്നിലെത്തിക്കുന്നു: വൈകിയ ജോലി സ്ഥാപനത്തിന് ആവശ്യമാണെങ്കിൽ, ആ ജോലി കഴിഞ്ഞുള്ള യാത്രയുടെ ഉത്തരവാദിത്തം എവിടെ അവസാനിക്കും?
Sources
