ന്യൂഡൽഹി, ഓഗസ്റ്റ് 7:

മാഗി നൂഡിൽസിൽ അനുവദനീയമായതിലും കൂടുതൽ ലെഡ് കണ്ടെത്തിയെന്ന 2015ലെ പരിശോധനയുടെ പേരിൽ ഭക്ഷ്യവ്യാപാരികൾക്കെതിരെ തുടങ്ങിയ ക്രിമിനൽ കേസുകൾ ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി. ധർമേന്ദ്ര ഹൻസ്രാജ് കൊട്ടക്കും മറ്റുള്ളവരും നൽകിയ ഹർജികളിലാണ് ജസ്റ്റിസ് മധു ജെയിൻ പരാതികളും പ്രതികളെ വിളിച്ചുവരുത്തിയ ഉത്തരവുകളും തുടർന്നുള്ള എല്ലാ നടപടികളും റദ്ദാക്കിയത്. ഡൽഹി സർക്കാരും ഭക്ഷ്യസുരക്ഷാ ഉദ്യോഗസ്ഥനുമായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാർക്കായി രാജേഷ് ബത്ര, രോഹിത് ചന്ദ്ര തുടങ്ങിയ അഭിഭാഷകർ വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിൽ ഹാജരായതായി കോടതി രേഖകളിലുണ്ട്. സംസ്ഥാനത്തിനായി വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിൽ അഡീഷണൽ പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടർമാരും ഹാജരായി. 2026 ഓഗസ്റ്റ് 7നാണ് വിധി സംബന്ധിച്ച റിപ്പോർട്ട് പുറത്തുവന്നത്.

2015ലെ പരിശോധനയിൽ അമിത ലെഡെന്ന് റിപ്പോർട്ട്; കേസിന്റെ അടിത്തറ പിന്നീട് മാറി

2015 മേയിൽ രാജ്യവ്യാപകമായി നടത്തിയ പരിശോധനയുടെ ഭാഗമായി ഡൽഹി ഭക്ഷ്യസുരക്ഷാ വകുപ്പ് മാഗി നൂഡിൽസ് സാമ്പിളുകൾ ശേഖരിച്ചിരുന്നു. അനുവദനീയമായ പരിധിയേക്കാൾ കൂടുതൽ ലെഡ് ഉണ്ടെന്നും ഉൽപ്പന്നം സുരക്ഷിതമല്ലെന്നുമായിരുന്നു അന്നത്തെ ഭക്ഷ്യവിശകലന റിപ്പോർട്ട്. ചില പരാതികളിൽ ചേർത്തിട്ടില്ലാത്ത എംഎസ്ജി സംബന്ധിച്ച ലേബൽ പ്രഖ്യാപനവും ചോദ്യംചെയ്തിരുന്നു. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് 2015 നവംബർ 6നും 2016 ജനുവരി 11നും പ്രതികളെ വിളിച്ചുവരുത്തിയ ഉത്തരവുകൾ ഉണ്ടായത്.

ബോംബെ ഹൈക്കോടതിയുടെ ഇടപെടലും പുതിയ പരിശോധനകളും പഴയ റിപ്പോർട്ടിന്റെ തെളിവുമൂല്യം കുറച്ചു

മാഗിക്കെതിരായ രാജ്യവ്യാപക നിരോധനം പിന്നീട് ബോംബെ ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കിയതും അംഗീകൃത ലബോറട്ടറികളിൽ വീണ്ടും പരിശോധന നടത്താൻ നിർദേശിച്ചതുമാണ് ഹർജിക്കാർ പ്രധാനമായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയത്. തുടർന്ന് നടത്തിയ പരിശോധനകളിൽ ലെഡിന്റെ അളവ് അനുവദനീയ പരിധിക്കുള്ളിലാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയതായും ഹർജിക്കാർ വാദിച്ചു. സുപ്രീംകോടതിയുടെ നിർദേശപ്രകാരം അംഗീകൃത റഫറൽ ഭക്ഷ്യപരിശോധനാ സ്ഥാപനമായ സെൻട്രൽ ഫുഡ് ടെക്നോളജിക്കൽ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിലും സാമ്പിളുകൾ പരിശോധിച്ചിരുന്നു.

ഡൽഹിയിലെ സാമ്പിളുകൾ വേറിട്ടതെന്ന സർക്കാർ വാദം കോടതി അംഗീകരിച്ചില്ല

ഡൽഹിയിൽ ശേഖരിച്ച സാമ്പിളുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള കേസുകൾ സ്വതന്ത്ര നടപടികളാണെന്നും അന്ന് ലഭ്യമായിരുന്ന റഫറൽ ലബോറട്ടറി പരിശോധന ആവശ്യപ്പെടാനുള്ള നിയമപരമായ അവസരം പ്രതികൾ ഉപയോഗിച്ചില്ലെന്നും പ്രോസിക്യൂഷൻ വാദിച്ചു. എന്നാൽ ഡൽഹിയിലെ പരാതികളും 2015 മേയിലെ അതേ രാജ്യവ്യാപക പരിശോധനയുടെ ഭാഗമായിരുന്നുവെന്ന് കോടതി വിലയിരുത്തി. ആരോപണങ്ങളും പരിശോധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ശാസ്ത്രീയ വിഷയങ്ങളും അടിസ്ഥാനപരമായി ഒരേ സ്വഭാവത്തിലുള്ളതാണെന്നും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

പുതിയ ശാസ്ത്രീയ പരിശോധന വന്നതോടെ പഴയ പരിശോധനാ റിപ്പോർട്ട് മാത്രം ആശ്രയിച്ച് വിചാരണ തുടരാനാവില്ല

പ്രോസിക്യൂഷന്റെ അടിത്തറ പഴയ ഭക്ഷ്യവിശകലന റിപ്പോർട്ടുകളായിരുന്നു. എന്നാൽ അവ പിന്നീട് കോടതികളുടെ വിശദമായ പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമായി. അംഗീകൃത ലബോറട്ടറികളിൽ വീണ്ടും പരിശോധന നടന്നു. സുപ്രീംകോടതിയുടെ മേൽനോട്ടത്തിലുള്ള പരിശോധനയും പിന്നാലെയുണ്ടായി. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ആദ്യ പരിശോധനാ റിപ്പോർട്ടുകളുടെ തെളിവുമൂല്യം കുറഞ്ഞതായി ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി വിലയിരുത്തി. ഭരണഘടനാ കോടതികളുടെ മേൽനോട്ടത്തിൽ നടന്ന പിന്നീടുള്ള ശാസ്ത്രീയ പരിശോധനകൾ അവഗണിച്ച് ക്രിമിനൽ വിചാരണ തുടരാനാവില്ലെന്നതാണ് വിധിയുടെ കാതൽ.

വർഷങ്ങളോളം ക്രിമിനൽ വിചാരണ തുടരുന്നതിൽ പ്രയോജനമില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി

ബോംബെ ഹൈക്കോടതിയുടെ ഉത്തരവുകളും സുപ്രീംകോടതിയുടെ നിർദേശപ്രകാരമുള്ള പുതിയ പരിശോധനയും ദേശീയ ഉപഭോക്തൃ തർക്കപരിഹാര കമ്മീഷനിലെ നടപടികളുടെ അന്തിമഫലവും ഹിമാചൽപ്രദേശ്, ഉത്തരാഖണ്ഡ് ഹൈക്കോടതികളുടെ തുടർന്നുള്ള തീരുമാനങ്ങളും ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി പരിഗണിച്ചു. കേസിന്റെ ശാസ്ത്രീയ അടിത്തറ തന്നെ ഗണ്യമായി ദുർബലമായ സാഹചര്യത്തിൽ ഹർജിക്കാരെ ദീർഘകാല ക്രിമിനൽ വിചാരണയ്ക്ക് വിധേയരാക്കുന്നതുകൊണ്ട് പ്രയോജനമില്ലെന്നാണ് കോടതി കണ്ടെത്തിയത്.

പരാതികളും സമൻസ് ഉത്തരവുകളും തുടർനടപടികളും റദ്ദാക്കി; ഹർജിക്കാർക്ക് ക്രിമിനൽ വിചാരണയിൽ നിന്ന് മോചനം

ഇതോടെ ഭക്ഷ്യസുരക്ഷാ നിയമപ്രകാരം തുടങ്ങിയ ബന്ധപ്പെട്ട പരാതികളും 2015 നവംബർ 6, 2016 ജനുവരി 11 തീയതികളിലെ പ്രതികളെ വിളിച്ചുവരുത്തിയ ഉത്തരവുകളും അവയിൽ നിന്നുണ്ടായ തുടർനടപടികളും റദ്ദായി. അതായത്, ഈ പരാതികളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഹർജിക്കാർ ഇനി ക്രിമിനൽ വിചാരണ നേരിടേണ്ടതില്ല. കോടതി മാഗി ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് പൊതുവായ നിയമപരമായ അംഗീകാരം നൽകുകയോ ഭാവിയിലെ എല്ലാ ഭക്ഷ്യസുരക്ഷാ പരിശോധനകളെയും അസാധുവാക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല; ഈ കേസുകളുടെ പ്രത്യേക തെളിവ് അടിത്തറ ദുർബലമായതാണ് നടപടികൾ റദ്ദാക്കാനുള്ള കാരണം.

പഴയ ശാസ്ത്രീയ റിപ്പോർട്ടിനെ പിന്നീടുള്ള അംഗീകൃത പരിശോധനകൾ തള്ളുമ്പോൾ ക്രിമിനൽ കേസ് തുടരുന്നതിന് നിർണായക സ്വാധീനം

വിധിയുടെ നേരിട്ടുള്ള നിയമഫലം ഡൽഹിയിലെ ഈ കേസുകളിലാണ്. ഭക്ഷ്യസുരക്ഷാ കേസുകളിൽ പരിശോധനാ റിപ്പോർട്ടിന്റെ വിശ്വാസ്യതയും പിന്നീട് നടക്കുന്ന അംഗീകൃത ശാസ്ത്രീയ പരിശോധനകളും ക്രിമിനൽ നടപടിയുടെ നിലനിൽപ്പിൽ നിർണായകമാണെന്ന സമീപനമാണ് വിധിയിൽ വ്യക്തമാകുന്നത്. ഉപഭോക്തൃസുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത മാറ്റിവയ്ക്കാതെയാണ്, ശാസ്ത്രീയ അടിത്തറ ദുർബലമായ കേസിൽ ഒരാളെ വർഷങ്ങളോളം വിചാരണയ്ക്ക് വിധേയനാക്കുന്നത് നീതിന്യായ നടപടിയുടെ ലക്ഷ്യമല്ലെന്ന നിലപാട് ഹൈക്കോടതി സ്വീകരിച്ചത്.