മോസ്‌കോ, 2026 നവംബർ 09 –
റഷ്യയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള സ്വതന്ത്ര പത്രമായ നൊവായ ഗസെറ്റ 33 വർഷത്തെ പ്രവർത്തനത്തിനുശേഷം നവംബർ ഒമ്പതിന് മോസ്‌കോയിലെ വാർത്താവിഭാഗം അടച്ചു. ഭരണകൂട സമ്മർദം കാരണം മുന്നോട്ടുപോകാനാകാത്ത സാഹചര്യമായെന്ന് പത്രം അറിയിച്ചു. പത്രത്തിന്റെ ഓഫീസ് ഫലകത്തിനു മുകളിൽ നൊവായ ഗസെറ്റ ഇവിടെ ജീവിച്ചിരുന്നു എന്നെഴുതിയ ബോർഡിനരികിൽ എഡിറ്റർ സെർഗെയ് സൊകൊലോവ് നിന്നു. അഴിമതി, യുദ്ധം, മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് രാജ്യത്തിനകത്തുനിന്ന് അന്വേഷിച്ചിരുന്ന ഒരു വാർത്താസംവിധാനമാണ് ഇതോടെ റഷ്യൻ വായനക്കാർക്ക് നഷ്ടമായത്.
ഓഫീസും പ്രവർത്തനത്തിനാശ്രയിച്ചിരുന്ന സംഭാവനകളും നഷ്ടമായതോടെയാണ് അടച്ചുപൂട്ടൽ പൂർണമായത്. 2022 ഫെബ്രുവരിയിലെ യുക്രെയ്ൻ അധിനിവേശത്തിനുശേഷം, അധികൃതർ വ്യാജമെന്നോ സൈന്യത്തെ അപകീർത്തിപ്പെടുത്തുന്നതെന്നോ വിലയിരുത്തുന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾക്ക് തടവുശിക്ഷ വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്ന നിയമങ്ങൾ റഷ്യ കൊണ്ടുവന്നു. തുടർന്ന് പത്രം റഷ്യയിലെ അച്ചടി നിർത്തി ഓൺലൈനിൽ തുടർന്നു. അതേവർഷം അച്ചടി, മാധ്യമ ലൈസൻസുകൾ റദ്ദാക്കുകയും വെബ്സൈറ്റ് തടയുകയും ചെയ്തു. 2026 സെപ്റ്റംബറിൽ വിദേശ ഏജന്റ് പദവി ചുമത്തിയതോടെ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ പ്രത്യേക അടയാളപ്പെടുത്തലും മറ്റു നിയന്ത്രണങ്ങളും ബാധകമായി. ഓഫീസ് ഒഴിയാൻ നിർദേശിച്ചെന്ന് പത്രം അറിയിച്ചു. വായനക്കാരുടെ സംഭാവനകൾ കൈമാറുന്നത് ബാങ്കുകൾ നിർത്തിയതായും റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ മത്സരാധിഷ്ഠിത മാധ്യമവിപണിയിലെ സാധാരണ മാറ്റമായാണ് അടച്ചുപൂട്ടലിനെ ക്രെംലിൻ വക്താവ് ദിമിത്രി പെസ്കോവ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്.
ഗോർബച്ചേവിന്റെ സഹായത്തോടെ തുടക്കം; അന്വേഷണങ്ങൾ ഇനി ശേഖരത്തിൽ
അവസാന സോവിയറ്റ് നേതാവ് മിഖായേൽ ഗോർബച്ചേവിന്റെ സഹായത്തോടെ 1993ലാണ് നൊവായ ഗസെറ്റ ആരംഭിച്ചത്. സമാധാനത്തിനുള്ള നൊബേൽ സമ്മാനത്തുകയുടെ ഒരു ഭാഗം അദ്ദേഹം പത്രത്തിനായി നൽകി. ചെച്നിയയിലെ യുദ്ധങ്ങളും അധികാരദുരുപയോഗങ്ങളും പത്രത്തിന്റെ റിപ്പോർട്ടർമാർ പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നു. ചെച്നിയയിലെ അതിക്രമങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തിയ അന്വേഷണാത്മക മാധ്യമപ്രവർത്തക അന്ന പൊലിറ്റ്കോവ്സ്കയ 2006ൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു. അഭിപ്രായസ്വാതന്ത്ര്യം സംരക്ഷിച്ചതിന് സഹസ്ഥാപകൻ ദിമിത്രി മുറാറ്റോവ് 2021ലെ സമാധാന നൊബേൽ പങ്കിട്ടു.
2000 മുതൽ 2026വരെ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഏകദേശം 94,000 ലേഖനങ്ങൾ ഗിറ്റ്ഹബിലെ ശേഖരത്തിൽ സംരക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉള്ളടക്കം, തീയതി, ലേഖകരുടെ പേര് എന്നിവയും ലഭ്യമാണ്. മുൻ ജീവനക്കാർ 2022ൽ ലാത്വിയയിൽ ആരംഭിച്ച സ്വതന്ത്ര പ്രസിദ്ധീകരണമായ നൊവായ ഗസെറ്റ യൂറോപ്പും പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ റഷ്യ അതിനെ അഭികാമ്യമല്ലാത്ത സംഘടനയായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും വെബ്സൈറ്റ് തടയുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പഴയ അന്വേഷണങ്ങൾ വായിക്കാൻ ശേഖരം സഹായിക്കുമെങ്കിലും പുതിയ വാർത്തകൾ ലഭിക്കാൻ മാധ്യമപ്രവർത്തകർക്ക് വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കാനും വായനക്കാരിലെത്തിക്കാനും കഴിയണം.
വാർത്തകൾ സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങളിലേക്ക്; വരുമാനം കണ്ടെത്തൽ വെല്ലുവിളി
അമേരിക്കയിൽ അച്ചടിപ്പത്രങ്ങൾ വായിക്കുന്നവരിൽ മുതിർന്നവരുടെ പങ്കാണ് കൂടുതൽ. പ്യൂ റിസർച്ച് സെന്ററിന്റെ 2026 ഓഗസ്റ്റിലെ സർവേയിൽ മുതിർന്നവരിൽ 22 ശതമാനം പേർ അച്ചടിപ്പത്രങ്ങളിലൂടെയോ വാർത്താമാസികകളിലൂടെയോ ചിലപ്പോഴെങ്കിലും വാർത്തകൾ അറിയുന്നുവെന്ന് പറഞ്ഞു. 65 വയസ്സിനു മുകളിലുള്ളവരിൽ ഇത് 35 ശതമാനവും മുപ്പതു വയസ്സിനു താഴെയുള്ളവരിൽ 14 ശതമാനവുമാണ്. അച്ചടിമാധ്യമങ്ങളിൽനിന്ന് പതിവായി വാർത്തകൾ അറിയുന്നവർ ആറു ശതമാനം മാത്രം. മുൻ ആഴ്ച അച്ചടിപ്പത്രം വായിക്കാത്ത 18 മുതൽ 24 വയസ്സുവരെയുള്ളവരിൽ 56 ശതമാനം ഒരിക്കലും സ്ഥിരമായി പത്രം വായിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് റോയിട്ടേഴ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ സർവേയിൽ പറഞ്ഞു. അതിനാൽ പത്രവായനാശീലം ഉണ്ടായിട്ടില്ലാത്തവരെക്കൂടി ആകർഷിക്കേണ്ട സാഹചര്യമാണ് പ്രസാധകർക്കുള്ളത്.
റോയിട്ടേഴ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ 2026ലെ ഓൺലൈൻ സർവേയിൽ 48 വിപണികളിലായി പങ്കെടുത്തവരിൽ 54 ശതമാനം വാർത്തകൾക്കായി സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങളും വീഡിയോ ശൃംഖലകളും ഉപയോഗിച്ചു. വാർത്താസ്ഥാപനങ്ങളുടെ സ്വന്തം വെബ്സൈറ്റുകളോ ആപ്പുകളോ ഉപയോഗിച്ചത് 51 ശതമാനമാണ്. ഒരാൾക്ക് രണ്ടും ഉപയോഗിക്കാം. പത്രത്തിന്റെ വെബ്സൈറ്റ് സന്ദർശിക്കാത്തവരിലേക്കും വാർത്തകൾ ചെറുവീഡിയോകളിലൂടെ എത്തുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ ഈ ശ്രദ്ധ വരുമാനമാക്കുക വേറൊരു വെല്ലുവിളിയാണ്. പണം നൽകുന്ന ശീലം പരിശോധിച്ച ഇരുപത് വിപണികളിൽ 17 ശതമാനം മാത്രമാണ് കഴിഞ്ഞവർഷം ഓൺലൈൻ വാർത്തകൾക്കായി പണം നൽകിയത്. വേൾഡ് അസോസിയേഷൻ ഓഫ് ന്യൂസ് പബ്ലിഷേഴ്സിന്റെ സർവേയിൽ പങ്കെടുത്ത പ്രസാധകരുടെ വരുമാനത്തിൽ ഏകദേശം 44 ശതമാനവും അച്ചടിപ്പരസ്യങ്ങളിൽനിന്നും പത്രവിൽപ്പനയിൽനിന്നുമായിരുന്നു.
ഭരണകൂട സമ്മർദവും സാമ്പത്തികപ്രതിസന്ധിയും അടച്ചുപൂട്ടിയ മാധ്യമങ്ങൾ
ഹോങ്കോങ്ങിലെ സ്റ്റാൻഡ് ന്യൂസ് 2021 ഡിസംബറിലെ പൊലീസ് റെയ്ഡിനുശേഷം അടച്ചു. അന്നുരാത്രി ജീവനക്കാർ ഓൺലൈൻ ശേഖരവും നീക്കി. ഗ്വാട്ടിമാലയിലെ അന്വേഷണാത്മക ദിനപത്രം എൽ പെരിയോഡിക്കോ 2022 ഡിസംബറിൽ അച്ചടിയും 2023 മേയിൽ ഓൺലൈൻ പ്രസിദ്ധീകരണവും നിർത്തി. പത്രത്തിനും സ്ഥാപകനുമെതിരായ നിയമപരവും സാമ്പത്തികവുമായ സമ്മർദമാണ് കാരണമെന്ന് മാധ്യമപ്രവർത്തകരുടെ സംരക്ഷണസമിതി വിലയിരുത്തി. സാമ്പത്തികപ്രതിസന്ധിയെ തുടർന്ന് ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ ന്യൂ ഫ്രെയിം 2022ലും ബ്രിട്ടനിലെ ഗാൽ ഡെം 2023ലും അടച്ചു. വെള്ളക്കാരല്ലാത്ത സ്ത്രീകൾക്കും സ്ത്രീയെന്നോ പുരുഷനെന്നോ മാത്രമുള്ള ലിംഗതിരിച്ചറിവിൽ ഒതുങ്ങാത്തവർക്കും ഇടം നൽകിയ മാസികയായിരുന്നു ഗാൽ ഡെം. പരസ്യദാതാക്കളുടെ ചെലവുചുരുക്കലും പണമടച്ചുള്ള അംഗത്വത്തിന്റെ മന്ദഗതിയിലുള്ള വളർച്ചയുമാണ് പ്രതിസന്ധിക്കു കാരണമെന്ന് അതിന്റെ പ്രവർത്തകർ പറഞ്ഞു. പൂർണമായും ഓൺലൈനിൽ പ്രവർത്തിച്ച അമേരിക്കയിലെ ലാഭേച്ഛയില്ലാത്ത ഹ്യൂസ്റ്റൺ ലാൻഡിങ് ആവശ്യമായ ധനം കണ്ടെത്താനാകാതെ 2025 മേയിൽ അടച്ചു.
ചില പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ രൂപംമാറ്റിയോ പുതിയ ഉടമസ്ഥതയിലോ തുടരുന്നു. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ ഡെയ്ലി സൺ 2024 ഡിസംബറിൽ അച്ചടി നിർത്തിയെങ്കിലും ഓൺലൈനിൽ തുടരുന്നു. ഗെയിംസ്റ്റോപ്പ് 2024ൽ അടച്ച ഗെയിം ഇൻഫോർമർ മാസികയെ പുതിയ ഉടമ 2025ൽ പുനരാരംഭിക്കുകയും അച്ചടിപ്പതിപ്പിന്റെ വരിക്കാരെ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഓസ്ട്രേലിയയിലെ ബ്രോക്കൺ ഹില്ലിൽ വരിക്കാർ കുറഞ്ഞ ബാരിയർ ട്രൂത്തിന്റെ അച്ചടിയന്ത്രവും തകരാറിലായി. മൂന്നുമണിക്കൂർ അകലെയുള്ള സ്ഥലത്ത് അച്ചടിക്കേണ്ടിവന്ന പത്രം 2024 ഏപ്രിലിൽ അടച്ചു. ഒക്ടോബറിൽ ബ്രോക്കൺ ഹിൽ ടൈംസ് എന്ന മറ്റൊരു വാരിക ആരംഭിച്ചു. എന്നാൽ എല്ലായിടത്തും പകരം മാധ്യമങ്ങൾ ഉടൻ ഉണ്ടാകുന്നില്ല. അമേരിക്കയിലെ 238 കൗണ്ടികളിൽ പ്രാദേശികമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രൊഫഷണൽ വാർത്താസംവിധാനമില്ലെന്ന് നോർത്ത് വെസ്റ്റേൺ സർവകലാശാലയിലെ മെഡിൽ സ്കൂൾ 2026ൽ കണ്ടെത്തി. ദേശീയ വാർത്തകൾ ലഭിക്കുമ്പോഴും സ്വന്തം നഗരസഭയുടെ തീരുമാനം അറിയാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയാണ് ഇതിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നത്.
ഇന്ത്യയിൽ പ്രചാരക്കണക്കുകൾക്കപ്പുറം വായനക്കാരെ കണ്ടെത്താൻ സർവേ
ഡൽഹിയിലെ ഹിന്ദി സായാഹ്നപത്രമായ സന്ധ്യ ടൈംസ് ഏകദേശം 46 വർഷത്തിനുശേഷം 2026 ഓഗസ്റ്റ് 31ന് അവസാന അച്ചടിപ്പതിപ്പ് പുറത്തിറക്കി. അതേസമയം 2026 ജനുവരി മുതൽ ജൂൺവരെയുള്ള ഓഡിറ്റ് കണക്കുപ്രകാരം ദൈനിക് ജാഗരണിന്റെ ഓരോ ലക്കത്തിലെയും യോഗ്യതാനിബന്ധനകൾ പാലിക്കുന്ന പ്രതികളുടെ എണ്ണം ഏകദേശം 24.5 ലക്ഷമായിരുന്നു. മുൻവർഷത്തെക്കാൾ 4.1 ശതമാനം വർധനയാണിത്. ഇതേ കാലയളവിൽ മലയാള മനോരമയുടെ പ്രചാരം 6.4 ശതമാനം കുറഞ്ഞു. ഇവ പ്രതികളുടെ കണക്കാണ്; ഒരു പ്രതി ഒന്നിലധികം പേർ വായിച്ചേക്കാം.
ആറുവർഷത്തെ ഇടവേളയ്ക്കുശേഷം ഇന്ത്യൻ റീഡർഷിപ്പ് സർവേ തിരിച്ചുവരാനിരിക്കുകയാണ്. അച്ചടിപ്പത്രം, ഇ പേപ്പർ, ആപ്പുകൾ, വെബ്സൈറ്റുകൾ എന്നിവയിലൂടെയുള്ള വായന കണക്കാക്കാനാണ് മീഡിയ റിസർച്ച് യൂസേഴ്സ് കൗൺസിൽ ഇന്ത്യയുടെ പദ്ധതി. ആദ്യഘട്ടം ഒരു മെട്രോ ഉൾപ്പെടുന്ന രണ്ടു സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നടത്തുമെന്നും പഠനം ആരംഭിച്ച് ആറുമാസത്തിനകം ഫലം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നുവെന്നും നവംബർ ആറിലെ വ്യവസായമാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു. ഒരേ പത്രം വായനക്കാരിലെത്തുന്നത് കടലാസിലൂടെയാണോ സ്ക്രീനിലൂടെയാണോ രണ്ടിലൂടെയുമാണോ എന്ന ചോദ്യത്തിന് ഇതിലൂടെ കൂടുതൽ വ്യക്തത ലഭിച്ചേക്കും.
