ന്യൂഡൽഹി  / 2026 /  നവംബർ 09 

ശുചിത്വമികവിന് അംഗീകാരരാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വൃത്തിയുള്ള നഗരങ്ങൾക്കുള്ള 2025–26ലെ സ്വച്ഛ് സർവേക്ഷൺ പുരസ്കാരങ്ങൾ രാഷ്ട്രപതി ദ്രൗപദി മുർമു നവംബർ 11ന് സമ്മാനിക്കും. ന്യൂഡൽഹിയിലെ വിജ്ഞാൻ ഭവനിലാണ് ചടങ്ങ്. കേന്ദ്ര ഭവനനഗരകാര്യ, ഊർജ മന്ത്രി മനോഹർ ലാലും ഭവനനഗരകാര്യ സഹമന്ത്രി തോഖൻ സാഹുവും പങ്കെടുക്കും. സ്വച്ഛ് ഭാരത് മിഷൻ നഗരപദ്ധതിക്ക് മികച്ച സംഭാവന നൽകിയ നഗരങ്ങളെയാണ് വിവിധ വിഭാഗങ്ങളിലായി ആദരിക്കുന്നത്.

കേന്ദ്ര ഭവനനഗരകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിലെ നഗരവികസന വകുപ്പിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ് പുരസ്കാരങ്ങൾ നൽകുന്നത്. കഴിഞ്ഞ പത്തുവർഷത്തിനിടെ നഗരങ്ങളും സംസ്ഥാനങ്ങളും കൈവരിച്ച കൂട്ടായ നേട്ടങ്ങളുടെ ആഘോഷം കൂടിയാണിത്. താഴെത്തട്ടിൽ നേടിയ പുരോഗതി നിലനിർത്താനുള്ള പ്രതിബദ്ധതയും പുരസ്കാരങ്ങൾ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു.

73ൽ നിന്ന് 4,751ലേറെ നഗരങ്ങളിലേക്ക്

ശുചിത്വത്തിനായി പുതിയ ചുവടുവയ്പ്, കൈകോർക്കാം ഒന്നിച്ചു വൃത്തിയാക്കാം എന്ന ആശയത്തിലൂന്നിയ സ്വച്ഛ് സർവേക്ഷണിന്റെ പത്താം പതിപ്പ് പൂർത്തിയായി. സ്വച്ഛ് ഭാരത് മിഷൻ നഗരപദ്ധതിയുടെ പ്രധാന ശുചിത്വ വിലയിരുത്തലാണിത്. 2016ൽ 73 നഗര തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങളിൽ തുടങ്ങിയ സർവേയുടെ ഏറ്റവും പുതിയ പതിപ്പിൽ 4,751ലേറെ നഗരങ്ങൾ ഉൾപ്പെട്ടു.

ജനങ്ങളുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നതാണ് ഇത്തവണത്തെ പ്രത്യേകത. നഗരങ്ങളിലെ നദീതീരങ്ങൾ, കടൽത്തീരങ്ങൾ, ജലാശയങ്ങൾ എന്നിവയുടെ പരിശോധനയും വിപുലമാക്കി. തുറസ്സായ സ്ഥലങ്ങളിലെ മലമൂത്രവിസർജനം തടയൽ, വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളുടെയും പൈതൃക കേന്ദ്രങ്ങളുടെയും വൃത്തി, സ്കൂളുകളിലെ ശുചിത്വശീലങ്ങൾ വളർത്തുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കും പ്രത്യേക വിലയിരുത്തൽ മാനദണ്ഡങ്ങളുണ്ട്.

43 സൂചകങ്ങൾ പരിശോധിച്ച് മൂവായിരത്തിലേറെ വിലയിരുത്തലുകാർ

പത്ത് പ്രധാന മേഖലകളിലെ 43 സൂചകങ്ങൾ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് നഗര തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങളെ വിലയിരുത്തിയത്. മാലിന്യം തരംതിരിക്കൽ, ശേഖരണം, കൊണ്ടുപോകൽ; ഖരമാലിന്യ പരിപാലനം; നേരിൽ കാണുന്ന വൃത്തി; ശൗചാലയ സൗകര്യലഭ്യത; സെപ്റ്റിക് ടാങ്കുകളിലെ മാലിന്യം നീക്കുന്ന സേവനങ്ങളുടെ യന്ത്രവത്കരണം എന്നിവ പരിശോധിച്ചു. ശുചിത്വ സംവിധാനങ്ങളും സ്ഥാപനതല പ്രവർത്തനങ്ങളും ശക്തിപ്പെടുത്തൽ, ഉപയോഗിച്ച വെള്ളത്തിന്റെ പരിപാലനം, ശുചിത്വ ബോധവത്കരണം, ശുചീകരണ തൊഴിലാളികളുടെ സമഗ്രക്ഷേമം, ജനങ്ങളുടെ അഭിപ്രായങ്ങളും പരാതിപരിഹാരവും എന്നിവയും വിലയിരുത്തലിൽ ഉൾപ്പെട്ടു.

പരിശീലനം നേടിയ മൂവായിരത്തിലേറെ വിലയിരുത്തലുകാർ രാജ്യവ്യാപകമായി സ്ഥലപരിശോധന നടത്തി. തത്സമയ ജി പി എസ് നിരീക്ഷണവും ഇതിനുണ്ടായിരുന്നു. തെളിവുകൾ സമർപ്പിക്കുന്നതു മുതൽ പരിശോധിച്ച് ഉറപ്പാക്കുന്നതുവരെയുള്ള നടപടികൾ പൂർണമായും ഡിജിറ്റലായിരുന്നു. ഓരോ ഘട്ടത്തിലും കർശനമായ ഗുണനിലവാര പരിശോധനയോടെ സുതാര്യമായാണ് വിലയിരുത്തൽ നടത്തിയതെന്ന് മന്ത്രാലയം അറിയിച്ചു.

നഗരങ്ങൾ കൈകോർത്ത പദ്ധതിക്കും പുരസ്കാരം

മികച്ച ശുചിത്വനഗരങ്ങൾക്കൊപ്പം സ്വച്ഛ് ഷെഹർ ജോഡി പദ്ധതിയിൽ മികവ് കാട്ടിയ നഗരങ്ങളെയും ഇത്തവണ ആദരിക്കും. നഗരമാലിന്യ പരിപാലനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ നഗരങ്ങൾ പരസ്പരം പഠിക്കുകയും മാർഗനിർദേശം നൽകുകയും ചെയ്യുന്ന പദ്ധതിയാണിത്. 33 സംസ്ഥാനങ്ങളിലും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളിലുമായി 70 മാർഗദർശക നഗരങ്ങളും അവയുടെ സഹായം സ്വീകരിക്കുന്ന 191 നഗരങ്ങളും പദ്ധതിയിൽ പങ്കാളികളാണ്.

കേന്ദ്രമന്ത്രി മനോഹർ ലാൽ 2025 സെപ്റ്റംബർ 27നാണ് പദ്ധതി ആരംഭിച്ചത്. നഗരമാലിന്യ പരിപാലനത്തിനായി മാർഗനിർദേശവും പരസ്പര പഠനവും ഒരുക്കുന്ന ആദ്യ പദ്ധതിയാണിത്. ഉദ്ഘാടനച്ചടങ്ങിൽ എല്ലാ മാർഗദർശക നഗരങ്ങളും സഹായം സ്വീകരിക്കുന്ന നഗരങ്ങളും തമ്മിൽ പദ്ധതി നടപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള ധാരണാപത്രം ഒപ്പുവച്ചു.

മാർഗനിർദേശം ലഭിച്ച നഗരങ്ങളിൽ മുന്നേറ്റം

മാർഗനിർദേശം ലഭിച്ച നഗരങ്ങൾ 2024ലെയും 2025ലെയും സ്വച്ഛ് സർവേക്ഷൺ വിലയിരുത്തലുകൾക്കിടയിൽ പ്രധാന ശുചിത്വ സൂചകങ്ങളിൽ കാര്യമായ പുരോഗതി കൈവരിച്ചതായി മന്ത്രാലയം അറിയിച്ചു. ഏറ്റവും പുതിയ 2025–26 പതിപ്പിലും ഈ മുന്നേറ്റം രേഖപ്പെടുത്തി. നേരിൽ കാണുന്ന വൃത്തിയുടെ നിലവാരം 2024ലെ 48 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 70 ശതമാനമായി. വീടുതോറുമുള്ള മാലിന്യശേഖരണം 52 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 74 ശതമാനത്തിലെത്തി. ഉറവിടത്തിൽ മാലിന്യം തരംതിരിക്കൽ 16 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 30 ശതമാനമായും ശൗചാലയ സൗകര്യലഭ്യത 11 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 38 ശതമാനമായും ഉയർന്നു.

ഉപയോഗിച്ച വെള്ളത്തിന്റെ പരിപാലനം 32 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 53 ശതമാനമായി. ശുചിത്വ ബോധവത്കരണത്തിലെ പ്രകടനം 48 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 66 ശതമാനത്തിലെത്തി. മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവയ്ക്കുന്ന നഗരങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായ മാർഗനിർദേശം ശുചിത്വ സംവിധാനങ്ങളും സേവനങ്ങളും മെച്ചപ്പെടുത്തിയെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ. ഒരു വർഷത്തെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും ആരോഗ്യകരമായ മത്സരത്തിനും ശുചിത്വത്തോടുള്ള പ്രതിബദ്ധതയ്ക്കും പിന്നാലെ, നവംബർ 11ലെ പുരസ്കാര പ്രഖ്യാപനത്തിനായി രാജ്യത്തെ നഗരങ്ങൾ കാത്തിരിക്കുകയാണ്.